Luận án: Mối quan hệ Lực lượng Lao động Vận tải Biển với GDP và Dân số Việt Nam

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI VIỆT NAM NCS. ĐỖ THANH TÙNG NGHIÊN CỨU MI QUAN HỆ GIỮA LỰC LƯỢNG LAO ĐỘNG NGÀNH VẬN TẢI BIỂN VỚI GDP VÀ DÂN SÓ VIỆT NAM Tóm tắt luận án tiến sĩ kinh tế Ngành: tổ chức và quản lý vận tải mã số: 9840103 Chuyên ngành: tổ chức và quản lý vận tải i HẢI PHÒNG - 2023 Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Hàng Hải Việt Nam Người hướng dẫn khoa học: Phản biện 1:. Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp Trường họp tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam vào hồi .Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện Trường Đại học Hàng hải Việt Nam ii DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN A. Nghiên cứu xây dựng mô hình toán học biểu diễn mối quan hệ giữa GDP, Dân số và lực lượng lao động trong ngành VTB Việt Nam, Mã số: DT20- 21.80, Đề tài NCKH cấp trường.

Nghiên cứu cơ cấu dân số và những ảnh hưởng tới phát triển kinh tế Việt Nam, Mã số: DT21-22.82, Đề tài NCKH cấp trường. Bài báo khoa học 1. Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng dân số, Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia: Thương mại quốc tế, chính sách và thực tiễn tại Việt Nam, 11/2019 trang 1070 (ISBN: 978-604-67-1403-3) 2. Phân tích mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và lực lượng lao động đi biển Việt Nam, Tạp chí Công thương 6/2020 trang 77 (ISSN 0866-7756) 3.

Phát triển VTB đón đầu chuyển dịch chuỗi cung ứng của thế giới, Tạp chí Giao thông vận tải 9/2020 trang 130 (ISSN 2354-0818) 4. Xây dựng mô hình toán học biểu diễn mối quan hệ giữa phát triển kinh tế xã hội với lực lượng lao động trong ngành VTB Việt Nam, Tạp chí Giao thông vận tải 8/2021 trang 183 (ISSN 2354-0818) 5. Cơ cấu dân số và những ảnh hưởng tới phát triển dân số tại Việt Nam, Tạp chí Công Thương, số 2/2022 (ISSN 0866-7756) 3 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Vận tại biển (VTB) vẫn là phương thức vận chuyển hàng hóa quan trọng nhất của thế giới.

Trong chính sách phát triển kinh tế của Việt Nam, phát triển VTB là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Để vận hành hoạt động VTB, cần thiết phải có con người - lực lượng lao động, vì vậy để đáp ứng yêu cầu phát triển VTB, cần thiết phải phát triển lực lượng lao động phục vụ cho hoạt động VTB. Tuy nhiên thông qua quan sát thực tế phát triển kinh tế Việt Nam từ năm 1990 đến 2021 lại cho thấy, trong giai đoạn đầu những năm 1990 khi kinh tế Việt Nam còn yếu, thu nhập người dân còn thấp, nhiều lao động lựa chọn lao động trong ngành VTB do thu nhập cao so với mặt bằng xã hội. Trong những năm gần đây, mặc dù thu nhập trong ngành VTB vẫn cao nhưng lượng lao động chọn làm việc trong ngành VTB có xu hướng tăng trưởng giảm dần mặc dù yêu cầu phát triển VTB của quốc gia ngày càng trở nên khẩn thiết.

Thông qua quá trình nghiên cứu các công trình khoa học đã công bố trong và ngoài nước, NCS nhận thấy chưa có nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng, tác động của các yếu tố vĩ mô như GDP, dân số, lao động. tới lao động ngành, chính vì vậy đã tạo ra một khoảng trống về mặt lý luận trong nghiên cứu. Trên cơ sở đó NCS lựa chọn thực hiện đề tài “Nghiên cứu mối quan hệ giữa lực lượng lao động ngành VTB với GDP và dân số Việt Nam” 2. Mục đích nghiên cứu Mô hình hóa tác động của ba yếu tố GDP, GDP bình quân, Dân số, Tổng số Lao động lên lao động ngành VTB, trên cơ sở đó giúp các nhà quản trị chiến lược xây dựng được chiến lược nhân sự quốc gia 3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa lực lượng lao động ngành với GDP, GDP bình quân và dân số trong đó biến dân số sẽ tập trung nhiều vào nhóm dân số trong độ tuổi lao động có ảnh hưởng như thế nào tới lao động ngành. Phạm vi nghiên cứu của Luận án: - Về không gian: nghiên cứu các thay đổi tương quan của giá trị GDP, GDP bình quân, dân số và số lượng lao động vận tải biển tại Việt Nam - Về thời gian: Dữ liệu được nghiên cứu trong thời gian từ 1990 - 2020 với số 1 liệu được phát hành bởi các trung tâm tư liệu uy tín. Phương pháp nghiên cứu Luận án đã sử dụng phương pháp suy luận biện chứng, phương pháp phân tích thống kê và phương pháp mô hình lượng hóa. Đóng góp của luận án Thực hiện mô hình hóa mối quan hệ giữa lao động ngành VTB với GDP, dân số thông qua phân tích biện chứng, phân tích thống kê trên cơ sở dữ liệu từ các nguồn uy tín.

Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa lao động ngành VTB với GDP, GDP bình quân và dân số. Đề xuất một số kiến nghị giải pháp có giá trị thực tiễn tác động vào lao động ngành trên cơ sở mối quan hệ với GDP, GDP bình quân và dân số. Kết cấu luận án Luận án chia thành 4 chương. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2.

Cơ sở lý luận về GDP, dân số, hoạt động VTB và xây dựng mô hình toán về mối quan hệ giữa các yếu tố đó Chương 3. Đánh giá hiện trạng ảnh hưởng GDP và dân số tới lao động ngành Việt Nam giai đoạn 1990 - 2020 Chương 4. Một số giải pháp phát triển lao động ngành trong mối quan hệ với GDP và dân số Việt Nam CHƯƠNG 1. TỎNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU NCS đã nghiên cứu các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, chia các công trình nghiên cứu thành hai nhóm chính là các công trình nghiên cứu mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế vĩ mô và các nghiên cứu mối quan hệ giữa lao động một ngành nghề với các yếu tố vĩ mô.

Thông qua nghiên cứu có thể kết luận: Thứ nhất: Có nhiều nghiên cứu mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế vĩ mô và đều chỉ ra được GDP, Dân số và Lao động có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động tích cực và tiêu cực lẫn nhau. Thứ hai: Các nghiên cứu đều chỉ ra được mức độ quan trọng của phát triển VTB, tuy nhiên không có nghiên cứu nào đi sâu vào mối quan hệ giữa lao động 2 ngành VTB với các yếu tố GDP, dân số. Thứ ba: Các nghiên cứu có liên quan đến lao động VTB chủ yếu sưử dụng phương pháp phân tích so sánh thống kê trong một phạm vi hẹp vì vậy tạo ra một khoảng trống trong nghiên cứu là mối quan hệ của tổng lực lượng lao động ngành VTB với GDP, Dân số bằng phương pháp phân tích thống kê và mô hình lượng hóa. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GDP, DÂN SỐ, LAO ĐỘNG VTB VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH TOÁN VỀ MÓI QUAN HỆ GIỮA CÁC YẾU TỐ ĐÓ 2.1 Cơ sở lý luận về tăng trưởng kinh tế 2.1 Tăng trưởng kinh tế và chỉ số GDP đo lường tăng trưởng kinh tế GDP (viết tắt của Gross Domestic Product) còn được gọi là “tổng sản phẩm nội địa ” hay “tổng sản phẩm quốc nội ” là giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi một lãnh thổ nhất định (thường là quốc gia) trong một thời kỳ nhất định (thường là một năm) GDP bình quân đầu người của một quốc gia là tại cùng một thời điểm lấy GDP quốc gia chia cho dân số quốc gia đó.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trường kinh tế Nhân tố kinh tế Các nhân tố tác động trực tiếp đến tổng cung Các nhân tố tác động đến tổng cầu Nhân tố phi kinh tế Đặc điểm văn hóa xã hội Nhân tố thể chế chính trị - kinh tế - xã hội 2.3 Phát triển kinh tế ảnh hưởng đến dân số và lao động Mối quan hệ tăng trưởng kinh tế và dân số trong môi trường hiện đại - Ánh hưởng tới dân số Trong môi trường kinh doanh hiện đại, với sự phát triển của hệ thống sản xuất, sự cạnh tranh và đa dạng hóa ngành nghề đã và đang tạo ra nhiều cơ hội kinh tế và việc làm đối với người lao động, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ tăng dân số.

- Ảnh hưởng đến lao động Việt Nam mặc dù là quốc gia đang phát triển, nhưng những ảnh hưởng của tăng trưởng kinh tế nhanh chóng đã tác động vào tâm lý người dân ở một số trung 3 tâm kinh tế lớn, dẫn đến độ tuổi hôn nhân bình quân tăng, độ tuổi sinh con tăng, tỷ lệ sinh giảm. Mặc dù chưa thực sự xuất hiện tình trạng thiếu lao động trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng một số ngành nghề đặc biệt đã có sự suy giảm lao động.2 Ảnh hưởng của dân số tới VTB 2.1 Dân số và ảnh hưởng của dân số tới phát triển kinh tế xã hội Dân số là số lượng người sống trong một khu vực địa lý nhất định và có các năng lực phản ứng với môi trường sống xung quanh nhằm mục đích chính là nâng cao chất lượng cuộc sống.2 Ảnh hưởng của dân số tới VTB Thực tế cho thấy, sự suy giảm dân số tác động tới lao động nội địa của một quốc gia. Những quốc gia có nền kinh tế phát triển đang rơi vào tình trạng suy giảm dân số dẫn tới suy giảm lao động nội địa. Người lao động tại các quốc gia này cũng đã hạn chế chọn làm việc trong những ngành độc hải, nguy hiểm trong đó có VTB.

Vì vậy họ đã và đang thực thi chính sách thuê lao động nước ngoài nhằm đảm bảo lực lượng lao động vận hành sản xuất cho nền kinh tế quốc dân, đặc biệt là các lĩnh vực như VTB. Việc thực thi chính sách thuê lao động nước ngoài đó đã ảnh hưởng trực tiếp tới các quốc gia có lực lượng lao động ngành VTB có trình độ như Việt Nam, làm ảnh hưởng tới lao động ngành VTB trong quốc gia Việt Nam, đặc biệt là lao động thuyền viên, lao động đi biển.3 Hoạt động VTB và lao động ngành VTB 2.1 Hoạt động VTB và vai trò của hoạt động VTB Hoạt động vận tải biển là một nhóm các lĩnh vực kinh tế kỹ thuật đặc biệt, hoạt động gắn kết chặt chẽ với nhau, lấy đội tàu biển làm trung tâm nhằm hô trợ, thúc đây lưu thông hàng hóa bằng đường biển.