Luận án tiến sĩ kinh tế: Các giải pháp phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô ở Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI ---------- NGUYỄN QUỐC KHÁNH CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI ---------- NGUYỄN QUỐC KHÁNH CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Tổ chức và quản lý vận tải Mã số : 62.03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC GS.TSKH NGUYỄN HỮU HÀ HÀ NỘI - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận án là trung thực, chƣa đƣợc công bố bởi bất kỳ tác giả nào hay ở bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả Nguyễn Quốc Khánh ii LỜI CẢM ƠN Công trình nghiên cứu này đƣợc thực hiện tại Việt Nam dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của GS.TSKH Nguyễn Hữu Hà. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TSKH Nguyễn Hữu Hà về định hƣớng khoa học, liên tục quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành cuốn luận án này.

Tác giả xin đƣợc chân thành cảm ơn các nhà khoa học, tác giả các công trình công bố đã trích dẫn trong luận án vì đã cung cấp nguồn tƣ liệu quý báu, những kiến thức liên quan trong quá trình nghiên cứu hoàn thành luận án. Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trƣờng Đại Học Giao Thông Vận tải; Khoa Vận tải Kinh tế; Phòng Đào tạo sau Đại học; Bộ môn Vận tải Đƣờng bộ và Thành phố, cùng với các nhà khoa học của Trƣờng Đại học Giao Thông Vận tải cũng nhƣ các tác giả khác về sự hỗ trợ trên phƣơng diện hành chính, hợp tác có hiệu quả trong suốt quá trình nghiên cứu khoa học của mình. Tác giả xin gửi lời cảm ơn tới các bạn đồng nghiệp, bạn bè nhất là nhóm cộng tác nghiên cứu vì đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi, hỗ trợ thực hiện việc quan trắc thu thập dữ liệu, triển khai các đề tài cứu tại hiện trƣờng. Cuối cùng là sự biết ơn tới gia đình và những ngƣời bạn thân thiết vì đã liên tục động viên để duy trì nghị lực, sự cảm thông, chia sẻ về thời gian, sức khỏe và các khía cạnh của cuộc sống trong cả quá trình để hoàn thành công trình nghiên cứu.

Tác giả Nguyễn Quốc Khánh iii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG.

viii DANH MỤC CÁC HÌNH. ix PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Các công trình nghiên cứu trên thế giới. Các công trình nghiên cứu trong nƣớc.

Các Công trình, Đề án, Nghiên cứu thí điểm và Hội thảo khoa học liên quan đến nhiên liệu sạch. Các khoảng trống nghiên cứu và đề xuất hƣớng nghiên cứu của đề tài. Các khoảng trống nghiên cứu. Đề xuất hƣớng nghiên cứu và mục tiêu của đề tài.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập và xử lý số liệu. Phƣơng pháp nghiên cứu phân tích .15 Kết luận chƣơng 1 .15 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG Ô TÔ. Tổng quan về vận tải, đặc điểm, vai trò của các phƣơng thức vận tải.

Khái niệm, phân loại vận tải. Đặc điểm của các phƣơng thức vận tải. Tổng quan về phát triển bền vững. Khái niệm phát triển bền vững.

Các nguyên tắc phát triển bền vững. Các tiêu chí đánh giá phát triển bền vững. Phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô. Đề xuất trình tự logic nghiên cứu phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô.

Xây dựng mục tiêu, nguyên tắc phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô. Đề xuất các tiêu chí và chỉ tiêu đánh giá sự phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô. Kinh nghiệm của một số quốc gia về phát triển bền vững và năng lƣợng sạch, bài học rút ra cho Việt Nam:. Kinh nghiệm của một số quốc gia về phát triển bền vững và năng lƣợng sạch:.

Bài học phát triển bền vững và năng lƣợng sạch rút ra cho Việt Nam: .47 Kết luận chƣơng 2 .48 CHƢƠNG 3 PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM. Các yếu tố của môi trƣờng vĩ mô ảnh hƣởng đến dịch vụ vận tải. Các yếu tố xã hội. Yếu tố về kinh tế.

Hoạt động của vận tải hành khách tại Việt Nam. Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp vận tải. Quản lý nhà nƣớc đối với vận tải hành khách bằng đƣờng bộ. Phân tích sự phát triển bền vững của vận tải hành khách bằng ô tô ở Việt Nam.

Đánh giá hiện trạng vận tải hành khách bằng ô tô .Đánh giá theo kết quả khảo sát mức độ hài lòng của hành khách đối với dịch vụ vận tải hành khách bằng ô tô. Đánh giá theo tiêu chí kinh tế. Đánh giá sự phát triển của vận tải hành khách bằng ô tô theo tiêu chí môi trƣờng .80 Kết luận chƣơng 3 .85 v CHƢƠNG 4 CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG Ô TÔ Ở VIỆT NAM VÀ ỨNG DỤNG CHO CÔNG TY CỔ PHẬN VẬN TẢI DẦU KHÍ ĐÔNG DƢƠNG. Quan điểm và mục tiêu phát triển giao thông Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Quan điểm phát triển giao thông vận tải Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Mục tiêu phát triển đến năm 2020. Chính sách phát triển Giao thông vận tải bền vững, thân thiện với môi trƣờng. Phát triển phƣơng tiện giao thông vận tải thân thiện với môi trƣờng.

Cơ sở đề xuất các giải pháp phát triển bền vững cho vận tải hành khách bằng ô tô. Các chính sách pháp luật của nhà nƣớc. Cơ sở về chính sách quản lý nhà nƣớc. Các giải pháp cụ thể để phát triển bền vững doanh nghiệp vận tải ô tô.

Giải pháp nâng cao chất lƣợng nhân lực. Giải pháp khác nhau đối với từng loại phƣơng tiện vận tải. Giải pháp nâng cao hình ảnh của dịch vụ vận tải hành khách bằng ô tô. Ứng dụng giải pháp phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô cho Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng.

Đánh giá công tác vận tải hành khách đƣờng bộ tại Công ty Cổ phần Vận tải Dầu Khí Đông Dƣơng. Ứng dụng giải pháp phát triển bền vững vận tải hành khách bằng ô tô cho Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí Đông Dƣơng.130 Kết luận chƣơng 4 .150 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.151 TÀI LIỆU THAM KHẢO CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ PHỤ LỤC vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT A. TIẾNG VIỆT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa ATGT An toàn giao thông ATGTQG An toàn giao thông Quốc gia BĐKH Biến đổi khí hậu BĐS Bất động sản BRT Hệ thống xe buýt nhanh CPH Cổ phần hóa CTCLNL Chỉ thị chất lƣợng nhiên liệu CTNLTT Chỉ thị năng lƣợng tái tạo ĐTNN Đầu tƣ nƣớc ngoài GTVT Giao thông vận tải KCHT Kết cấu hạ tầng KH&CN Khoa học và Công nghệ KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình MNBD Mực nƣớc biển dâng NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc NSNN Ngân sách Nhà nƣớc PTBV Phát triển bền vững TDSI Viện chiến lƣợc và phát triển giao thông vận tải TĐTDS Tốc độ tăng dân số TNGT Tai nạn giao thông UBGSTCQG Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia VAMC Công ty mua bán nợ Quốc gia VTHKCC Vận tải hành khách công cộng vii B. TIẾNG ANH Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AEC ASEAN Economic Cộng đồng Kinh tế Đông Nam Á Community ASEAN Association of Southeast Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asian Nations BOT Build-Operate-Transfer Xây dựng-Kinh doanh-Chuyển giao BTO Build-Transfer-Operate Xây dựng-Chuyển giao-Kinh doanh BT Build-Transfer Xây dựng-Chuyển giao ECA Export Credit Agencies Tổ chức tín dụng xuất khẩu FDI Foreign Direct investment Đầu tƣ nƣớc ngoài IBRD International Bank for Ngân hàng Quốc Tế về Tái Thiết và Reconstruction and Phát triển Development.

IUCN International Union for the Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc Conservation of Nature. tế LPG Liquified petroleum gas Khí dầu mỏ hóa lỏng ODA OfficialDevelopment Hỗ trợ phát triển chính thức Assistance PNTR Permanent Normal Trade Quan hệ thƣơng mại bình thƣờng Relations vĩnh viễn PPP Public Private Partnership Hợp tác công tƣ TMC Toyota Motor Corporation Tập đoàn ô tô Toyota TPP Trans-Pacific Strategic Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lƣợc Economic Partnership xuyên Thái Bình Dƣơng Agreement SPSS Statistical Package for the Phần mềm thống kê Social Sciences WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức thƣơng mại thế giới WEDB World Environment and Ủy ban môi trƣờng và phát triển thế Development Board giới viii DANH MỤC CÁC BẢNG TT Tên bảng Trang Bảng 2.1 Tiêu chuẩn mức phát thải của xe động cơ diesel theo các tiêu chuẩn EURO .2 Mức phát thải khí CO2theo loại nhiên liệu .1 Cơ hội và thách thức của doanh nghiệp VTHK trƣớc yếu tố dân số .2 Mức tăng trƣởng GDP của Việt Nam. Lƣợng hành khách vận tải phân theo ngành vận tải. Lƣợng hành khách luân chuyển phân theo ngành vận tải.

Tỉ trọng nhu cầu vận tải hành khách theo tuyến đƣờng. Chỉ số phát triển lƣợng hành khách vận tải hành khách đƣờng bộ. Thống kê mô tả mẫu theo đặc điểm nhân khẩu học. Mức độ hài lòng với từng tiêu chí.

Bảng tổng hợp kết quả hài lòng đối với các loại hình dịch vụ phân theo 4 tiêu chí khảo sát chính. Phát thải khí nhà kính của các ngành do tiêu thụ năng lƣợng. Tỷ lệ phần trăm phát thải khí nhà kính của các ngành. Thị phần vận tải tính đến năm 2020-2030.

Dự báo số chuyến đi trên các tuyến trục chính của Hà Nội. Thống kê số lƣợng xe Taxi năm 1996 tại Hà Nội. Thống kê một số hãng taxi tiêu biểu năm 2016 tại Hà Nội. Các chỉ số hóa học của LPG .135 ix DANH MỤC CÁC HÌNH TT Tên hình Trang Hình 2.

Các lĩnh vực đảm bảo phát triển bền vững. Phát triển bền vững theo lãnh thổ. Phát triển bền vững theo ngành, lĩnh vực. Phát triển bền vững theo quan điểm của Benger [21] .Trình tự logic nghiên cứu xây dựng các mục tiêu, nguyên tắc, tiêu chí, chỉ tiêu phát triển bền vững dịch vụ vận tải hành khách bằng ô tô.

Mô hình Marketing 7P .