Luận án hoàn thiện chính sách tài chính với mục tiêu phát triển bền vững thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH NGUYỄN ÁNH NGUYỆT HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH VỚI MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH NGUYỄN ÁNH NGUYỆT HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH VỚI MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐOÀN MINH PHỤNG 2. TRỊNH HỮU HẠNH HÀ NỘI - 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan.

Tác giả luận án Nguyễn Ánh Nguyệt luan an ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Danh mục các chữ viết tắt .vi Danh mục các bảng. vii Danh mục các biểu đồ. viii Danh mục các hình.

viii MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Các công trình nghiên cứu nước ngoài. Các công trình nghiên cứu trong nước.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHƯA ĐƯỢC NGHIÊN CỨU VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ. NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN SẼ TẬP TRUNG NGHIÊN CỨU GIẢI QUYẾT. Về thực tiễn. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chính sách tài chính nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam.20 Kết luận chương 1.21 Chương 2: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ. Tổng quan về thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. Những vấn đề cơ bản về phát triển bền vững thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.31 luan an iii 2. CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ.

Khái niệm và phân loại chính sách tài chính. Nhân tố ảnh hưởng đến chính sách tài chính Nhà nước thúc đẩy phát triển bền vững thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. Tiêu chí đánh giá tác động của chính sách tài chính Nhà nước đến phát triển bền vững thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. Các chính sách tài chính đối với phát triển bền vững thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.

Vai trò của các chính sách tài chính đối với sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. KINH NGHIỆM MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ VIỆC SỬ DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VÀ BÀI HỌC (THAM KHẢO) ĐỐI VỚI VIỆT NAM. Kinh nghiệm một số nước trên thế giới về việc sử dụng chính sách tài chính tác động đến sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ. Bài học kinh nghiệm (tham khảo) cho Việt Nam.88 Kết luận chương 2.91 Chương 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM.

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM. Giai đoạn trước năm 2001. CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM. Chính sách về vốn đối với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ.

Chính sách trích lập dự phòng nghiệp vụ đối với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ.102 luan an iv 3. Chính sách về đầu tư vốn đối với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Chính sách về khả năng thanh toán của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Chính sách thuế đối với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ.

Chính sách Ngân sách nhà nước hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM. Đánh giá những kết quả đạt được. Đánh giá những tồn tại, hạn chế.

Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế.157 Kết luận chương 3.162 Chương 4: HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH NHẰM THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH TRONG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM. Dự báo xu thế phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam. Quan điểm, định hướng sử dụng chính sách tài chính trong phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam.

MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM. Cơ hội và thách thức đối với sự phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam. Mục tiêu phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH NHẰM THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM.

Hoàn thiện chính sách về vốn. Hoàn thiện chính sách về trích lập dự phòng nghiệp vụ. Hoàn thiện chính sách về đầu tư vốn. Hoàn thiện chính sách về khả năng thanh toán.

Hoàn thiện chính sách thuế đối với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Hoàn hiện chính sách Ngân sách nhà nước hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp. LỘ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP. Giai đoạn từ năm 2021-2025.

Giai đoạn từ năm 2026-2030. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP. Quy định việc xây dựng mô hình quản trị rủi ro hiệu quả trong Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kinh doanh bảo hiểm.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho thị trưởng bảo hiểm phi nhân thọ. Nâng cao hiệu quả giám sát của Cơ quan quản lý Nhà nước về bảo hiểm. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ. Kiến nghị với Chính phủ.

Kiến nghị với các Bộ, ngành liên quan.204 Kết luận chương 4.207 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .209 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.216 luan an vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BH : Bảo hiểm BHNN : Bảo hiểm nông nghiệp CSTC : Chính sách tài chính DN : Doanh nghiệp DNBH : Doanh nghiệp bảo hiểm DPNV : Dự phòng nghiệp vụ GTGT : Giá trị gia tăng KDBH : Kinh doanh bảo hiểm KT-XH : Kinh tế - xã hội NSNN : Ngân sách nhà nước PNT : Phi nhân thọ PTBV : Phát triển bền vững SXNN : Sản xuất nông nghiệp TTBH : Thị trường Bảo hiểm XNK : Xuất nhập khẩu luan an vii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu chủ yếu của TTBH PNT Việt Nam trước năm 2001.2: Một số chỉ tiêu chủ yếu của TTBH PNT Việt Nam từ năm 2001 đến 2018 .3: Vốn chủ sở hữu của các DNBH trên TTBH PNT Việt Nam .4: Quy mô và tốc độ tăng trưởng dự phòng nghiệp vụ của TTBHPNT Việt Nam từ 2014-2018 .5: Hệ số biên khả năng thanh toán của các DNBH PNT Việt Nam từ 2014-2018 .6: Tình hình tái bảo hiểm TTBH PNT Việt Nam từ năm 2014-2018 .7: Tỷ lệ tái bảo hiểm một số nghiệp vụ chủ chốt TTBH PNT Việt Nam từ năm 2014 - 2018 .8: Cơ cấu nguồn vốn của DNBH PNT Việt Nam từ 2014-2018.9: Tình hình trích lập mới DPNV của các DNBH trên TTBH PNT Việt Nam năm 2018.10: Top 10 cổ phiếu giảm giá mạnh nhất năm 2018 .150 luan an viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1: Vốn chủ sở hữu của các DNBH trên TTBH PNT Việt Nam từ năm 2014 - 2018 .2: Doanh thu phí bảo hiểm gốc của TTBH PNT Việt Nam từ năm 2014-2018 .3: Tổng hợp khảo sát về chính sách dự phòng phí .4: Tổng hợp kết quả khảo sát về chính sách dự phòng dao động lớn .5: Tổng hợp khảo sát về chính sách dự phòng bồi thường.6: Số vốn đầu tư trở lại nền kinh tế của TTBH PNT Việt Nam từ 2014-2018 .7: Tổng hợp khảo sát về chính sách thuế GTGT.8: Tổng hợp khảo sát về chính sách thuế thu nhập cá nhân .9: Tỷ lệ phí bảo hiểm giữ lại và nhượng tái TTBH PNT Việt Nam từ năm 2014-2018 .133 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 2.1: Mô hình quản lý vốn trên cơ sở rủi ro .1: Nguyên tắc "3 vòng bảo vệ" trong quản trị rủi ro.196 luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Thị trường bảo hiểm ngày càng trở thành nhân tố quan trọng đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội, thể hiện vai trò trong ổn định kinh tế vĩ mô; thực hiện chính sách an sinh xã hội; đẩy mạnh an ninh kinh tế, an ninh chính trị; bảo vệ tài chính, đảm bảo môi trường đầu tư lành mạnh, ổn định; thúc đẩy hợp tác kinh tế quốc tế. Ngày 15/01/1965 công ty Bảo hiểm Việt Nam (gọi tắt là Bảo Việt) chính thức đi vào hoạt động, đánh dấu sự hình thành của thị trường bảo hiểm Việt Nam. Tuy nhiên sau khi Luật Kinh doanh bảo hiểm có hiệu lực (01/4/2001), thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam mới thực sự khởi sắc và đạt được những thành tựu đáng ghi nhận, phát huy vai trò "lá chắn kinh tế" trong việc góp phần giảm thiểu rủi ro trong sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội, cải thiện môi trường đầu tư, giảm bớt gánh nặng cho Ngân sách nhà nước, từng bước đáp ứng được yêu cầu phát triển và ổn định nền kinh tế, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.

Để có được những thành quả đó, bên cạnh sự nỗ lực của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, sự thuận lợi về bối cảnh kinh tế xã hội trong và ngoài nước, một yếu tố quan trọng phải kể đến là việc Nhà nước xây dựng và ban hành kịp thời các chính sách trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, đặc biệt là chính sách tài chính. Các chính sách tài chính được ban hành và liên tục có sự thay đổi chính là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam. Nhờ đó, trong những năm gần đây, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ liên tục đạt mức tăng trưởng cao, quy mô thị trường ngày càng mở rộng.