Luận án: Các giải pháp tài chính thúc đẩy sự phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam

IHillnilIIlilllllllliBH illllIIInil LA.00052 BỘ GIẢO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHẢ Nước VIỆT NAM HỌC V IỆN NGÂN HÀNG » o HOÀNG TRUNG TRỰ*C LUẬN ÁN TIỄN SỸ KINH TẼ B G* BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HỌC VIỆN NGÂN HÀNG HOÀNG TRUNG TRỰC CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH NHAM THÚC ĐAY sự PHÁT TRIỂN THỈ TRƯỜNG CHÚNG KHOÁN VIÊT NAM Chuvên ngành : Tài chính - Lun thông tiền tệ và Tín dụng Mã sô : 5.09 LUẬN ÁN TIẾN SỶ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Le Hoàng Nga HQC VIỀN NGÂN MÀNG V IỄ N N C K H NQÂN H ÀN G T H Ư V IÊ N Sô':. HÀ NÔI - 2004 L à i CAtfr- IS sL -5£vfA. C 6*y- cĩ> /ị^ ^a X ì ^Ậ- i~£Ệ-*~cv> caX ó - /ìa ỉạ **£ "ỈSẮ.

%&A^C \J-6- CC- ‘f e Q 't ' /VỠ- - f/^v Ai-tf'S cìLP £>y^yh- 2M l ị e À y ý ĩ u ^ b - g ~ \\M C IVUJC LUC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng, biểu MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 TÁ C Đ Ộ N G C Ử A C Á C GIẢI PH Á P TÀ I C H ÍN H Đ ố i V Ớ I TH Ị TR Ư Ờ N G C H Ú N G K H O Á N 4 1. Tổng quan về thị trường chứng khoán 4 1. Khái niệm, chức năng, nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán 1. Cơ cấu tổ chức của thị trường chứng khoán 7 1.

Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán • 8 1. Hàng hoá của thị trường chứng khoán 11 1. Những mặt tích cực và tiêu cực trên thị trường chứng khoán 12 1. Phương thức quản lý của Nhà nước đối với thị trường chứng khoán 1.

Tác động của các giải pháp tài chính đối với thị trường chứng khoán 1. Các giải pháp tài chính của Nhà nước 17 1. Tác động của các giải pháp tài chính của Nhà nước đối với 19 nền kinh tế quốc dân , 1. Tác động của các giải pháp tài chính của Nhà nước tới thi 20 trường chứng khoán 1.

Những nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và thực thi các giải pháp tài chính của Nhà nước đối với thị trường chứng oị khoán 1. Kinh nghiệm một sô nước về quản lý thị trường chứng khoán và chính sách tài chính tác động tới thị trường chứng 34 khoán - Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 1. Kinh nghiệm một số nước trên thế giới 34 1. Bài học kinh nghiệm về quản lý thị trường chứng khoán và chính sách tài chính đối với thị trường chứng khoán Việt 45 Nam CHƯƠNG 2 THỰC T R Ạ N G CÁ C G IẢ I PH Á P TÀ I C H ÍN H TÁ C Đ Ộ N G TỚ I TH Ị 48 TR Ư Ờ N G CH Ú N G K H O Á N V IỆ T N A M 2.

Khái quát về hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam 48 2. Thị trường trái phiếu 48 2. Thị trường cổ phiếu 56 2. Hoạt động quản lý và vận hành của thị trường chứng khoán 61 2.

Đánh giá chung. Thực trạng tác động của các giải pháp tài chính tới thị ^ trường chứng khoán Việt Nam 2. Về ngân sách Nhà nước 67 2. Về chính sách tiền tệ quốc gia 72 2.

Về chính sách tài chính doanh nghiệp 77 2. Về chính sách thuế, phí của Nhà nước 82' 2. Về chính sách kế toán, kiểm toán 92 2. Đánh giá chung về tác động của các giải pháp tài chính đối với thị trường chứng khoán Việt Nam 2.

Mặt tích cực 95 2. Mặt hạn chế 97 2. Nguyên nhân 100 CHƯƠNG 3 C Á C G IẢ I PH Á P TÀ I C H ÍN H N H Ằ M TH Ú C Đ A Y S ự P H Á T T R IE N 102 TH Ị TR Ư Ờ N G CH Ú N G K H O Á N V IỆ T N A M 3. Mục tiêu của các giải pháp tài chính đối với thị trường 102 chứng khoán Việt Nam 3.

Cơ sở xác định mục tiêu 102 3. Các giải pháp tài chính nhằm thúc đẩv sự phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam 3. Về ngân sách Nhà nước 105 3. Về điều hành chính sách tiền tệ 108 3.

Hoàn thiện chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán 109 3. Giải pháp tài chính tác động nhằm tăng nhanh nguồn cung chứng khoán niêm yết trên thị trường chứng khoán tập 112 trung 3. Giải pháp tài chính tác động nhằm khai thác triệt để cầu chứng khoán 3. Phát triển thị trường trái phiếu ở Việt Nam 3.

Phát triển các tổ chức trung gian thị trường 3. Giải pháp hoàn thiện và triển khai chính sách kế toán, kiểm toán, chế độ thông tin, báo cáo thống kê 3. Giải pháp tài chính tác động nhằm nâng cao năng lực và phát triển nguồn nhân lực cho thị trường chứng khoán 3. K iến nghị về điều kiện thực hiện các giải pháp tài chính 3.

Hoàn thiện mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta 3. Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường chứng khoán 3. Củng cố, hoàn thiện bộ máy tổ chức; nâng cao trình độ người làm công tác trong lĩnh vực tài chính, tiền tệ, thị trường chứng khoán 3. Hiện đại hoá công nghệ quản lý tài chính, tiền tệ, thị trường chứng khoán 3.

Sự chỉ đạo của Chính phủ và phối kết hợp đồng bộ giữa các Bộ, ngành liên quan K Ế T LU Ậ N D A N H M Ụ C C Ô N G T R ÌN H C Ô N G B ố C Ủ A TÁ C GIẢ D A N H M U C C Á C TÀ I LIÊ U TH A M K H Ả O DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIÊT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á DNNN Doanh nghiệp Nhà nước DTBB Dữ trữ bắt buộc ESOP Kế hoạch bán cổ phiếu cho người lao động tronơ doanh nghiệp GTGT Giá trị gia tăng IASC Ưỷ ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế IPO Chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTW Ngân hàng Trung ương NSNN Ngân sách Nhà nước OTC Thị trường chứng khoán phi tập trung TCTD Tổ chức tín dụng TNDN Thu nhập doanh nghiệp TNHH Trách nhiệm hữu hạn TTCK Thị trường chứng khoán TTGDCK Trung tâm Giao dịch Chứng khoán ƯBCKNN Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước WB Ngân hàng Thế giới WTO Tổ chức Thương mại Thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng Tiêu đê Trang 2 .1 G iá trị trái phiếu N H Đ T & P T V N niêm y ế t trên TT G D C K .2 Giá trị trái phiếu K ho bạc N h à nước niêm y ế t trên TT G D C K H C M 52 2 .3 G iá trị trái phiếu Q uỹ H ỗ trợ p h á t triển niêm y ết trên TT G D C K HCM ' ' 53 2.2 G iá tham khảo của m ột s ố c ổ p h iếu trên thị trường không chính thức 56 2.3 T ìn h hình tài chính của 21 công ty niêm y ết trên T T G D C K T p .4 D anh m ục các công ty chứng khoán được cấp phép hoạt động trên T T C K V iệt N am ' 63 2.5 C h i h ỗ trợ từ N S N N cho U B C K N N và các TT G D C K giai đoạn 1999-2002 70 2.6 G iá trị trái phiếu C hính ph ủ p h á t hành giai đoạn 1992 - 1999 71 2.7 G iá trị trái p h iếu C hính p h ủ p h á t hành giai đoạn 2000 - 2002 72 2 .1 B iểu th u ế giá trị gia tăng áp dụng đối với các đối tượng tham gia h o ạ t động trên T T C K ^ 2 .2 Biểu th u ế thu nháp doanh nghiêp áp dung đối với các đối tương tham gia hoạt động trên T T C K 2 .3 B iểu th u ế thu nhâp đối với người có thu nháp cao áp dung đối với các đối tượng tham gia hoạt động trên T T C K 33 2.9 D a n h m uc các loai phí, lê p h í trong hoat đông kinh doanh chứng khoán 91 DANH MỤC CÁC HÌNH MINH HỌA Hỉnh Tiêu đề Trang 1.1 C ơ c ấ u t ổ ch ứ c củ a th ị trư ờ n g c h ứ n g k h o á n 7 1.2 Hệ th ố n g đ iề u tiế t k in h t ế v ĩ m ô c ủ a N g â n h à n g T r u n g ư ơng 26 1 MỞ ĐẨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sự phát triển của thị trường chứng khoán phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: các chủ trương chính sách chung về phát triển kinh tế của Nhà nước; các chủ trương chính sách trực tiếp đối với thị trường chứng khoán như các vấn đề về “tạo hàng”, “tạo cầu”, các chính sách liên quan tới quản lý hoạt động của thị trường chứng khoán. Trong đó, các giải pháp tài chính có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán, nó tác động trực tiếp tới mỗi chủ thể tham gia thị trường chứng khoán, tới mỗi hoạt động diễn ra trên thị trường chứng khoán. Thực tiễn quá trình hình thành và hoạt động của thị trường chứng khoán ở nước ta thời gian qua cho thấy, tác động của các giải pháp tài chính đối với thị trường chứng khoán còn hạn chế.

Điều đó có thế do chưa nhận thức rõ được tác động của các giải pháp này tới thị trường chứng khoán, có thê do chưa có được những chính sách cụ thể, tác động trực tiếp tới các hoạt động '\ của thị trường chứng khoán. Vì những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “ Các giải pháp tài chính nhằm thúc đẩv sự phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam” làm luận án tiến sỹ kinh tế. Mục đích nghiên cứu Lựa chọn chủ để “ Các giải pháp tài chính nhàm thúc đẩy sự phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam”; luận án đặt ra 3 nhiệm vụ: - Luận giải về sự tác động của các giải pháp tài chính tới sự phát triển của thị trường chứng khoán; 2 - Đánh giá sự tác động của các giải pháp tài chính hiện hành đối với sự hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán nước ta thời gian qua.