Luận án: Thu hút & Sử dụng ODA Phát triển Nông nghiệp Nông thôn Việt Nam - Miền Trung

Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n ! " # $ %" & ' !" #$ %&'%&'()')* Người hướng dẫn khoa học: i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng: Luận án tiến sĩ “Thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) vào phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam: nghiên cứu tại vùng Duyên hải Miền Trung” là công trình nghiên cứu độc lập, do chính tôi hoàn thành. Các tài liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan trên! Hà Nội, ngày tháng năm 2014 Nghiên cứu sinh Hà Th Thu ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ. vi MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KHUNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. Các công trình nghiên cứu liên quan mật thiết đến đề tài luận án.

Tình hình nghiên cứu về thu hút và sử dụng ODA ở các nước và các tổ chức trên thế giới. Tình hình nghiên cứu về thu hút và sử dụng ODA ở Việt Nam. Tổng kết các nghiên cứu trong và ngoài nước và xác định hướng nghiên cứu. Nội dung và phương pháp nghiên cứu được sử dụng.

14 CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CƠ BẢN VỀ THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA VÀO NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN. Khái niệm và đặc điểm của Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA). Khái niệm ODA. Phân loại ODA và các nhà tài trợ ODA.

Đặc điểm và các ưu, nhược điểm của ODA. Vai trò của ODA đối với nông nghiệp và nông thôn. ODA góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. ODA tác động tới đổi mới tư duy và phương thức sản xuất, chế biến nông sản theo hướng thị trường.

ODA góp phần thúc đẩy đa dạng hóa nông nghiệp. ODA góp phần thực hiện chiến lược tăng trưởng toàn diện và xóa đói giảm nghèo của Chính phủ. ODA góp phần phòng chống và giảm thiểu thiệt hại thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu. ODA góp phần nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn.

Quy trình và tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và PTNT. Quy trình thu hút và sử dụng ODA vào Nông nghiệp và PTNT. Tiêu chí đánh giá thu hút và sử dụng ODA vào nông nghiệp và PTNT. Các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút và sử dụng ODA.

Các nhân tố khách quan. Các nhân tố chủ quan. Kinh nghiệm của một số quốc gia về thu hút và sử dụng ODA trong phát triển nông nghiệp và nông thôn. Những kinh nghiệm thành công trong thu hút và sử dụng ODA.

Những kinh nghiệm từ sự không thành công trong sử dụng ODA. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam. 57 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA VÀO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÀ NÔNG THÔN TẠI VIỆT NAM VÀ VÙNG DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG. Khái quát về nông nghiệp, nông thôn Việt Nam và đặc điểm vùng Duyên Hải Miền Trung.

Khái quát về nông nghiệp nông thôn Việt Nam. Đặc điểm vùng Duyên hải Miền Trung. Tổng quan tình hình thu hút, sử dụng nguồn vốn ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn tại Việt Nam. Tình hình cam kết và giải ngân ODA tại Việt Nam thời kỳ 1993l2012.

Tình hình thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam thời kỳ 1993l2012. Thực trạng thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA vào phát triển nông nghiệp và nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung. Thực trạng thu hút ODA vào phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung. Thực trạng sử dụng ODA vào phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung.

Đánh giá chung thực trạng thu hút và sử dụng ODA vào Phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung. Các vấn đề cần giải quyết trong thu hút và sử dụng ODA phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020. 121 CHƯƠNG 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU THU HÚT VÀ SỬ DỤNG ODA VÀO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÀ NÔNG THÔN VIỆT NAM VÀ VÙNG DUYÊNHẢI MIỀN TRUNG ĐẾN NĂM 2020. Định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam nói chung và vùng Duyên hải Miền Trung nói riêng đến năm 2020 và nhu cầu nguồn vốn ODA.

Khái quát bối cảnh phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đến năm 2020. Mục tiêu và định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đến năm 2020. Định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung. Nhu cầu vốn đầu tư phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung.

Các giải pháp nhằm thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA cho phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020. Nhóm giải pháp vĩ mô. Nhóm giải pháp về tổ chức, thực hiện. Một số kiến nghị với Nhà nước và cộng đồng các Nhà tài trợ.

Kiến nghị với Nhà nước. Kiến nghị với Nhà tài trợ. 166 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 168 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

169 PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á ASEAN Hiệp hội các nước Đông Nam Á DAC Ủy ban hỗ trợ phát triển DCs Các nước đang phát triển DHMT Duyên hải miền Trung EU Liên minh Châu Âu F/S Nghiên cứu tiền khả thi FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội GNP Tổng sản phẩm quốc dân GTGT Giá trị gia tăng IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế IRR Tỷ suất hoàn vốn nội bộ JICA Cơ quan hợp tác Quốc tế Nhật Bản KFW Ngân hàng Tái thiết Đức KTXH Kinh tế Xã hội LDCs Các nước kém phát triển NGO Tổ chức phi Chính phủ NPV Giá trị hiện tại thuần NSNN Ngân sách Nhà nước ODA Hỗ trợ Phát triển Chính thức OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế PTNT Phát triển nông thôn TA Hỗ trợ kỹ thuật WB Ngân hàng Thế giới WTO Tổ chức Thương mại Thế giới XHCN Xã hội Chủ nghĩa vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH VẼ Danh mục bảng: Bảng 3.1: GDP của Vùng Duyên hải Miền Trung giai đoạn 2007l 2010. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Vùng Duyên hải Miền Trung 2007 l 2010. Tăng trưởng giá trị sản xuất nông, lâm, thủy sản toàn Vùng năm 2008 – 2010 .4: Nguồn vốn ODA lĩnh vực NN&PTNT theo nhà tài trợ thời kỳ 1993l2012. Tình hình thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA theo quy mô dự án thời kỳ 1993l2012.

Nguồn vốn ODA cho phát triển nông nghiệp và nông thôn. 89 phân theo vùng thời kỳ 1993l2012. Đánh giá năng lực chuẩn bị, đàm phán và ký kết dự án ODA. 96 trong lĩnh vực Nông nghiệp và PTNT.

Đánh giá năng lực quản lý và thực hiện dự án của các Ban quản lý dự án ODA trong lĩnh vực nông nghiệp và PTNT. Kết quả giảm nghèo thời kỳ 1993l2012 vùng Duyên hải Miền Trung. Kết quả phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2011. Kết quả khảo sát nguyên nhân chậm giải ngân của các dự án phát triển nông nghiệp và nông thôn tại vùng DHMT.

Nhu cầu vốn đầu tư và vốn ODA cho phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam và vùng Duyên hải Miền Trung đến năm 2020. Tổng hợp ý kiến đánh giá về các đề xuất giải pháp thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA. 139 vii Danh mục biểu đồ: Biểu đồ 2. ODA cung cấp cho các khu vực trên thế giới.

ODA cho nông nghiệp và phát triển nông thôn trên Thế giới. Tỷ lệ hộ nông, lâm nghiệp và thủy sản vùng DHMT năm 2006 và 2011 .Tổng vốn ODA cam kết, ký kết, giải ngân thời kỳ 1993l2012 tại Việt Nam. Cam kết, ký kết, giải ngân ODA thời kỳ 1993l2012 tại Việt Nam. Tỷ trọng ODA vốn vay trong tổng vốn ODA giai đoạn 1993l2012.

ODA ký kết phân theo vùng. Tỷ lệ ODA phân theo vùng. Cam kết vốn ODA của các nhà tài trợ thời kỳ 1993l2012. Cơ cấu ODA ký kết theo ngành và lĩnh vực thời kỳ 1993l2012.

Nguồn vốn ODA ký kết phân theo lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, thời kỳ 1993l2012. Đánh giá sự hài hòa về khung thể chế quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA. Diễn biến ODA qua các năm theo 5 lĩnh vực nông nghiệp và PTNT .12: Phân bổ vốn ODA lĩnh vực NN&PTNT theo vùng thời kỳ 1993l2012. Đánh giá sự phù hợp của dự án ODA với nhu cầu thực tế .14: Đánh giá quy trình thẩm định và phê duyệt dự án.15: Tổng hợp kết quả báo cáo giám sát và đánh giá Dự án ODA.

Nhận thức của người hưởng lợi về ODA tại vùng DHMT. 117 viii Danh mục hình vẽ: Hình 1. Khung nghiên cứu của Luận án. Bản đồ Vùng Duyên hải Miền Trung.

Cơ cấu bộ máy quản lý nhà nước về vốn ODA tại Việt Nam. Đánh giá nguyên nhân sử dụng vốn ODA chưa hiệu quả của Nhà tài trợ. Mô hình tổ chức Ban quản lý dự án chuyên nghiệp đề xuất cho Vùng Duyên Hải Miền Trung. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài Cách đây 20 năm, vào ngày 8/11/1993, Hội nghị bàn tròn về ODA dành cho Việt Nam đã được tổ chức tại Paris, thủ đô nước Pháp.

Sự kiện quan trọng này chính thức đánh dấu cho sự mở đầu mối quan hệ hợp tác phát triển giữa Việt Nam, một đất nước đang trên con đường đổi mới, với cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế. Từ đó đến nay, “Việt Nam đã chứng kiến những đổi thay toàn diện trong đời sống kinh tế và xã hội, đất nước đã đạt được nhiều thành tựu phát triển nổi bật với tốc độ tăng trưởng GDP trung bình năm khoảng 7% trong suốt hai thập kỷ. Việt Nam đã trở thành nước đang phát triển có mức thu nhập trung bình vào năm 2010, mức thu nhập bình quân đầu người hiện nay là 1.600 USD”1 và “Tỷ lệ nghèo đói đã giảm xuống còn 10% vào năm 2012, hơn 30 triệu người Việt Nam đã thoát khỏi đói nghèo, các chỉ số xã hội cũng đã tốt hơn so với nhiều nước có trình độ phát triển tương đồng”2.