Luận án TS Phạm Ngọc Minh: Chính sách KH&CN phát triển cụm thủy sản ĐBSCL (cá tra)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Phạm Ngọc Minh CHÍNH SÁCH KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NHẰM THÚC DAY PHAT TRIEN CAC CUM NGANH CÔNG NGHIỆP THUY SAN VUNG DONG BANG SONG CUU LONG (NGHIEN CUU TRUONG HOP CUM NGANH CONG NGHIEP CA TRA) Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Phạm Ngọc Minh CHÍNH SÁCH KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NHẰM THÚC DAY PHÁT TRIEN CAC CUM NGANH CÔNG NGHIỆP THUY SAN VUNG DONG BANG SONG CUU LONG (NGHIEN CUU TRUONG HOP CUM NGANH CONG NGHIEP CA TRA) Chuyén nganh: Quan ly Khoa hoc va Cong nghé Mã số: 934 0412.01 NGUOI HUONG DAN KHOA HOC: 1. Nguyén Van Khanh 2. Mai Ha XAC NHAN NCS DA CHINH SUA THEO QUYET NGHI CUA HOI DONG ĐÁNH GIÁ LUẬN AN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiên sĩ GS. Nguyễn Văn Khánh PGS.

Đào Thanh Trường Hà Nội - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Phạm Ngọc Minh, nghiên cứu sinh tiến sĩ chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, tác giả của luận án này, xin cam đoan đây là công trình do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS.TS Nguyễn Văn Khánh và PGS. TS Mai Hà. Các kết quả nghiên cứu trong luận án này là do chính tôi thực hiện, trong đó đã đến các doanh nghiệp, các ngành, tổ chức có liên quan dé khảo sát, nghiên cứu và phân tích một cách trung thực và khách quan. Các tài liệu thứ cấp được trích dẫn nguồn chính thống theo chuẩn mực khoa hoc.

Hà Nội, tháng năm 2023 Tác giả luận án Phạm Ngọc Minh LỜI CÁM ƠN Tác giả xin bày tỏ sự cám ơn chân thành và lòng biết ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Văn Khánh và PGS. Mai Hà, hai người Thầy đã hướng dẫn tận tình, chu đáo và đóng góp ý kiến quý báu trong suốt quá trình nghiên cứu cũng như hoàn thành luận án tiến sĩ này. Tác giả xin chân thành cám ơn đến PGS.TS Đào Thanh Trường, PGS. Trần Văn Hải, PGS.

Vũ Cao Dam và Quý Thay/C6 lãnh đạo và cán bộ Khoa Khoa học Quản lý, Trường Dai học Khoa học Xã hội và Nhân văn (thuộc DH QG Hà Nội) đã truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm bổ ích và giúp đỡ cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành bảo vệ các chuyên đề của luận án và luận án tiến sĩ. Bên cạnh đó, tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn đến Quý lãnh đạo các cơ quan Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp va Phát triển Nông thôn, Sở Công thương các tỉnh, các doanh nghiệp thủy sản vùng đồng bằng sông Cửu Long, Hiệp hội Thủy sản VN (VASEP), Hiệp hội cá Tra VN (VINAPA), Trường Đại học Cần Thơ, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2 (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) và các nhà khoa học, chuyên gia đã giúp đỡ cung cấp các thông tin, tài liệu có liên quan và chia xẻ nhiều ý kiến bổ ích dé tác giả hoàn thành luận án này. Cuối cùng, tác giả dành sự biết ơn đến lãnh đạo Cục Công tác phía Nam -Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh và đồng nghiệp, bạn bè, cùng với gia đình đã tạo điều kiện và động viên trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu của nghiên cứu sinh.

Mặc dù tác giả có rất nhiều cố gắng, nhưng chắc chắn luận án không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong được sự hướng dẫn, đóng góp của Quý Thay hướng dẫn và Thay/C6, đồng nghiệp cho luận án của mình. Hà Nội, tháng năm 2023 Tac giả luận án Phạm Ngọc Minh MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CÁM ƠN MỤC ỤC. 00 0000000 1 CÁC TU VIET TAT TRONG LUẬN ÁN.

6 MỞ DAU aasssssssssssssesssssssesssssssscsssssssssssssssssssnsssssssssesssssnsesssssssssssssssesssssssesssssssessssssseess 7 1. Lý do chọn đề taie. Ý nghĩa của nghiên CỨU.--- 2-2 +£+E£+EE+EE+EEEEE2EEEEEEEEEEEEEEEEEEErEerrkrrrrred 11 3. Mục tiêu nghiÊn CỨU.

- c1 3211333139113 119 11911111 1 1111 TH ng nh Hy 12 4. Nhiém vu nghién CUU 011 313 5'-. Giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận nghiên cứu.

Kết cấu của luận án .---- 5c SE k‡EEEEEEEEEEEESEEEESEEEESEEEEEEEEEEELTEErkrkrrkrree 16 Chương 1. TONG QUAN NGHIÊN CUU VE CHÍNH SÁCH KHOA HỌC VA CONG NGHE THUC DAY PHAT TRIEN CUM NGANH ®0)198)/9:110 0112122777. Tổng quan tình hình nghiên cứu về cụm ngành công nghiệp và các liên kết hình thành cụm ngành công nghiỆP. St kh ng riệi 17 1.

Nghiên cứu về cụm ngành công nghiệp ở nước ngoài. Nghiên cứu về cum ngành công nghiệp ở Việt Naim. Các liên kết hình thành cụm ngành công Nghiép. Tổng quan nghiên cứu về chính sách khoa hoc và công nghệ thúc day phát triển cụm ngành công ng hÌỆ) .1, Nghiên cứu về chính sách khoa học và công nghệ thúc đẩy phát triển cụm ngành công nghiỆD Ở NƯỚC H8OÀI.ĂẶ SH HH nh ng ven 29 1.

Nghiên cứu về chính sách khoa học và công nghệ có liên quan đến cụm ngành công nghiệp ở Viet ÑGIHH. -- SG x nH nHkg ng knrưt 33 1. Nhận xét chung về tổng quan nghiÊH CỨM.-----+©cz+ce+cssceereesrsreee 38 Tiểu kết Chwo ng 1 vsescsscsssessesvesssssssessessessessessesessesssssssessessesscsssssssssssssssessesscsscsssssssees 41 Chuong 2. CO SO LY LUAN VA THUC TIEN VE CHINH SACH KH&CN THUC DAY PHÁT TRIEN CUM NGANH CONG NGHIỆP.

Cơ sở lý luận về chính sách KH&CN thúc day phát triển CNCN. Cơ sở lý luận về chính sách khoa học và công nghệ. Cơ sở lý luận về cụm ngành công nghiệp và các liên kết hình thành cụm ngành công '1ghiỆ|).- cv TH TH TH HH Hệ 50 2. Cơ sở lý luận về chính sách khoa hoc và công nghệ thúc day phát triển cụm ngành công NNIEP.

Kinh nghiệm thực tiễn về chính sách khoa học và công nghệ thúc day phát triển cụm ngành công nghiỆp) .---- +55 SE St‡Ek‡ESESEEEEEeEEEEEEEkEErrrrrrrrerkee 80 2. Chính sách KH&CN thúc day phát triển CNCN của nước ngoài. Chính sách KH&CN có liên quan đến hỗ trợ CNCN ở Việt Nam. 92 Tid Ket CHUOMG 2 cesecsvecsecsecseesvecsecsecsssssessessscssecsessssssessecsssascssceseeaeesssssceseeaeeasesseeneenes 96 Chương 3.

THUC TRANG VE CHÍNH SÁCH KHOA HỌC VA CONG NGHE THUC DAY PHAT TRIEN CUM NGANH CONG NGHIEP THUY SAN VUNG DONG BANG SONG CUU LONG (TRUONG HOP CUM NGANH CÔNG NGHIỆP CA TRA). Tong quan về ngành thủy sản vùng dong bằng sông Cửu Long. Vài nét về vàng dong bằng sông Cửu LON .-------cs©5e5cs5sa 100 3. Khái quát về ngành thủy sản vùng dong bằng sông Cửu Long.

Thực trạng chính sách KH&CN và hoạt động KH&CN thúc day phát triển cum ngành công nghiệp thủy sản vùng đồng bằng sông Cửu Long. Các chính sách KH&CN liên quan đến phát triển CNCN. Chính sách KH&CN và các chính sách liên quan ho trợ phát triển CNCN thủy sản vùng đồng bằng SONG CUU LOH. Đánh giá tác động của chính sách KH&CN đến phát triển CNCN thủy sản vùng dong bằng sông Cửu LONG.

Tình hình và kết quả hoạt động KH&CN phục vụ phát triển ngành cá tra và cụm ngành công nghiệp cá tra vùng đồng bằng sông Cửu Long. Những thành tựu khoa học và công ng hỆ.-- --cccc+S<ss+sseexsss 116 3. Những mặt nhược điểm và hạn chế.-:-c+Ss sec E+E+ESErEvEsrrssrsrs 121 3. Những van dé đặt ra cho chính sách KH&CN nhằm thúc đẩy phát triển CNCN cá tra vùng đông bằng sông Cửu Long.

Thực trạng hình thành va phát triển cụm ngành công nghiệp cá tra vùng Đồng bằng sông Cửu LOng.---- 2-2-5 +E2+EE+EEEEE2EESEEEEE211211271711211211 711. Các liên kết mang lưới hình thành và phát triển CNCN thủy sản. Hiện trạng ngành cá tra vùng dong bằng sông Cửu Long. Thực trạng hình thành và phát triển cụm ngành công nghiệp ngành cá tra Vàng Đông bằng sông Cửu LON secescescsscssessessessessessessessesessessesseesessessessesseses 147 Tid két ChWONG 0808000008886 nh e.

GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NHẰM THÚC DAY PHÁT TRIEN CAC CUM NGÀNH CÔNG NGHIỆP THUY SAN VUNG DONG BANG SÔNG CUU LONG (TRUONG HỢP CUM NGANH CONG NGHIỆP CA TIRA)).---s-ss©css©ssecsseessessee 167 4. Boi cảnh và định hướng chính sách KH&CN phục vụ phát triển cụm ngành công nghiệp thủy sản vùng đồng bằng sông Cửu Long.-----s- s+cz+cs+se¿ 167 an". Mục tiêu phát triển các CNCN thuỷ sản vùng ĐBSCL. Định hướng chính sách KH&CN thúc đẩy phát triển cụm ngành công nghiệp thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Đề xuất hoàn thiện chính sách và các giải pháp thực hiện chính sách khoa học và công nghệ thúc đây phát triển cụm ngành công nghiệp thủy sản vùng đồng bằng sông Cửu Long (trường hợp cụm ngành công nghiệp cá tra). Quan điển chính sách .---- - St sSk‡EkEEEE+EEEEEEEEEEEEEEEEEkerkrkerkerrrkrree 173 4. Mục tiêu Chính sácCÌ. - - + «<< SE EEEEEEEKKKKSKEEEEEEE5555555555 5111k ke 175 4.

Nội dung Chính SáCỈ. cv kg vn rrry 176 4. Dự kiến lộ trình thực hiện chính sách và dự báo tác động chính sách. 188 KET LUẬN VÀ KHUYEN NGHỊ,.- «5< s<ssesssevssezsseezsserssee 191 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN .----s-cscsscsecsseEsserseersersserssrrserssere 197 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.-- 2-25 sssesssessss 198 PHỤ LỤC CÁC TỪ VIET TAT TRONG LUẬN AN CB Chế biến CNCN Cụm ngành công nghiệp CP Cổ phan CT Công ty DBSCL Đồng bang sông Cửu Long FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) FTA Hiệp định thương mai tự do (Free Trade Agreement) IT Công nghệ thông tin (Informatics Technology) KH&CN Khoa hoc và công nghệ KCN Khu công nghiệp NCS Nghiên cứu sinh R&D Nghiên cứu va phát triển (Research and Development) SMEs Các doanh nghiệp vừa va nhỏ (Small and Medium Enterprises) TBT Rao can kỹ thuật trong thương mai (Technical Barriers to Trade) TNHH Trach nhiệm hữu han VASEP Hiệp hội Chế biến và Xuất khâu Thủy san VN (Vietnam Association of Seafood Exporters and Producers) VINAPA Hiệp Hội Cá tra Việt Nam (Vietnam Pangasius Association) XK Xuất khâu DANH MỤC BANG Bảng 3.1: Tình hình nuôi cá tra các địa phương Vùng ĐBSCL năm 2019.2: Sản lượng nuôi, chế biến cá tra và XK ở vùng ĐBSCL (2017 - 2019).3: Sản lượng nuôi, chế biến và xuất khâu cá tra tinh Đồng Tháp.4: San lượng nuôi, chế biến, xuất khẩu cá tra tinh An Giang(2017-2019)143 Bảng 3.5: Sản lượng cá tra nuôi và chế biến tinh Bến Tre (2017 - 2019) .6: Top 10 DN xuất khẩu cá tra chế biến lớn nhất VN (2016-2017).7: Top 5 DN xuất khẩu cá tra chế biến lớn nhất VN (2018-2019).1: Phân tích SWOT về ngành cá tra vùng ĐBSCL.--------- 169 DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Chu trình vòng đời công nghệ .2: Cấu trúc của chính sách.---¿- - + t+k+E£EEE+EEEEEE+EeEEEErEeEeEerkekererxrxses 48 Hình 2.3: Chu trình của chính sách.

--- - -- ¿+ 2 6 E21 +2 EE£#2EEEEsskEerseeres 49 Hình 2.4: Mô hình liên kết chính sách phát triển cụm ngành .5: Sơ đồ tổng quát về “thị trường kéo””.6: Sơ đồ tông quát về “liên kết ba” (Triple heliX).7: Hệ thống đổi mới .- 2-22 +¿©2++2+++EE+2EEEEEE2EEESEEEEEEEEEESrkrrrrrrrvee 71 Hình 2.8: Khung phân tích chính sách KH&CN thúc đây phát trién CNCN.9: Khung PT tác động của chính sách KH&CN đến phát triển CNCN.1: Sơ đồ vùng đồng bằng sông Cửu Long (Tây Nam bộ).2: Sơ đồ chuỗi giá trị sản xuất thủy sản.---- 25c csecx+cvrzrezez 127 Hình 3.