Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo

Trần Thị Thu Hiền; Hoàng Thái Duy

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo

Nghiên cứu hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tập trung bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo trong tố tụng hình sự. Phân tích giải pháp.

Trường ĐH

Trường Đại học Luật Hà Nội

Chuyên ngành

Luật học

Tác giả

Luan An

Thể loại

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường

Năm xuất bản

2022

Số trang

262

Thời gian đọc

40 phút

Lượt xem

0

Lượt tải

0

Phí lưu trữ

50 Point

Tổng quan nhanh

Chủ đề:: 1. Hoàn thiện BLTTHS 2015: Bảo đảm quyền con người
Số trang:: 262 trang
Trường:: Trường Đại học Luật Hà Nội
Chuyên ngành:: Luật học
Tác giả:: Trần Thị Thu Hiền
Năm:: 2022

Tóm tắt nội dung luận án

I. Hoàn thiện BLTTHS 2015 Bảo đảm quyền con người

Việc hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (BLTTHS 2015) là nhiệm vụ cấp thiết. Mục tiêu chính là bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Cộng đồng quốc tế và Việt Nam đều coi trọng vấn đề này. Mức độ bảo đảm quyền con người phản ánh sự tiến bộ xã hội. Tại Việt Nam, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là định hướng. Vấn đề bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm phải hài hòa với tôn trọng quyền con người. Việc này bao gồm quyền của bị can, bị cáo. Đây là một nhiệm vụ trọng tâm của tố tụng hình sự. BLTTHS 2015 có vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa các nguyên tắc hiến định. Các nguyên tắc này liên quan đến quyền con người và quyền công dân. Tuy nhiên, BLTTHS 2015 vẫn còn những hạn chế. Các hạn chế này ảnh hưởng đến việc bảo đảm đầy đủ quyền của người bị buộc tội. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự. Điều này nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong thực tiễn.

1.1. Sự cấp thiết hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự

Việc hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 là cực kỳ cần thiết. Luật hiện hành còn tồn tại những bất cập. Các bất cập này gây khó khăn trong việc bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Tình hình tội phạm diễn biến phức tạp. Yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm ngày càng cao. Song song đó, quyền của người bị buộc tội cần được bảo vệ tuyệt đối. Cải cách tư pháp là một trọng tâm của Đảng và Nhà nước. Điều này đòi hỏi pháp luật tố tụng hình sự phải được sửa đổi, bổ sung. Mục tiêu là phù hợp hơn với các chuẩn mực quốc tế và thực tiễn Việt Nam. Đề tài tập trung phân tích các lỗ hổng. Từ đó đưa ra các kiến nghị để hoàn thiện quy định tố tụng hình sự. Việc này hướng tới một nền tư pháp công bằng, minh bạch.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu Cải cách tố tụng hình sự

Nghiên cứu hướng đến mục tiêu kép. Một là, làm rõ các vấn đề lý luận về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Hai là, đánh giá thực trạng quy định của BLTTHS 2015. Thực trạng này bao gồm cả thực tiễn thi hành. Từ đó, xác định những điểm mạnh, điểm yếu. Cuối cùng, đề xuất các phương hướng và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này nhằm hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Mục tiêu là bảo đảm tốt hơn quyền con người trong tố tụng hình sự. Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự đóng góp vào quá trình cải cách tư pháp. Việc này giúp xây dựng nhà nước pháp quyền vững mạnh. Quyền của bị can, quyền của bị cáo được tôn trọng tối đa.

1.3. Cơ sở pháp lý hoàn thiện quy định tố tụng hình sự

Cơ sở pháp lý cho việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự rất đa dạng. Hiến pháp năm 2013 là nền tảng cao nhất. Hiến pháp ghi nhận và bảo vệ các quyền con người, quyền công dân. Các văn kiện quốc tế về quyền con người cũng là căn cứ quan trọng. Việt Nam đã tham gia nhiều công ước quốc tế. Các công ước này đặt ra các chuẩn mực về bảo đảm quyền bị can, bị cáo. Chính sách của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp cũng định hướng rõ ràng. Các nguyên tắc về bảo đảm quyền của người bị buộc tội cần được thể chế hóa đầy đủ. Nghiên cứu xem xét các cơ sở này. Việc này nhằm xây dựng các kiến nghị hoàn thiện quy định tố tụng hình sự. Hoàn thiện BLTTHS 2015 cần đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả.

II. Thực trạng BLTTHS 2015 và quyền con người bị can bị cáo

Thực trạng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo cần được đánh giá khách quan. BLTTHS 2015 đã có nhiều điểm tiến bộ. Luật đã tăng cường các quyền của người bị buộc tội. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, vướng mắc. Các hạn chế này xuất phát từ bản thân quy định pháp luật. Chúng cũng đến từ thực tiễn thi hành. Việc này gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền con người trong tố tụng hình sự. Một số quy định chưa rõ ràng. Một số khác còn thiếu tính khả thi. Điều này tạo ra khoảng trống pháp lý. Nó cũng tạo ra khó khăn trong quá trình áp dụng. Các cơ quan tiến hành tố tụng đôi khi gặp vướng mắc. Việc giải thích và áp dụng pháp luật chưa thống nhất. Thêm vào đó, năng lực của đội ngũ cán bộ cũng là một yếu tố. Các hạn chế này cần được nhận diện và phân tích kỹ lưỡng. Từ đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 hiệu quả hơn.

2.1. Quy định hiện hành Thực trạng bảo đảm quyền bị can

BLTTHS 2015 đã quy định nhiều quyền cho bị can. Các quyền này bao gồm quyền được biết tội danh, quyền bào chữa. Bị can cũng có quyền có người bảo vệ, quyền giữ im lặng. Quy định về việc không bị bắt, giam giữ tùy tiện cũng được chú trọng. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành cho thấy nhiều vấn đề. Một số quyền chưa được đảm bảo đầy đủ. Ví dụ, việc tiếp cận luật sư đôi khi còn hạn chế. Quy trình thông báo quyền còn chưa triệt để. Quyền được cung cấp thông tin liên quan đến vụ án cũng chưa được thực hiện đồng bộ. Các quy định tố tụng hình sự cần được chi tiết hóa hơn. Điều này giúp đảm bảo quyền của bị can một cách toàn diện.

2.2. Hạn chế vướng mắc trong thi hành BLTTHS 2015

Thực tiễn thi hành BLTTHS 2015 gặp nhiều hạn chế. Việc này gây vướng mắc trong việc bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Một số quy định còn chung chung. Chúng dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các cơ quan. Thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết là một nguyên nhân. Công tác phối hợp giữa các cơ quan tố tụng chưa chặt chẽ. Cơ sở vật chất, nguồn lực cho các hoạt động tố tụng còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền của người bị buộc tội. Ví dụ, điều kiện giam giữ chưa đạt chuẩn. Việc này tác động đến quyền được đối xử nhân đạo. Các vấn đề này đặt ra yêu cầu phải có những cải cách tố tụng hình sự mạnh mẽ.

2.3. Nguyên nhân gây vướng mắc Cải cách tố tụng hình sự

Các nguyên nhân gây hạn chế trong thi hành BLTTHS 2015 rất đa dạng. Thứ nhất, bản thân các quy định tố tụng hình sự còn bất cập. Chúng chưa thực sự phù hợp với thực tiễn. Thứ hai, năng lực thực thi pháp luật của một số cán bộ còn hạn chế. Họ thiếu kiến thức hoặc kỹ năng cần thiết. Thứ ba, tư duy làm án hình sự đôi khi còn nặng về trấn áp tội phạm. Tư duy này chưa đề cao đầy đủ quyền con người của bị can, bị cáo. Các yếu tố khách quan như áp lực công việc, thiếu kinh phí cũng ảnh hưởng. Để khắc phục, cần một chiến lược cải cách tố tụng hình sự toàn diện. Chiến lược này phải bao gồm cả sửa đổi luật và nâng cao chất lượng nhân sự.

III. Cơ sở lý luận Quyền con người trong tố tụng hình sự

Các vấn đề lý luận về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo trong tố tụng hình sự là nền tảng. Việc này rất quan trọng để hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có của mỗi cá nhân. Các quyền này được pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia ghi nhận. Trong tố tụng hình sự, các quyền này có ý nghĩa đặc biệt. Chúng bảo vệ người bị buộc tội khỏi sự lạm dụng quyền lực nhà nước. Quyền của bị can, quyền của bị cáo không chỉ là các quyền hiến định. Chúng còn là những nguyên tắc cơ bản của một nhà nước pháp quyền. Nhận thức đúng đắn về các quyền này là điều kiện tiên quyết. Nó giúp xây dựng hệ thống pháp luật công bằng. Điều này cũng giúp đảm bảo quyền con người trong mọi giai đoạn tố tụng. Nghiên cứu các khía cạnh lý luận giúp định hình phương hướng hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự.

3.1. Nhận thức cơ bản về quyền con người của người bị buộc tội

Quyền con người của người bị buộc tội là tổng hòa các quyền tự do. Chúng được ghi nhận nhằm bảo vệ cá nhân trong quá trình tố tụng hình sự. Điều này bao gồm quyền được coi là vô tội cho đến khi có bản án. Bị can, bị cáo có quyền được bào chữa. Họ cũng có quyền được thông báo về tội danh. Quyền được giữ im lặng và không bị tra tấn, đối xử vô nhân đạo là cốt lõi. Nhận thức đúng đắn về các quyền này rất quan trọng. Nó định hướng các quy định tố tụng hình sự. Điều này giúp đảm bảo quyền con người được tôn trọng xuyên suốt quá trình. Hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 cần dựa trên nền tảng lý luận vững chắc này.

3.2. Vai trò bảo đảm quyền con người trong BLTTHS 2015

BLTTHS 2015 đóng vai trò then chốt trong việc cụ thể hóa quyền con người. Luật này thể chế hóa các quy định của Hiến pháp. Nó tạo ra khuôn khổ pháp lý để bảo vệ quyền bị can, bị cáo. Việc bảo đảm quyền này không chỉ mang tính nhân đạo. Nó còn góp phần vào tính hợp pháp và công bằng của toàn bộ quá trình tố tụng. Nếu quyền con người không được bảo đảm, niềm tin vào công lý sẽ suy giảm. Vai trò của BLTTHS 2015 là tạo cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước. Nó ngăn chặn sự lạm dụng trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử. Từ đó, cải cách tố tụng hình sự sẽ đạt được mục tiêu.

3.3. Nền tảng hoàn thiện quy định tố tụng hình sự

Nền tảng hoàn thiện quy định tố tụng hình sự phải dựa trên các nguyên tắc cơ bản. Nguyên tắc thượng tôn pháp luật là quan trọng nhất. Tất cả mọi hoạt động tố tụng phải tuân thủ pháp luật. Nguyên tắc suy đoán vô tội cần được áp dụng triệt để. Gánh nặng chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan nhà nước. Người bị buộc tội không phải chứng minh sự vô tội của mình. Nguyên tắc tranh tụng trong xét xử cần được tăng cường. Điều này đảm bảo sự công bằng giữa bên buộc tội và bên gỡ tội. Các nguyên tắc này tạo cơ sở vững chắc cho việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự. Chúng giúp BLTTHS 2015 thực sự trở thành công cụ bảo vệ quyền con người.

IV. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo, việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự là cần thiết. Các kiến nghị tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung BLTTHS 2015. Điều này nhằm khắc phục các hạn chế đã được chỉ ra. Phương hướng hoàn thiện phải toàn diện. Nó bao gồm cả các quy định về quyền và nghĩa vụ của người bị buộc tội. Các quy định về thủ tục tố tụng cũng cần được xem xét. Yêu cầu đặt ra là phải cụ thể hóa các quyền. Các quyền cần được bảo đảm thực thi trên thực tế. Đồng thời, cần tăng cường trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc này giúp nâng cao tính minh bạch và công bằng. Các giải pháp đề xuất không chỉ dừng lại ở văn bản pháp luật. Chúng còn liên quan đến việc nâng cao năng lực thực thi và nhận thức xã hội. Cải cách tố tụng hình sự cần một lộ trình rõ ràng, khoa học. Từ đó, BLTTHS 2015 sẽ trở thành một công cụ pháp lý mạnh mẽ, bảo vệ tốt hơn quyền con người.

4.1. Phương hướng cải cách tố tụng hình sự hiệu quả

Phương hướng cải cách tố tụng hình sự cần tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý. Các quy định của BLTTHS 2015 phải cụ thể, rõ ràng hơn. Chúng cần phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Thứ hai, tăng cường thực thi pháp luật. Cần nâng cao năng lực và trách nhiệm của cán bộ. Việc này bao gồm cả điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán. Thứ ba, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Việc này giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng và người dân về quyền con người. Việc cải cách phải đảm bảo tính đồng bộ giữa các văn bản pháp luật. Nó cũng cần hài hòa giữa việc đấu tranh phòng chống tội phạm và bảo đảm quyền của người bị buộc tội.

4.2. Yêu cầu hoàn thiện quy định của BLTTHS 2015

Việc hoàn thiện quy định của BLTTHS 2015 đòi hỏi một số yêu cầu cơ bản. Quy định phải đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp. Chúng cần thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành. Tính khả thi của các quy định phải được chú trọng. Luật pháp phải dễ hiểu, dễ áp dụng. Việc này tránh gây ra sự tùy tiện trong thi hành. Yêu cầu về bảo đảm quyền con người phải được ưu tiên hàng đầu. Đặc biệt là quyền của bị can, bị cáo. Các quy định cần tăng cường cơ chế giám sát. Chúng phải có cơ chế kiểm tra việc tuân thủ pháp luật. Điều này giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm. Hoàn thiện BLTTHS 2015 cần tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.

4.3. Đề xuất cụ thể nhằm bảo đảm quyền của bị can bị cáo

Đề xuất cụ thể bao gồm sửa đổi các điều khoản chưa rõ ràng. Ví dụ, về thời hạn tạm giữ, tạm giam. Các điều kiện áp dụng các biện pháp ngăn chặn cần được siết chặt. Quyền tiếp cận luật sư cần được đảm bảo ngay từ giai đoạn đầu. Cơ chế thông báo quyền và giải thích quyền cho bị can, bị cáo cần được chuẩn hóa. Các quy định về quyền giữ im lặng cần được hướng dẫn chi tiết hơn. Việc tăng cường vai trò của luật sư trong các giai đoạn tố tụng là rất quan trọng. Cần có chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi xâm phạm quyền con người. Các đề xuất này nhằm xây dựng một hệ thống pháp luật tố tụng hình sự công bằng và nhân văn.

V. Chuẩn mực quốc tế cải cách tố tụng hình sự Việt Nam

Việc nghiên cứu các chuẩn mực quốc tế và mô hình tố tụng của các quốc gia khác là thiết yếu. Điều này giúp Việt Nam hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự. Các công ước quốc tế về quyền con người đặt ra những tiêu chuẩn chung. Việt Nam là thành viên của nhiều công ước này. Do đó, các quy định của BLTTHS 2015 cần phù hợp với các cam kết quốc tế. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình tố tụng tiên tiến giúp nhận diện những điểm mạnh, điểm yếu. Các mô hình tố tụng khác nhau có cách tiếp cận đa dạng. Một số mô hình nhấn mạnh tính buộc tội, một số khác ưu tiên bảo vệ quyền của người bị buộc tội. Phân tích các mô hình này cung cấp những bài học quý giá. Chúng giúp định hướng cho quá trình cải cách tố tụng hình sự ở Việt Nam. Việc này nhằm mục tiêu đảm bảo tốt hơn quyền con người của bị can, bị cáo. Đồng thời, nó cũng duy trì hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

5.1. Các chuẩn mực quốc tế về quyền con người trong tố tụng

Các chuẩn mực quốc tế về quyền con người trong tố tụng hình sự là kim chỉ nam. Chúng bao gồm Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị. Các công ước này quy định rõ các quyền cơ bản. Ví dụ, quyền được xét xử công bằng. Quyền được suy đoán vô tội. Quyền không bị tra tấn. Quyền có người bào chữa. Các chuẩn mực này yêu cầu các quốc gia thành viên phải thể chế hóa vào luật quốc gia. Việc tuân thủ các chuẩn mực này giúp nâng cao vị thế của Việt Nam. Nó cũng đảm bảo pháp luật tố tụng hình sự của Việt Nam tiến bộ, văn minh. Hoàn thiện BLTTHS 2015 phải tính đến các cam kết quốc tế này.

5.2. Mô hình tố tụng quốc tế Bài học cho Việt Nam

Nghiên cứu các mô hình tố tụng quốc tế cung cấp những bài học thực tiễn. Các hệ thống tố tụng đối tụng, thẩm vấn có những ưu nhược điểm riêng. Mô hình tố tụng đối tụng thường chú trọng vai trò của luật sư và nguyên tắc tranh tụng. Trong khi đó, mô hình tố tụng thẩm vấn nhấn mạnh vai trò của cơ quan nhà nước. Việt Nam có thể tham khảo cách các quốc gia khác giải quyết các vấn đề tương tự. Ví dụ, cách họ đảm bảo quyền bị can, bị cáo trong giai đoạn điều tra. Cách họ tăng cường tính độc lập của tư pháp. Việc này giúp cải cách tố tụng hình sự hiệu quả hơn. Nó cũng giúp tránh những sai lầm mà các quốc gia khác đã gặp phải. Từ đó, xây dựng một hệ thống pháp luật tố tụng hình sự phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

5.3. Định hướng hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự

Định hướng hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự của Việt Nam cần có sự tổng hợp. Điều này bao gồm việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế và truyền thống pháp luật Việt Nam. Cần hướng tới một hệ thống tố tụng vừa đảm bảo hiệu quả phòng chống tội phạm. Vừa bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Việc này đòi hỏi sự cân bằng. Cần tăng cường nguyên tắc tranh tụng. Việc này giúp nâng cao vai trò của luật sư. Đồng thời, cần cải thiện chất lượng điều tra, truy tố, xét xử. Các quy định tố tụng hình sự phải rõ ràng, minh bạch. Hoàn thiện BLTTHS 2015 là một quá trình liên tục. Nó đòi hỏi sự điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

VI. Quyền của người bị buộc tội Bị can bị cáo dưới 18 tuổi

Bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi là một vấn đề đặc biệt quan trọng. Nhóm đối tượng này cần được bảo vệ đặc biệt. Các em có sự non nớt về thể chất và tâm lý. Việc này đòi hỏi các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 phải có những chế định riêng. Các chế định này cần nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của các em. Pháp luật quốc tế cũng có những chuẩn mực riêng biệt về tư pháp người chưa thành niên. Việt Nam cần nghiên cứu và áp dụng các chuẩn mực này một cách hiệu quả. Việc hoàn thiện các quy định tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi không chỉ là nhiệm vụ pháp lý. Nó còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Đảm bảo quyền của trẻ vị thành niên là đảm bảo tương lai của xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan. Việc này giúp các em được giáo dục, cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng.

6.1. Bảo vệ quyền của bị can dưới 18 tuổi theo BLTTHS 2015

BLTTHS 2015 đã có nhiều quy định riêng để bảo vệ bị can dưới 18 tuổi. Các em được hưởng các biện pháp tố tụng thân thiện hơn. Ví dụ, hạn chế việc tạm giữ, tạm giam. Việc chỉ định người bào chữa là bắt buộc. Quy định về thời gian lấy lời khai cũng có sự khác biệt. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế. Các hạn chế này trong thực tiễn áp dụng cần được khắc phục. Ví dụ, việc đảm bảo quyền được giáo dục, chăm sóc trong quá trình tố tụng. Điều kiện cơ sở vật chất dành riêng cho người dưới 18 tuổi còn thiếu. Việc hoàn thiện quy định tố tụng hình sự cần tập trung vào các khía cạnh này. Điều đó giúp quyền của bị can dưới 18 tuổi được bảo vệ tốt hơn.

6.2. Hoàn thiện quy định về quyền của bị cáo dưới 18 tuổi

Đối với bị cáo dưới 18 tuổi, BLTTHS 2015 cũng có những quy định đặc thù. Các quy định về xét xử kín, không công khai danh tính. Việc này nhằm bảo vệ danh dự, nhân phẩm của các em. Án phạt áp dụng cũng có tính giáo dục, răn đe. Chúng không nặng về trừng trị. Tuy nhiên, việc hoàn thiện vẫn cần thiết. Cần tăng cường cơ chế hỗ trợ tâm lý, xã hội cho các em. Việc này giúp bị cáo dưới 18 tuổi hiểu rõ quyền của mình. Điều đó giúp các em chuẩn bị cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Pháp luật tố tụng hình sự cần linh hoạt hơn. Nó cần điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Việc này đảm bảo công bằng và nhân đạo.

6.3. Đảm bảo quyền con người của trẻ vị thành niên

Đảm bảo quyền con người của trẻ vị thành niên trong tố tụng hình sự là một cam kết quốc gia. Việc này đòi hỏi một hệ thống pháp luật đồng bộ. Nó cũng yêu cầu một quy trình thực thi chuyên nghiệp. Các cán bộ tiến hành tố tụng cần được đào tạo chuyên sâu về tâm lý trẻ em. Họ cần hiểu rõ về các quy định riêng cho người dưới 18 tuổi. Cần có sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. Điều này bao gồm cơ quan điều tra, kiểm sát, tòa án, công an, và các tổ chức xã hội. Mục tiêu cuối cùng là tạo môi trường tư pháp thân thiện. Môi trường này giúp các em có cơ hội sửa chữa sai lầm. Nó cũng giúp các em phát triển trở lại thành công dân có ích. Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự phải ưu tiên nhóm đối tượng dễ bị tổn thương này.

24/03/2026

Mục lục chi tiết luận án

1. CHƯƠNG 1: Những vấn đề chung về hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự nhắm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo

2. CHƯƠNG 2: Thực trạng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo và thực tiễn thi hành

3. CHƯƠNG 3: Phương hướng, yêu cầu và kiến nghị hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo

Xem trước tài liệu

Tải đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo

Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung

Tải đầy đủ (262 trang)

Nội dung chính

Hoàn Thiện Quy Định Của Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự Năm 2015 Nhằm Bảo Đảm Quyền Con Người Của Bị Can, Bị Cáo

Mã số đề tài: DTCB.12/21-DHLHN
Đơn vị chủ trì: Trường Đại học Luật Hà Nội – Bộ Tư pháp
Chủ nhiệm đề tài: TS. Trần Thị Thu Hiền | Thư ký: ThS. Hoàng Thái Duy
Năm nghiệm thu: 2022

Tóm tắt nghiên cứu (Executive Summary)

Câu hỏi nghiên cứu cốt lõi (Core Research Question): Làm thế nào để hoàn thiện hệ thống quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 nhằm khắc phục triệt để các khoảng trống lập pháp và rào cản thực tiễn, bảo đảm toàn diện quyền con người của bị can, bị cáo trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam?
Phương pháp luận (Methodology Snapshot): Đề tài áp dụng cách tiếp cận dựa trên quyền (Human Rights-Based Approach - HRBA), kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, so sánh luật học quốc tế (mô hình thẩm vấn, tranh tụng và hỗn hợp) cùng kỹ thuật phân tích chuẩn tắc – thực chứng qua dữ liệu thi hành pháp luật trên phạm vi toàn quốc từ năm 2015 đến năm 2022.
Phát hiện chính (Key Findings): BLTTHS năm 2015 đã đánh dấu bước tiến vượt bậc nhưng vẫn tồn tại bất cập cấu trúc ở các chế định trọng yếu: căn cứ áp dụng biện pháp ngăn chặn (bắt, tạm giữ, tạm giam) còn mang tính định tính; cơ chế hiện thực hóa "quyền không tự buộc tội" và quyền im lặng chưa hoàn chỉnh; quyền thu thập chứng cứ của bên gỡ tội bị hạn chế; và thủ tục tư pháp đối với người dưới 18 tuổi còn thiếu tính đồng bộ.
Hàm ý thực tiễn (Implications): Công trình cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và khung kiến nghị lập pháp trực tiếp cho việc sửa đổi, bổ sung BLTTHS trong giai đoạn mới, hướng đến sự tương thích tối đa với chuẩn mực nhân quyền quốc tế (ICCPR, CAT, CRC).

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

flowchart TD
    A[Hiến pháp 2013: Đề cao Quyền con người] --> B[BLTTHS 2015: Cải cách Tư pháp]
    C[Chuẩn mực Quốc tế: ICCPR, CAT, CRC] --> B
    B --> D{Thực tiễn thi hành 2015 - Nay}
    D -->|Tồn tại| E[Nguy cơ bức cung, dùng nhục hình, oan sai]
    D -->|Hạn chế| F[Lạm dụng tạm giam, tranh tụng hình thức]
    E & F --> G[Yêu cầu cấp thiết: Hoàn thiện BLTTHS 2015]

Tố tụng hình sự (TTHS) là một trong những lĩnh vực can thiệp sâu sắc nhất của quyền lực công quyền vào các quyền cơ bản của công dân như tự do thân thể, danh dự, nhân phẩm và tài sản. Trong quan hệ pháp luật này, bị can và bị cáo luôn ở vị thế yếu hơn so với bộ máy tiến hành tố tụng của Nhà nước. Việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo đảm quyền con người là thước đo cốt lõi đánh giá mức độ tiến bộ xã hội của một nền tư pháp văn minh.

Dù BLTTHS năm 2015 đã thể chế hóa các nguyên tắc hiến định từ Hiến pháp năm 2013 (suy đoán vô tội, tranh tụng, bảo đảm quyền bào chữa), thực tiễn áp dụng sau nhiều năm vẫn bộc lộ những khoảng trống pháp lý nghiêm trọng. Tình trạng vi phạm thủ tục tố tụng, áp dụng biện pháp tạm giam quá mức cần thiết, hay hiện tượng oan sai vẫn xuất hiện, gây bức xúc trong dư luận.

Khoảng trống nghiên cứu lớn nhất hiện nay là phần lớn các công trình trước đây chỉ tiếp cận vấn đề một cách phân tán: hoặc chỉ nghiên cứu trong một giai đoạn tố tụng nhất định (điều tra/xét xử), hoặc chỉ tập trung vào một quyền cụ thể (quyền bào chữa, quyền im lặng), hoặc được thực hiện trước thời điểm BLTTHS năm 2015 có hiệu lực. Đề tài cấp Trường của Đại học Luật Hà Nội ra đời mang tính thời sự và cấp thiết, đáp ứng trực tiếp các yêu cầu của Nghị quyết 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Methodology và Phương pháp tiếp cận (Methodology & Approach)

graph LR
    subgraph "Cách tiếp cận"
        HRBA["Dựa trên quyền con người (HRBA)"]
        Center["Lấy bị can, bị cáo làm trung tâm"]
    end

    subgraph "Phương pháp nghiên cứu"
        M1["Duy vật biện chứng & Lịch sử"]
        M2["So sánh luật học (Comparative Law)"]
        M3["Phân tích chuẩn tắc & Thực chứng"]
        M4["Thống kê xã hội học pháp lý"]
    end

    subgraph "Dữ liệu đầu vào"
        D1["Hệ thống lập pháp VN (BLTTHS, Hiến pháp)"]
        D2["Chuẩn mực quốc tế (UDHR, ICCPR, CAT, CRC)"]
        D3["Báo cáo thực tiễn án oan & án lệ tư pháp"]
    end

    D1 & D2 & D3 --> M1 & M2 & M3 & M4
    M1 & M2 & M3 & M4 --> Output["Hệ thống giải pháp lập pháp"]

1. Thiết kế nghiên cứu và Tiếp cận đa chiều

Nghiên cứu áp dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, nhìn nhận các quy định pháp luật trong mối liên hệ mật thiết với điều kiện kinh tế - chính trị - xã hội của Việt Nam. Trọng tâm nghiên cứu là Cách tiếp cận dựa trên quyền con người (HRBA), coi việc bảo đảm quyền của người bị buộc tội là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của Nhà nước chứ không phải là sự ban ơn tố tụng.

2. Thu thập và Xử lý dữ liệu

Nguồn dữ liệu chuẩn tắc (Normative Data): Rà soát toàn bộ các quy phạm trong BLTTHS năm 2015, Hiến pháp năm 2013, các thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành; đối chiếu với các công ước quốc tế nòng cốt gồm Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR 1948), Công ước về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR 1966), Công ước Chống Tra tấn (CAT 1984) và Công ước Quyền Trẻ em (CRC 1989).
Nghiên cứu so sánh luật học (Comparative Legal Study): Đối chiếu cơ chế bảo vệ quyền con người giữa hai mô hình tố tụng truyền thống: Mô hình thẩm vấn (Inquisitorial Model) và Mô hình tranh tụng (Adversarial Model), từ đó phân tích xu hướng hội tụ sang mô hình tố tụng hỗn hợp tại Đức, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc.
Dữ liệu thực chứng (Empirical Data): Khảo cứu các báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật, số liệu giám sát tư pháp, thực trạng các vụ án oan sai điển hình từ khi áp dụng BLTTHS 2015 đến năm 2022.

3. Độ tin cậy và Tính hợp lệ

Tính khoa học của nghiên cứu được bảo chứng bởi sự tham gia của tập thể các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực luật tố tụng hình sự và quyền con người (PGS. Đỗ Thị Phượng, TS. Trần Thị Thu Hiền, TS. Lê Lan Chi, TS. Phan Thị Thanh Mai,...), kết hợp giữa chiều sâu lý luận hàn lâm và khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật.

Phát hiện chính của nghiên cứu (Key Findings)

STT	Nhóm vấn đề	Thực trạng quy định BLTTHS 2015	Khoảng trống & Hệ lụy thực tiễn
1	Biện pháp ngăn chặn & Tự do thân thể	Căn cứ áp dụng tạm giữ, tạm giam còn định tính; thời hạn tạm giam điều tra còn kéo dài.	Dễ dẫn đến lạm dụng tạm giam, biến biện pháp ngăn chặn thành công cụ "hỗ trợ điều tra".
2	Quyền không tự buộc tội & Quyền im lặng	Ghi nhận quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại mình (Điều 58, Điều 60).	Chưa có cơ chế cảnh báo quyền (Miranda) và thiếu chế tài loại trừ triệt để chứng cứ bất hợp pháp.
3	Bình đẳng trong thu thập chứng cứ	Người bào chữa có quyền thu thập chứng cứ nhưng thủ tục tiếp cận hồ sơ còn phụ thuộc CQĐT.	Yếu tố tranh tụng bị suy giảm; bên gỡ tội luôn ở thế bị động so với bên buộc tội.
4	Bảo vệ người dưới 18 tuổi	Đã có chương riêng về thủ tục tố tụng người chưa thành niên.	Sự tham gia của người giám hộ/người đại diện tại một số buổi hỏi cung còn mang tính hình thức.

1. Phân định lý luận giữa Quyền con người và Quyền tố tụng

Nghiên cứu khẳng định quyền con người của bị can, bị cáo là các giá trị tự nhiên, vốn có, được pháp luật quốc tế và Hiến pháp ghi nhận; trong khi quyền tố tụng là công cụ, phương thức mang tính kỹ thuật pháp lý để hiện thực hóa quyền con người đó. Mọi sự cắt giảm quyền tố tụng không có căn cứ đều trực tiếp xâm phạm quyền con người.

2. Sự bất cập trong kiểm soát tư pháp đối với các biện pháp giam giữ

Mặc dù Điều 8 BLTTHS năm 2015 quy định nguyên tắc tôn trọng quyền con người, các quy định về bắt khẩn cấp và tạm giam vẫn trao quyền lực quá lớn cho cơ quan điều tra và Viện kiểm sát mà thiếu sự phê chuẩn/kiểm soát trực tiếp từ Tòa án (Thẩm phán) ngay từ giai đoạn tiền xét xử – một chuẩn mực phổ biến trong tố tụng tiến bộ thế giới.

3. "Khoảng trống" trong việc thực thi quyền không tự buộc tội

Điểm d Khoản 1 Điều 58 và Điểm c Khoản 2 Điều 60 BLTTHS năm 2015 đã bước đầu ghi nhận quyền không bị ép buộc đưa ra lời khai chống lại chính mình. Tuy nhiên, luật chưa quy định nghĩa vụ bắt buộc của Điều tra viên phải thông báo/cảnh báo quyền này trước khi hỏi cung, cũng như chưa có cơ chế vô hiệu hóa tuyệt đối các lời nhận tội được thu thập trong điều kiện không có sự hiện diện của luật sư bào chữa.

4. Bất bình đẳng trong hoạt động tranh tụng tại phiên tòa

Bản án hình sự tại nhiều tòa án vẫn có xu hướng "bản án hóa" kết luận điều tra và cáo trạng của Viện kiểm sát. Việc tiếp cận chứng cứ gỡ tội của luật sư còn gặp nhiều rào cản hành chính, khiến nguyên tắc bình đẳng vũ khí (Equality of Arms) chưa được bảo đảm thực chất.

Đóng góp khoa học và Giá trị mới (Scientific Contributions)

graph TD
    A[Giá trị đóng góp của Đề tài]
    A --> B[Đóng góp Lý luận]
    A --> C[Đóng góp Phương pháp]
    A --> D[Hàm ý Chính sách & Lập pháp]

    B --> B1[Xác lập hệ thống lý luận hoàn chỉnh về bảo đảm nhân quyền trong TTHS]
    B --> B2[Luận giải mô hình tố tụng hỗn hợp tương thích với Việt Nam]

    C --> C1[Thiết lập khung phân tích đối chiếu chuẩn mực quốc tế - lập pháp quốc gia]

    D --> D1[Đề xuất sửa đổi cụ thể các điều khoản BLTTHS 2015]
    D --> D2[Hoàn thiện quy chế loại trừ chứng cứ bất hợp pháp & thủ tục giám sát tạm giam]

Về mặt lý luận: Đề tài là công trình nghiên cứu hệ thống đầu tiên tại Việt Nam làm sáng tỏ toàn diện các vấn đề lý luận về cơ sở, phương hướng, yêu cầu và tiêu chí đánh giá việc hoàn thiện BLTTHS 2015 dưới góc độ quyền con người của cả bị can lẫn bị cáo.
Về mặt so sánh luật học: Luận giải sâu sắc sự vận hành của các mô hình tố tụng trên thế giới, chỉ ra tính tất yếu khách quan của việc xây dựng mô hình tố tụng hình sự hỗn hợp tại Việt Nam: giữ vững vai trò chủ đạo của Nhà nước trong tìm kiếm sự thật khách quan nhưng tiếp thu triệt để tính dân chủ, bình đẳng tranh tụng của mô hình tố tụng tranh tụng.
Về mặt lập pháp và chính sách: Đưa ra gói kiến nghị chi tiết sửa đổi BLTTHS 2015, bao gồm:
1. Luật hóa cơ chế cảnh báo quyền im lặng trước mọi buổi hỏi cung đầu tiên.
2. Bổ sung chế tài bác bỏ (loại trừ) chứng cứ thu thập được do vi phạm quyền con người, vi phạm thủ tục luật định.
3. Mở rộng thẩm quyền xét xử của Thẩm phán đối với các lệnh bắt, gia hạn tạm giam (Tư pháp lệnh).
4. Hoàn thiện thủ tục tố tụng thân thiện chuyên biệt đối với người dưới 18 tuổi.

Đối tượng thụ hưởng và Phạm vi quan tâm (Target Audience)

Cơ quan Lập pháp & Hoạch định Chính sách: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cao cho Quốc hội, Ủy ban Tư pháp, Ban Nội chính Trung ương trong lộ trình rà soát, sửa đổi BLTTHS 2015 giai đoạn 2025–2030.
Cơ quan Tiến hành Tố tụng (CAND, VKSND, TAND): Giúp Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán nâng cao nhận thức chuẩn mực về quyền con người, hạn chế tối đa sai sót tố tụng, ngăn chặn tình trạng oan sai và bức cung, dùng nhục hình.
Cộng đồng Luật sư & Giới Trợ giúp Pháp lý: Cung cấp luận cứ khoa học và kỹ năng lập luận nhằm bảo vệ tối đa các quyền hiến định và quyền tố tụng cho thân chủ.
Cơ sở Đào tạo & Nghiên cứu Khoa học Pháp lý: Giáo trình, tài liệu tham khảo chuyên khảo giá trị dành cho giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Đâu là phát hiện mang tính đột phá nhất của đề tài nghiên cứu này?

Đề tài chỉ ra rằng: việc ghi nhận quyền trong luật chỉ là bước khởi đầu; mấu chốt để bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo nằm ở cơ chế chế tài đối với việc vi phạm quyền (đặc biệt là quy tắc loại trừ chứng cứ bất hợp pháp) và sự dịch chuyển quyền phê chuẩn các biện pháp hạn chế quyền tự do cá nhân sang Tòa án.

2. Phương pháp tiếp cận dựa trên quyền (HRBA) có gì khác biệt so với nghiên cứu luật học truyền thống?

Thay vì tiếp cận luật học thuần túy theo hướng phân tích câu chữ điều luật và hiệu quả trừng trị tội phạm, HRBA lấy phẩm giá và quyền tự do của con người làm trung tâm, đặt nghĩa vụ giải trình và trách nhiệm chứng minh tuyệt đối lên các cơ quan công quyền.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa cho toàn bộ hệ thống tư pháp hình sự không?

Hoàn toàn có thể. Mặc dù đề tài tập trung vào bị can và bị cáo, hệ thống lý luận và các nguyên tắc bảo vệ quyền (như suy đoán vô tội, xét xử công bằng, bảo đảm quyền bào chữa) có thể áp dụng mở rộng cho mọi chủ thể bị buộc tội khác như người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ.

4. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu này là gì?

Nghiên cứu sâu hơn về tác động của chuyển đổi số và công nghệ (số hóa hồ sơ, hỏi cung ghi âm ghi hình, xét xử trực tuyến) đối với việc bảo vệ quyền riêng tư và quyền được tiếp cận công lý của bị can, bị cáo.

5. Nghiên cứu đề xuất giải pháp cụ thể nào để phòng ngừa án oan, sai?

Nghiên cứu đề xuất 3 giải pháp trọng tâm: (1) Bắt buộc có sự tham gia của người bào chữa ngay từ lần lấy lời khai đầu tiên; (2) Triển khai ghi âm, ghi hình có âm thanh đồng bộ trong tất cả các cuộc hỏi cung; (3) Tăng cường tính độc lập và quyền phán quyết của Hội đồng xét xử dựa trên kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa.

Kết luận (Conclusion)

Báo cáo nghiên cứu khoa học cấp Trường "Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" do TS. Trần Thị Thu Hiền chủ nhiệm là một công trình khoa học nghiêm túc, toàn diện và có giá trị ứng dụng thực tiễn to lớn. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa chuẩn mực nhân quyền quốc tế và bối cảnh tư pháp Việt Nam, đề tài đã đặt nền móng lý luận vững chắc và đề xuất các giải pháp lập pháp khả thi. Việc hiện thực hóa các kiến nghị từ nghiên cứu này sẽ là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, nhân đạo và bảo vệ công lý trong nền tư pháp Việt Nam hiện đại.

Trích đoạn nội dung luận án

Tải xuống để đọc toàn bộ

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NOI ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HOC CAP TRƯỜNG MA SO: DTCB.12/21-DHLHN Chủ nhiệm đề tài: TS. Trần Thị Thu Hiền Thư ký đề tài: ThS. Hoàng Thái Duy HÀ NỘI - 2022 DANH SÁCH CHUYEN DE CUA DE TÀI STT TEN CHUYEN DE TAC GIA Chuyên đề 1: Những vấn dé ly luận về TS. Trần Thị Thu Hiền hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bi can, bi cáo trong tố tụng hình sự Chuyên đề 2: Chuẩn mực quốc tế, cách TS.

Lê Lan Chi tiếp cận của một số mô hình tố tụng và truyền thống tố tụng về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo và các vấn đề đặt ra đối với Việt Nam hiện nay Chuyên đề 3: Hoàn thiện quy định của Bộ PGS. Đỗ Thị Phượng luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can trong tố tụng hình sự Chuyên đề 4: Hoàn thiện quy định của Bộ TS. Phan Thị Thanh Mai luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị cáo trong tố tụng hình sự Chuyên đề 5: Hoàn thiện quy định của Bộ ThS. Hoàng Thái Duy luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi MUC LUC Trang DANH MUC CAC CHU VIET TAT PHAN THU NHAT: BAO CAO TONG HOP DE TAI MO DAU Tinh cấp thiết của đề tài Tình hình nghiên cứu đề tài Mục đích, mục tiêu của đề tài 17 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 18 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 18 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Chương 1.

Những vấn đề chung về hoàn thiện quy định của Bộ luật 20 Tô tụng hình sự nhắm bảo đảm quyên con người của bi can, bi cáo Lads Một số nhận thức cơ bản về quyên con người cua bị can, bi cáo và 20 bao đảm quyên con người của bị can, bi cáo trong tô tụng hình sự 1. Cơ sở của việc hoàn thiện quy định của Bộ luật TỔ tụng hình sự 40 năm 2015 nhằm bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo Chương 2. Thực trạng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 46 về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo và thực tiễn thi hành Dadi Thực trạng quy định cua Bộ luật T6 tung hinh sw nam 2015 về bảo 46 dam quyền con người của bị can, bi cdo Ded Thực tiễn thi hành quy định cua Bộ luật Ti6 tụng hình sự năm 2015 57 về bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo 2. Nguyên nhân về pháp luật của hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn 68 thi hành quy định cua Bộ luật Tô tụng hình sự năm 2015 về bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo Chương 3.

Phương hướng, yêu cầu và kiến nghị hoàn thiện quy 81 định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhăm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo Sollee Phương hướng hoàn thiện quy định của Bộ luật To 6 tụng hình sự 81 năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo 3. Yêu cau hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 84 nham bảo dam quyên con người của bi can, bi cáo 3. Kiến nghị hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 88 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo KET LUẬN 101 PHAN THỨ HAI: CÁC CHUYEN DE 103 Chuyên dé 1: Những van dé lý luận về hoàn thiện quy định của Bộ 103 luật Tô tụng hình sự năm 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị can, bị cáo trong tô tụng hình sự Chuyên đề 2: Chuẩn mực quốc tẾ, cách tiếp cận của một số mô hình 141 tố tụng và truyền thống tố tụng về bao đảm quyền con người của bị can, bị cáo và các vấn đề đặt ra đối với Việt Nam hiện nay Chuyên đề 3: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 162 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị can trong tô tụng hình sự Chuyên đề 4: Hoàn thiện quy định của Bộ luật TỐ tụng hình sự năm 185 2015 nhăm bảo đảm quyên con người của bị cáo trong tô tụng hình sự Chuyên đề 5: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tổ tụng hình sự năm 214 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo là người dưới 18 tuổi DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 242 BÀI TẠP CHÍ Bài viết“ Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyên KHÔNG bị bắt, giam giữ tùy tiện của bị can, bị cáo trong tô tụng hình sự”, Tạp chí Quan lý nhà nước, số 320 (9/2022) DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật Tố tụng hình sự CQĐT Cơ quan điều tra CQTHTT Cơ quan tiến hành tố tụng ĐTV Điều tra viên KSV Kiểm sát viên TAND Toà án nhân dân THTT Tiến hành tố tụng TTHS Tổ tụng hình sự VKS Viện kiểm sát VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao XHCN Xã hội chủ nghĩa PHAN THỨ NHAT: BAO CAO TONG HỢP DE TÀI MO DAU 1. Tinh cấp thiết của dé tài Vấn đề bảo đảm quyền con người luôn được cộng đồng quốc tế và mỗi quốc gia coi trọng và thực hiện.

Mức độ bảo đảm quyền con người ở mỗi quốc gia được coi là tiêu chí quan trong để đánh giá mức độ tiễn bộ xã hội, văn minh. Tại Việt Nam, với định hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xã hội công bằng, dân chủ, vấn đề bảo đảm quyền con người nói chung, quyền con người của bị can, bi cáo trong TTHS nói riêng đang được Dang va Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Việc giải quyết hài hoà nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm đồng thời phải tôn trong và bảo đảm quyền con người, đặc biệt là quyền con người của bị can, bị cáo được xác định là nhiệm vụ quan trọng của TTHS Việt Nam. Sự ra đời của BLTTHS năm 2015 đánh dấu một mốc quan trọng trong quá trình lập pháp trong lĩnh vực TTHS.

Với tinh thần chung là tăng cường bảo đảm quyền con người trong TTHS, BLTTHS năm 2015 đã có những thay đổi lớn trong các quy định liên quan đến bảo đảm quyền con người của bị can, bi cáo như sửa đôi các nguyên tắc tố tụng, ghi nhận thêm các quyền của bị can, bị cáo, quy định chặt chẽ hơn trách nhiệm của CQTHTT trong việc bao đảm quyền con người. Tuy nhiên, quy định của BLTTHS năm 2015 cũng còn một số bất cập, hạn chế như một số quyền của bị can, bị cáo được quy định chưa đáp ứng các tiêu chí quốc tế về quyền con người, một số quy định về biện pháp ngăn chặn, cưỡng chế chưa chặt chẽ, một số thủ tục điều tra, truy tố, xét xử chưa bảo đảm quyền con người. Thực tiễn thi hành các quy định của BLTTHS năm 2015 còn vướng mắc, tình trạng oan sai, vi phạm nghiêm trọng thủ tục TTHS còn tiếp diễn, ảnh hưởng mạnh mẽ đến các quyền con người của bị can, bị cáo, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo thì nền tảng quan trọng là phải có hệ thống pháp luật TTHS minh bạch, công bằng, rõ ràng và khả thi.

Trong đó, các quy định pháp luật phải được nghiên cứu xây dựng một cách khoa học, hợp lý dựa trên những định hướng đúng đắn, phù hợp với các nguyên tắc pháp luật, các chuẩn mực quốc tế. Trong lĩnh vực TTHS, cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu, luận giải các vấn đề lý luận làm cơ sở, định hướng cho việc hoàn thiện quy định của BLTTHS nham bao đảm quyền con người của bị can, bị cáo, đồng thời phân tích các quy định của BLTTHS hiện hành về vấn đề này nhằm đưa ra những giải pháp hoàn thiện BLTTHS nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo. Do đó, việc lựa chọn đề tài “Hodn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo” cô ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu đề tài 2.

Tình hình nghiên cứu trong nước Tó tụng hình sự là lĩnh vực hoạt động của Nhà nước có liên quan mật thiết đến vấn đề quyền con người. Do đó, vấn đề quyền con người trong lĩnh vực TTHS được quan tâm nghiên cứu từ sớm và trong thời gian gần đây, các nghiên cứu ngày càng nhiều, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về nhu cầu tôn trọng và bảo vệ quyền con người trong xã hội cũng như trong các hoạt động xây dựng, thực hiện pháp luật. Các công trình này có thể chia thành hai nhóm sau đây: a. Các công trình về bảo đảm quyên con người trong tô tụng hình sự Các công trình nghiên cứu về bảo đảm quyền con người trong TTHS có khá nhiều, đa dạng về chủng loại, tiêu biểu là: sách chuyên khảo “Quyển con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí, NXB Hồng Đức năm 2015; sách chuyên khảo “Bảo đảm quyền con người trong tư pháp hình sự Việt Nam” do TS.

Võ Thị Kim Oanh chủ biên, NXB Dai học quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, năm 2010; sách chuyên khảo “Về đảm bảo quyên, lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo trong to tụng hình sự” của TS. Trần Quang Tiệp; đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của VKSNDTC: “Quyên con người trong t6 tung hình sự và những đề xuất, kiến nghị sửa đổi Bộ luật TỐ tụng hình sự” do TS. Lê Hữu Thể chủ nhiệm đề tài, nghiệm thu năm 2011; đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường của Trường Đại học Luật Ha Nội: “Hoàn thiện quy định của Bộ luật T6 tung hinh sự năm 2003 nhằm dam bảo nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ các quyén cơ bản của công dan” do TS.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Trích dẫn luận án này

Trần Thị Thu Hiền, Hoàng Thái Duy (2022). Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo [Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Luật Hà Nội]. LuanAn.net. https://luanan.net/khoa-hoc-giao-duc/de-tai-nghien-cuu-khoa-hoc-cap-truong-hoan-thien-quy-dinh-cua-bo-luat-to-tung-hinh-su-nam-2015-nham-bao-dam-quyen-con-nguoi-cua-bi-can-bi-cao

Câu hỏi thường gặp

Luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" nghiên cứu về vấn đề gì?

Nghiên cứu hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tập trung bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo trong tố tụng hình sự. Phân tích giải pháp.

Luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" được bảo vệ tại trường nào?

Luận án này được bảo vệ tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Năm bảo vệ: 2022.

Luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" thuộc chuyên ngành gì?

Luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" thuộc chuyên ngành Luật học. Danh mục: Khoa Học Giáo Dục.

Luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" có bao nhiêu trang?

Luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" có 262 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.

Cách tải luận án "Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Hoàn thiện quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người của bị can, bị cáo" về máy như thế nào?

Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.

Luận án liên quan

Chia sẻ tài liệu: Facebook Twitter