Luận án TS Hóa học: Thành phần 3 loài Polygonum Việt Nam - Trần Thanh Hà

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Trần Thanh Hà NGHE TRANG (POLYGONUM BARBATUM L.), ME TU LIEU (POLYGONUM PLEBEIUM R.) LUẬN AN TIEN SĨ HOA HỌC Hà Nội - 2017 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN Trần Thanh Hà Chuyên ngành: Hóa Hữu co Mã số: 62.14 LUẬN ÁN TIỀN SĨ HÓA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Nguyễn Văn Đậu Hà Nội - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, được xuất phát từ yêu cầu phát sinh trong công việc dé hình thành hướng nghiên cứu. Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng tuân thủ đúng nguyên tắc và kết quả trình bày trong luận án được thu thập trong quá trình nghiên cứu là trung thực chưa từng được ai công bồ trước đây. Hà Nội, tháng 06 năm 2017 Tác giả luận án Trần Thanh Hà LỜI CẢM ƠN Luận án được hoàn thành tại Khoa Hóa học - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội và Khoa Hóa Thực vật - Viện Dược liệu. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và lời cảm ơn chân thành đến: PGS.

TS Nguyễn Văn Đậu đã tin tưởng giao đề tài, tận tình hướng dẫn và tạo các điều kiện nghiên cứu thuận lợi trong suốt thời gian tôi thực hiện luận án. Tôi gửi lời cảm ơn chân thành tới anh chị em đồng nghiệp tại Viện Dược liệu - nơi tôi công tác, đã chia sẻ công việc, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian tôi học nghiên cứu sinh. Đồng thời tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo, các bạn nghiên cứu sinh khóa 2013-2016 và các em sinh viên khoa Hóa học đã tạo môi trường nghiên cứu khoa học thuận lợi giúp đỡ tôi hoàn thành tốt bản luận án này. Hà Nội, tháng 06 năm 2017 Nghiên cứu sinh Trần Thanh Hà MỤC LỤC J9 00.Thực Vat oC.

Thành phan hóa hoc. Stilbene và dẫn xuất.----c2+cctt thư 10 II X20 e. cece eee cee. Các hợp chất khac.

Tác dụng sinh học của các loài thuộc chi PolygonMI. Tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm. Tác dụng chống oxy hóa. -- 2-2522 E£EEEEEEEEEEEEEE2E12EE211E 1E re 16 1.

Tác dụng giảm đau, chống viêm. Tác dụng kháng u, chống ung thư. Tac dung ha lipid oo. Tác dung chống Viruis.

+ 3 1v TH ng ng ng khi, 19 1. CÁC CONG BO VE BA DOI TƯỢNG NGHIÊN CUU TRONG LUẬN AN 20 1. Các nghiên cứu về cây thồm lồm gai (Polygonum perfoliatum L. Đặc điểm thực vật và công dụng theo y học cổ truyền.

Thanh phan hóa học của P. Tác dụng sinh học của P. Các nghiên cứu về cây nghề trắng (Polygonum barbatuim L. Đặc điểm thực vật và công dụng theo y học cổ truyền "MA.

Thành phan hóa học của P. Tác dụng sinh học của P. Các nghiên cứu về cây mé tử liễu (Polygonum plebeium R. Đặc điểm thực vật và công dụng theo y học cổ truyền ¬ỪỮD.

Thành phan hóa học của P.--¿-22-©7scc+ccc+cs sex 31 1. Tác dụng sinh học của P.ĂẶSSkseeeeke 31 Chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP CHIẾT CAC CHAT TỪ NGUYEN LIEU THUC VẬT.

PHƯƠNG PHAP PHAN TÍCH VÀ PHAN TÁCH. Phương pháp sắc ký. Phương pháp kết tỉnh lại.- - 2-2 5S SE+EE£EE+EESEE£E2EEEECEErEerkrrrrrrre 34 2. CÁC PHƯƠNG PHAP KHẢO SÁT CẤU TRÚC HOP CHAT HỮU CƠ.

Phổ khối lượng (MS). Phé cộng hưởng từ hạt nhân (NMR),. CÁC PHƯƠNG PHAP KHAO SÁT HOẠT TÍNH SINH HỌC. Thử tác dụng gây độc tế bào ung thư i wi/r0.

Thử tác dung chống oxy hÓa.-- - - 25+ 9SE£EESE£EE2E£EE2EEEE2EEZEEEEEErkrrkrree 36 2. Phương pháp xử lý số liệu.-¿--2- ¿+ ©++2++EE+E+2EE+E2EEzErrErzverxerrrrrrrrrs 37 Chương 3. THIẾT BỊ VA HOA CHÁTT.--- + 2 2 Sẻ +k‡ESEE£EE+EEEE2EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEErrkrree 38 3. Hóa chất, dung môi, dụng CỤ.----- - 2 2 +5 +E£SE2E£EE£EEEEEEErkerxrrerrrkrree 38 3.

NGUYEN LIEU THUC VẬTT.-- 2 ¿- +SE+EE+E£EE+E£EESEEEESEEEEeEErrrrrrkrsee 39 3. Cây thém lồm gai (Polygonum perfoliatum L. Cây nghề trắng (Polygonum barbatum LL. Cây mé tử liễu (Polygonum plebeium R.

DIEU CHE CAC PHAN CHIET TỪ NGUYEN LIEU THUC VẬT. Chuan bị nguyên liu. Điều chế các phan Chiét. PHAN TÍCH CAC PHAN CHIET BANG SẮC KÝ LỚP MỎNG.

Phân tích các phần chiết từ cây thom 16m gai. Phân tích phần chiết n-hexan (TLH). Phân tích phần chiết etyl axetat (TLE). Phân tích phần chiết n-butanol (TLB) .----:- 2 2s s>s+zx+zzzzc+zz 41 3.

Phân tích các phần chiết từ cây nghề trăng. Phân tích phần chiết n-hexan (NTH). Phân tích phần chiết etyl axetat (NTE). Phân tích phần chiết n-butanol (NTE).

Phân tích các phần chiết từ cây mé tử liễu. Phân tích phan chiết n-hexan (MTH). Phân tích phan chiết etyl axetat (MTE). Phân tích phần chiết n-butanol (MTB).

PHAN LAP CAC HỢP CHAT TỪ CÁC PHAN CHIẾT. Phân lập các hợp chat từ cây thồm 16m gai. Phân tách phan chiết n-hexan (TLH). Phân tách phần chiết etyl axetat (TLE).

Phân tách phan chiết n-butanol (TLB). Phân lập các hợp chất từ cây nghề trắng. Phân tách phan chiết n-hexan (NTH). Phân tách phan chiết etyl axetat (NTE).

Phân tách phần chiết n-butanol (NT). Phân lập các hợp chất từ cây mé tử liễu. Phân tách phần chiết ø-hexan (M'TH). Phân tách phần chiết etyl axetat (M TE).

Phân tách phan chiết n-butanol (MTTB). HANG SO VAT LÝ VÀ DU KIỆN PHO CUA CÁC HỢP CHÁT. Các hợp chat được phan lập từ cây thom 16m gai. Các hợp chất được phân lập từ cây nghề trắng.

Các hợp chat được phân lập từ cây mé tử liễu. KHAO SÁT HOAT TÍNH SINH HOC CUA CÁC CAN CHIET VÀ MỘT SO CHAT TINH KHIET PHAN LẬP ĐƯỢC. Khảo sát hoạt tính độc tế bào. ¿+ St tk ‡EEEEEEESEEEEEEEEEEEEEEErkrkrkerree 82 3.

Khảo sát hoạt tính chống oxy hóa. Khao sát hoạt tính chống oxy hóa của các cặn chiết. Khảo sát hoạt tính chống oxy hóa của các chất tinh khiết. KET QUA VÀ THẢO LUẬN.

HOẠT TINH SINH HOC CUA CAC CAN CHIÉT. Kết qua thử hoạt tính độc tế bào của các mẫu cặn chiết. Kết quả thử hoạt tính chống oxy hóa của các cặn chiết. DIEU CHE CAC PHAN CHIẾT.-- 2 5E SE+E2EE+E£2EE£EtEEtzEerErrxerkrrers 87 4.

PHAN TÍCH THÀNH PHAN HÓA HOC CAC PHAN CHIET. Phân tích các phan chiết từ cây thom 16m gai. Phân tích phần chiết n-hexan (TLH). Phân tích phần chiết etyl axetat (TLE).

Phân tích phan chiết n-butanol (TLB). Phân tích các phan chiết từ cây nghề trắng. Phân tích phan chiết n-hexan (NTH). Phan tích phan chiết etyl axetat (NTE).

Phân tích phan chiết n-butanol (NTB). Phân tích các phan chiết từ cây mé tử liễu. Phân tích phần chiết n-hexan (MTTH),. Phân tích phan chiết etyl axetat (MTE),.

Phân tích phan chiết n-butanol (MTB). PHAN TÁCH CAC PHAN CHIET .--22 2 225+2E2Ev2Et£Evzxerxerxsrxrrs 91 4. Phân lập các hợp chất từ cây thom 16M gai. Phan tách phan chiết n-hexan (TLH).

Phân tách phần chiết etyl axetat (TLE). Phan tách phan chiết n-butanol (TLB). Phan tách phan chiết n-hexan (NTH). Phan tách phan chiết etyl axetat (NTE).

Phân tách phan chiết n-butanol (NTB). Phân lập các hợp chat từ cây mé tử liễu. Phân tách phan chiết n-hexan (MTTH). Phân tách phần chiết etyl axetat (MTTE).

Phân tách phan chiết n-butanol (M'TB). CÁU TRÚC CUA CÁC HỢP CHAT PHAN LẬP. Các hợp chat được phân lập từ thân rễ cây thom 16m gai. Các hợp chất được phân lập từ cây nghề trắng.

Các hợp chất được phân lập từ cây mé tử liễu. KET QUA HOAT TÍNH CHONG OXY HOA CUA CHAT TINH KHIÉT. 154 KET LUẬN ooceececccssccssssssessescsssssescsvcscsussesucsesecsessesessesssusavsussussssecsssusansassuesssesseseesees 157 DANH MỤC CONG TRINH KHOA HỌC LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN. 160 TAI LIEU THAM KHẢO.-- 2E SE ‡EEEEEESEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkrkrkerrex 161 PHU LUC DANH MỤC CAC KÝ HIỆU VA CHỮ VIET TAT TRONG LUẬN AN Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt '3C-NMR Cacbon 13 Nuclear Magnetic Resonance Phổ cộng hưởng từ hạt nhân Spectroscopy cacbon 13 1H- 1H COSY |1H- 1H Chemical Shift Correlation Phổ tương tac proton Spectroscopy 'H-NMR Proton Nuclear Magnetic Resonance Phổ cộng hưởng từ hat nhân Spectroscopy proton ABTS 2,2'-azino-bis(3-ethylbenzthiazoline-6- |Mot loại gốc tự do sulphonic acid CC Column Chromatography Sắc ký cột thường CH;C1;,DCM |Dichloromethan Điclometan DEPT Distortionless Enhancement by Ky thuat DEPT Polarisation Transfer DMSO Dimethyl sulfoxide (CH3)2.SO DPPH 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl Một loại gốc tự do ECao Effective concentration 50% Nông độ có hiệu qua 50% the concentration of a drug that gives half-maximal response EI-MS Electron Impact Mass Spectroscopy Phé khối lượng va chạm điện tử ESI-MS Electronspray Ionization Mas Spectrum |Phổ khối ion hóa phun mù điện tử EtOAc Ethyl acetate Etyl axetat EtOH Ethanol Etanol FC Flash Chromatography Sắc ký cột nhanh Hela Hela human cervix cell line Dòng tế bào ung thư cổ tử cung HepG2 human liver cancer cell line tế bao ung thư gan ở người HIV Human immunodeficiency virus Virut gây suy giảm miễn dich ở người HMBC Heteronuclear Multiple Bond Phổ tương tác dị hạt nhân qua Connectivity nhiêu liên ket HPLC High-performance liquid Sắc ký long hiệu năng cao chromatography HSQC Heteronuclear Single Quantum Phé tương tác di hat nhân qua 1 Coherence lién két HSV Herpes simplex virus Virut Herpes HT-1080 human sarcoma cell line Tế bào ung thư mô ác tinh ICao Inhibitory concentration 50% Ning độ ức chế 50% đối tượng the concentration of an inhibitor where | thir the response (or binding) is reduced by half L-02 human normal liver cells tế bào gan thường LC-ESIMS_ |Liquid chromatography-electrospray Sắc ký lỏng ghép nối ion hóa ionization- Mass Spectrometry khối phổ MBC Minimum bactericidal concentration Nong độ diệt khuẩn tối thiểu MCF-7 Human breast adenocarcinoma cell line |Dòng tế bao ung thư vú người MCF-7/ADM_|adriamycin-resistant breast cancer cell Tế bào ung thu vú người kháng line adriamycin MCF-7/TAMR| tamoxifen -resistant breast cancer cell Tế bào ung thư vú người khang line tamoxifen MDA-MB- Human breast cancer cell line Tế bào ung thư tuyến vú xâm lan 231 MeOH, Methanol Metanol CH:OH MIC Minimum Inhibitory Concentration Nong độ kháng sinh tối thiểu ức chế vi khuẩn Mini-C Minicolumn Chromatography Sắc ký cột tinh chế MTT (3-(4,5-dimethylthiazol-2- yl)2,5- [3-(4,5-dimetylthiazol-2-yl)2,5- diphenyltetrazolium bromide] diphenyltetrazoli bromua] TLC Thin layer Chromatography Sắc ký lớp mỏng TMS Tetrametyl Silan Tetrametyl Silan Trolox 6-hydroxy-2,5,7,8-tetramethylchroman- | Acid 6-hydroxy-2,5,7,8- 2-carboxylic acid tetramethylchroman-2-carboxylic UPLC-ESI- Ultra-performance liquid Sac ky long hiệu năng siêu cao MS/MS chromatography-electrospray tandem ghép nôi ion hai lần khối phổ mass spectrometry DANH MỤC CÁC BANG, HÌNH VE VA SƠ DO TRONG LUẬN AN Các hình Hình 1.

Các flavonoid phân lập từ một số loài thuộc chi Polygonuin. Các quinon phân lập từ một số loài thuộc chi Polygonum. Các stilbene và dẫn xuất của một số loài thuộc chi Polygonuzn. Các terpenoid phân lập từ một số loài thuộc chi Polygonuwn.

Các phenylpropanoid phân lập từ một số loài thuộc chi Polygonum. Các acid phenolic, lignan và các hợp chất khác thuộc chi Polygonum. Cây thồm lồm gai (Polygonum perfoliatum L. Cây nghé trang (Polygonum barbatum L.--- 2 5 s5s+cecc+cscxzse2 26 Hình 1.

Cây mé tử liễu (Polygonum plebeium R. Sơ đồ nguyên tắc (a) phương pháp sắc ký cột và (b) sắc ký lớp mỏng. Kết quả khảo sát TLC của các cặn chiết từ cây thồm lồm gai. Kết quả khảo sát TLC của các cặn chiết cây nghề trang .