Luận án: Xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học Bình Định - Định hướng đào tạo nhân lực chất lượng cao

Tính cấp thiết của đề tài Con người luôn luôn là vấn đề trọng tâm của mỗi thời đại, mỗi xã hội, mỗi thể chế chính trị. Con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển xã hội. Đặc biệt đối với những xã hội hiện đại, con người luôn được quan tâm bồi dưỡng, xây dựng, phát triển về mọi mặt mà trong đó hai giá trị cốt lõi nhất chính là đạo đức và năng lực. Đạo đức và năng lực hòa quyện trong mỗi con người không gì khác hơn chính là nhân cách con người.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam về chiến lược phát triển con người có nêu “con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển.Kết hợp và phát huy đầy đủ vai trò của xã hội, gia đình, nhà trường, từng tập thể lao động, các đoàn thể và cộng đồng dân cư trong việc chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân, có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có văn hóa, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính. Xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách” [26, tr. Quá trình xây dựng đất nước Việt Nam hiện nay đang trong giai đoạn đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Sự nghiệp này đang diễn ra trong bối cảnh thế giới đi vào xu hướng toàn cầu hóa.

Có thể nói, xu hướng này bên cạnh mặt tích cực là tạo ra những giá trị tinh thần mới theo hướng hiện đại, tạo điều kiện để sàng lọc và thẩm định lại giá trị văn hóa dân tộc trong quá trình hình thành nhân cách con người một cách toàn diện; còn có mặt trái là đẩy con người đến lối sống thực dụng, đề cao giá trị vật chất, nhạt phai về lý tưởng. điều này có nguy cơ dẫn đến sự phát triển lệch lạc về nhân cách con người Việt Nam hiện đại. Cho nên, xây dựng nhân 1 cách con người Việt Nam phù hợp với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một công việc hết sức cần thiết, có ý nghĩa thực tiễn góp phần vào sự phát triển ổn định, bền vững đất nước. Với đặc điểm trẻ tuổi, có sức khỏe tốt, có trình độ và năng lực, khả năng tiếp cận với cái mới nhanh và linh hoạt, thích nghi kịp thời với những thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại… cho nên, sinh viên được xem là lực lượng trí thức tương lai quan trọng của xã hội, là chủ nhân tương lai của đất nước.

Do đó việc giáo dục, xây dựng nhân cách cho sinh viên để họ trở thành những cán bộ có đạo đức tốt và có chuyên môn giỏi là một trong những nội dung quan trọng hàng đầu của giáo dục đại học. Bình Định là một địa phương ở khu vực miền Trung và Tây nguyên có nhiều trường đại học, cao đẳng. Nhiệm vụ của các trường là đào tạo, giáo dục để tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương ở khu vực. Việc xây dựng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tình Bình Định nhằm tạo ra lực lượng trí thức không những có đạo đức tốt mà còn có năng lực chuyên môn giỏi là một yêu cầu cấp bách có tính thực tiễn cao.

Là một giảng viên trực tiếp dạy học cho nên bản thân đã nhận thức được về sự thay đổi nhân cách của sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định trong thời gian gần đây. Đó là sinh viên ở các trường đại học này ngày càng có xu hướng chạy theo lối sống thực dụng, quan tâm đến lợi ích cá nhân, thờ ơ với trách nhiệm xã hội…dẫn đến xem nhẹ lý tưởng. Điều này đang đặt sinh viên đứng trước nguy cơ đánh mất dần những giá trị đạo đức truyền thống, đạo đức cách mạng xã hội chủ nghĩa tốt đẹp và làm cho họ hoài nghi, hoang mang về những giá trị đạo đức mới. Trước thực trạng đó, bản thân xem đây là nhiệm vụ của một giảng viên cần phải nghiên cứu để hiểu được nhiều hơn về những sự thay đổi đó và có những hành động thiết thực, phù hợp nhằm góp phần vào việc giáo dục, đào 2 tạo sinh viên “vừa hồng, vừa chuyên” đáp ứng cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Với những cơ sở trên, tác giả chọn vấn đề “Xây dựng nhân cách sinh viên các đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay” để nghiên cứu và làm luận án Tiến sĩ chuyên ngành Triết học. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu một cách có hệ thống về vấn đề xây dựng nhân cách sinh viên thông qua một số khái niệm công cụ: nhân cách, cấu trúc nhân cách, các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách, nhân cách sinh viên, xây dựng nhân cách sinh viên; Làm rõ thực trạng xây dựng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định, từ đó luận án đề xuất phương hướng và một số giải pháp cơ bản để thực hiện việc xây dựng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Trên cơ sở của mục đích nghiên cứu, đề tài thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu sau: Phân tích quan điểm triết học Mác – Lênin về nhân cách, nhân cách sinh viên, xây dựng nhân cách sinh viên để làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu Xác định những nội dung cơ bản và một số phương thức chủ yếu để thực hiện việc xây dựng nhân cách sinh viên Phân tích và đánh giá thực trạng việc xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định; Làm rõ ưu, khuyết điểm và nguyên nhân của ưu, khuyết điểm trong công tác xây dựng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định Nêu lên một số giải pháp cơ bản để thực hiện việc xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Về đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là nhân cách sinh viên và xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay 3. Về phạm vi nghiên cứu Về thời gian nghiên cứu: đề tài thực hiện việc khảo sát nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định từ năm 2009 đến nay. Về không gian nghiên cứu: đề tài nghiên cứu việc xây dựng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định thông qua hai mặt phẩm chất và năng lực.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Luận án quán triệt những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề nhân cách, nhân cách sinh viên nói chung và xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định 4. Phương pháp nghiên cứu Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; phương pháp lịch sử - lôgíc, phân tích và tổng hợp, thống kê, so sánh, các phương pháp chuyên ngành và liên ngành khác. Ngoài ra, đề tài còn sử dụng phương pháp điều tra xã hội học để thực hiện việc kháo sát thực trạng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 5. Ý nghĩa lý luận Ở mức độ nhất định, luận án góp phần làm rõ thêm quan điểm triết học Mác – lênin về nhân cách và xây dựng nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định. Ý nghĩa thực tiễn Nội dung nghiên cứu và những kết quả đạt được của luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công tác giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, môn Đạo đức học ở các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định. Về những giải pháp đề xuất trong luận án, các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định, thậm chí một số trường đại học có đặc điểm tương đồng có thể tham khảo cho việc xây dựng nhân cách sinh viên của trường mình.

Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án Trên cơ sở quan điểm Mác – Lênin, luận án là sự nghiên cứu có hệ thống về vấn đề nhân cách nói chung cũng như nhân cách sinh viên, xây dựng nhân cách sinh viên nói riêng dưới góc độ triết học. Luận án đã khái quát một cách cơ bản về công tác xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định, trên cơ sở đó chỉ ra những ưu, khuyết điểm cũng như nguyên nhân của ưu khuyết điểm về công tác xây dựng nhân cách sinh viên Trên cơ sở của một số giải pháp cơ bản về xây dựng nhân cách sinh viên, các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định có thể tham khảo, vận dụng để thực hiện việc xây dựng nhân cách cho sinh viên đáp ứng yêu cầu của công tác giáo dục và đào tạo đại học. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận án được trình bày trong 4 chương: Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án Chương 2: Xây dựng nhân cách sinh viên: Một số vấn đề lý luận Chương 3: Thực trạng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay Chương 4: Phương hướng và một số giải pháp cơ bản để xây dựng nhân cách sinh viên các trường đại học trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu dưới góc độ lý luận về nhân cách, nhân cách sinh viên.

Có thể khẳng định rằng, Đảng và Nhà nước ta từ khi cách mạng thành công cho đến nay luôn coi trọng việc xây dựng con người mới. Mỗi thời kỳ với nhiệm vụ lịch sử khác nhau thì việc bồi dưỡng, xây dựng con người mới mang những nội dung khác nhau.