Luận án xây dựng chương trình giáo dục thể chất theo học chế tín chỉ cho sinh viên Đại học Hùng Vương Phú Thọ

1 PHẦN MỞ ĐẦU Giáo dục thể chất trong trường Đại học là một mặt giáo dục quan trọng không thể thiếu được trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu: "Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài" cho đất nước, cũng như để mỗi công dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện "Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức" [4] để đáp ứng nhu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Đảng và Nhà nước định hướng mục tiêu của giáo dục cho nước ta là: Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng, đạo đức, có tính tổ chức và kỷ luật, có ý thức cộng đồng và tính tích cực cá nhân, làm chủ tri thức hiện đại, có tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và có sức khỏe, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, trong thực tiễn hiện nay, giáo dục và đào tạo nước ta vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế. Chính vì vậy, Đảng ta đã xác định cần phải có những đổi mới trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao chất lượng, đào tạo ra đội ngũ tri thức, lao động đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trong các mặt giáo dục, giáo dục thể chất (GDTC) có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Nhà trường các cấp thuộc hệ thống quốc dân có trách nhiệm đào tạo những học sinh, sinh viên trở thành nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Việt Nam trong thế kỷ 21. Vai trò quan trọng của GDTC được thể hiện qua luật thể dục, thể thao năm 2018, tại Điều 20 về giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường quy định: “Giáo dục thể chất là môn học chính khóa thuộc chương trình giáo dục nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học thông qua các bài tập và trò chơi vận động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”. Đổi mới phương thức đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ được coi là một cuộc cách mạng lớn trong lĩnh vực giáo dục đại học.

Giai đoạn chuyển đổi sang phương thức đào tạo từ năm 2008 đến nay, chính là những bước đi đầu tiên của quá trình đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam.[20] Học chế tín chỉ, một phương thức đào tạo hiện đại, đang trở thành xu thế chung của giáo dục đại học nhiều quốc gia tiên tiến trên thế giới. Bản chất của phương thức đào tạo theo niên chế sang học chế tín chỉ: 2 Là quá trình thực hiến hóa triết lý giáo dục: coi người học làm trung tâm, coi đào tạo của nhà trường là khởi nguồn để hình thành năng lực tự học cho mỗi con người hướng tới hình thành và phát triển một xã hội học tập [20]. Là quá trình thay đổi tận gốc phương thức tổ chức hoạt động đào tạo, biến mỗi giờ học thành một giờ hoạt động học tập của sinh viên, sinh viên tham gia và thực hiện hoạt động hịc tập với vai trò là chủ thể [20]. Là quá trình lấy hoạt động tự học của sinh viên làm nền tảng cho đổi mới phương pháp và định hướng thiết kế chương trình, coi năng lực tự học của sinh viên vừa là động lực, vừa là sản phẩm của đào tạo bậc đại học.

Là trao quyền chủ động, quyền tự quyết cho người học về quá trình học tập của mình tại nhà trường. Phương thức đào tạo theo học chế tín chỉ đòi hỏi mỗi nhà trường và cơ sở đào tạo phải thay đổi triệt để về công tác tổ chức và quản lý đào tạo, phương pháp tổ chức và triển khai hoạt động dạy học của giảng viên và phương pháp học tập của sinh viên, sử dụng và đào tạo năng lực tự học cho sinh viên phải trở thành quan điểm và mục tiêu đào tạo của nhà trường, của mỗi thầy cô giáo, là sản phẩm và là động lực để tích cực hóa hoạt động đào tạo, phát huy tính chủ động của sinh viên trong xây dựng và thiết kế kế hoạch học tập toàn khóa, năng động và sáng tạo trong học tập có trách nhiệm cao trước tương lai của bản thân. Trong phạm vi nhà trường, hoạt động giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục nói riêng không chỉ phải tuân theo những qui luật và nguyên tắc chuyên biệt, mà còn luôn chịu sự tác động và chi phối của các yếu tố về con người, về điều kiện về cơ sở vật chất và thiết bị, về năng lực đáp ứng của các lực lượng giáo dục hiện hữu.Vì vậy, đổi mới đối với lĩnh vực giáo dục dù lớn hay nhỏ luôn được coi là một cuộc cách mạng, một cuộc cải cách sâu rộng của toàn bộ hệ thống và luôn được đặt trong một tiến trình gồm nhiều giai đoạn nhiều năm. Nghiên cứu về GDTC trường học đã được rất nhiều tác giả quan tâm và nghiên cứu như: Hồ Đắc Sơn, Lê Trường Sơn Chấn Hải…Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu chủ yếu được tiến hành trong điều kiện đào tạo niên chế.

Bên cạnh đó đã có một số công trình nghiên cứu về học chế tín chỉ trong tổ chức đào tạo và giảng dạy theo học chế tín chỉ của một số tác giả như: Nguyễn Ánh Hồng, Trần Thanh Ái, Phạm Minh Hùng, Nguyễn Mai Hương, Nguyễn Văn Hùng. Đó là những công trình nghiên cứu 3 theo học chế tín chỉ những năm gần đây, có giá trị phổ biến kinh nghiệm, cung cấp thông tin phục vụ cho công cuộc đổi mới phương thức đào tạo ở các trường. Trường Đại học Hùng Vương – Tỉnh Phú Thọ là một ngôi trường có bề dày về truyền thống lịch sử với hơn 50 năm xây dựng và trưởng thành, hiện nay trường là một trong những trung tâm đào tạo lớn của khu vực miền núi phía Bắc. Song song với việc nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường luôn quan tâm chú trọng tới việc phát triển thể chất cho sinh viên.

Tuy nhiên trong những năm qua, hiệu quả của công tác giáo dục thể chất, cũng như chất lượng đào tạo sinh viên của nhà trường, vẫn gặp nhiều khó khăn và hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu và mục tiêu đào tạo lao động tri thức trong thời kỳ đổi mới. Để đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao và bắt nhịp với nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, giáo dục Việt Nam cũng đã bước đầu áp dụng các phương pháp dạy học tiên tiến, với mục đích nhằm nâng cao tính tự giác tích cực của người học. Tất cả các mã ngành của trường Đại học Hùng Vương đã chuyển đổi sang học chế tín chỉ riêng môn GDTC dành cho các khối không chuyên ngành GDTC thì vẫn thực hiện theo niên chế, bởi vậy với mục đích nâng cao chất lượng, năng lực, nâng cao tính tự giác tích cực người học chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu. Đề tài “Xây dựng chương trình giáo dục thể chất theo học chế tín chỉ cho sinh viên không chuyên ngành giáo dục thể chất trường Đại học Hùng Vương - Phú Thọ”.

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, chúng tôi sẽ tiến hành lựa chọn nội dung và xây dựng chương trình môn học giáo dục thể chất theo học chế tín chỉ cho sinh viên không chuyên ngành GDTC, đảm bảo phù hợp với các điều kiện của nhà trường và đặc điểm của sinh viên Trường Đại học Hùng Vương, tạo hứng thú cho người học, qua đó từng bước nâng cao hơn chất lượng công tác GDTC, góp phần nâng cao hơn chất lượng đào tạo chung của nhà trường. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài xác định giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau: Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng công tác GDTC đối với sinh viên không chuyên ngành GDTC trường Đại học Hùng Vương. Nhiệm vụ 2: Xây dựng chương trình môn học GDTC theo học chế tín chỉ cho sinh viên không chuyên ngành giáo dục thể chất trường ĐH Hùng Vương - Phú Thọ. 4 Nhiệm vụ 3: Đánh giá hiệu quả việc ứng dụng chương trình môn học GDTC theo học chế tín chỉ cho sinh viên không chuyên ngành giáo dục thể chất trường ĐH Hùng Vương - Phú Thọ.

Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Nội dung chương trình môn học Giáo dục thể chất theo học chế tín chỉ cho sinh viên Trường Đại học Hùng Vương. Khách thể khảo sát: Khách thể phỏng vấn thực trạng về hoạt động thể dục thể thao ở trường Đại học Hùng Vương: 400 sinh viên (200 nam và 200 nữ). Khách thể phỏng vấn về lựa chọn môn GDTC tự chọn: 29 chuyên gia GDTC, các giảng viên GDTC Khách thể phỏng vấn thẩm định chương trình: 29 chuyên gia GDTC, các giảng viên GDTC Khách thể phỏng vấn về hiệu quả chương trình: 29 cán bộ quản lý và các giảng viên Khách thể kiểm tra thể lực của sinh viên: 400 sinh viên (200 nam và 200 nữ) Khách thể thực nghiệm: 400 sinh viên không chuyên ngành GDTC trường Đại học Hùng Vương Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu thực trạng: Công tác giáo dục thể chất đối với sinh viên không chuyên ngành giáo dục thể chất trường Đại học Hùng Vương Chương trình môn học GDTC không chuyên trường Đại học Hùng Vương - Phú Thọ Chương trình môn học GDTC theo học chế tín chỉ cho sinh viên không chuyên ngành GDTC Trường Đại học Hùng Vương - Phú Thọ và đánh giá hiệu quả Giả thuyết khoa học: Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác GDTC của Trường Đại học Hùng Vương nhận thấy, môn học GDTC của nhà trường còn có những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng tốt những yêu cầu thực tiễn của công tác giáo dục đào tạo. Chúng tôi cho rằng nguyên nhân chính ảnh hưởng tới chất lượng môn học GDTC của Trường Đại học Hùng Vương chủ yếu là do nội dung chương trình môn học GDTC và hình thức đào tạo theo niên chế đang được áp dụng còn đơn điệu, không gây được hứng thú và 5 chưa phát triển được toàn diện thể lực cho người học.