Luận án TS Kinh tế: Cơ cấu thu ngân sách nhà nước bền vững tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG HỌC VIỆN TÀI CHÍNH THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ - VŨ THỊ TÂM THU CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG HỌC VIỆN TÀI CHÍNH THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG HỌC VIỆN TÀI CHÍNH THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ - VŨ THỊ TÂM THU CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. VƯƠNG THỊ THU HIỀN 2. NGUYỄN CẢNH HIỆP BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG HỌC VIỆN TÀI CHÍNH THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

NGHIÊN CỨU SINH Vũ Thị Tâm Thu MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨUCÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 7 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài.

Tình hình nghiên cứu trong nước.NHẬN XÉT CHUNG VỀ KẾT QUẢ CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ NGHIÊN CỨU 23 1. Những kết quả đạt được mà luận án sẽ kế thừa. Những khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu.24 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 26 CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG.

THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚCBỀN VỮNG. Thu ngân sách nhà nước. Thu ngân sách nhà nước bền vững. CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG.

Khái niệm cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo hướng thu ngân sách nhà nước bền vững. Nội dung cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo hướng thu ngân sách nhà nước bền vững. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo hướng thu ngân sách nhà nước bền vững. Các tiêu chí đánh giá cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo hướng thu ngân sách nhà nước bền vững.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ THIẾT LẬP CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM. Kinh nghiệm quốc tế về thiết lập cơ cấu thu ngân sách theo hướng thu ngân sách nhà nước bền vững. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.66 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 68 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM.

KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 – 2020. Tình hình thu ngân sách nhà nước ở Việt Nam. THỰC TRẠNG CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG GIAI ĐOẠN 2011 – 2020.

Thực trạng cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo nguồn hình thành. Thực trạng cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo khu vực kinh tế. Thực trạng cơ cấu thu ngân sách nhà nước theo nội dung kinh tế. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM.

Những kết quả đạt được. Những hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế.115 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 119 CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỚNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM.

BỐI CẢNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ NHỮNG CƠ HỘI, THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH Ở VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2030. Bối cảnh kinh tế - xã hội. Những cơ hội, thách thức đối với cơ cấu thu ngân sách ở Việt Nam. MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CƠ CẤU THU MỤC LỤC NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐẾN NĂM 2030.

Mục tiêu hoàn thiện cơ cấu thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2021 - 2030.Quan điểm hoàn thiện cơ cấu thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2021 - 2030. Định hướng hoàn thiện cơ cấu thu ngân sách nhà nước ở Việt Nam. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CẤU THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO HƯỜNG THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC BỀN VỮNG ĐẾN NĂM 2030. Các giải pháp theo phân loại cơ cấu thu ngân sách nhà nước.

Các giải pháp về quản lý thu ngân sách nhà nước. Các giải pháp điều kiện.162 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.i PHỤ LỤ C 1: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ TỚI CƠ CẤU THU NỘI ĐỊA.viii PHỤ LỤC 2: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CƠ CẤU VỐN ĐẦU TƯ XÃ HỘI ĐẾN THU NGÂN SÁCH TỪ CÁC KHU VỰC KINH TẾ.xiii PHỤ LỤC 3: TỔNG HỢP SỐ LIỆU PHỤC VỤ CHO MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU (1), (2), (3).xvi PHỤ LỤC 4: TỔNG HỢP SỐ LIỆU PHỤC VỤ CHO MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU (4)xvii PHỤ LỤC 5: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH (1).xviii PHỤ LỤC 6: CÁC KIỂM ĐỊNH ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH (1).xix PHỤ LỤC 7: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH (2).xx PHỤ LỤC 8: CÁC KIỂM ĐỊNH ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH (2).xxi PHỤ LỤC 9: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH (3).xxii PHỤ LỤC 10: CÁC KIỂM ĐỊNH ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH (3).xxiii PHỤ LỤC 11: KẾT QUẢ ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH (4).xxiv PHỤ LỤC 12: CÁC KIỂM ĐỊNH ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH (4).xxv PHỤ LỤC 13: THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO NỘI DUNG KINH TẾ GIAI ĐOẠN 2011 – 2020. xxvi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt Asian Development ADB Ngân hàng Phát triển châu Á Bank BVMT Bảo vệ môi trường CQT Cơ quan thu DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước Foreign Direct FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Investment GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm trong nước Government Financial GFS Hệ thống Thống kê tài chính chính phủ Statistics System GTGT Giá trị gia tăng Increment Capital – ICOR Hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư Output Ratio International Labour ILO Tổ chức Lao động Quốc tế Conference International Monetary IMF Quỹ Tiền tệ quốc tế Fund NK Nhập khẩu NSNN Ngân sách nhà nước NCS Nghiên cứu sinh The Organization for OECD Economic Co-operation Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế and Development SXKD Sản xuất kinh doanh TSCĐ Tài sản cố định TNCN Thu nhập cá nhân TNDN Thu nhập doanh nghiệp TTHC Thủ tục hành chính TTĐB Tiêu thụ đặc biệt XK Xuất khẩu XNK Xuất nhập khẩu DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH Bảng 2. Tỷ trọng thu thuế GTGT so với GDP ở một số nước EU (%).

Các Luật thuế, phí và lệ phí hiện hành. Tăng trưởng kinh tế và GDP bình quân đầu người của Việt Nam. Cơ cấu các ngành kinh tế trong GDP của Việt Nam. Cơ cấu vốn đầu tư toàn xã hội theo khu vực kinh tế trong GDP.

Quy mô thu, chi ngân sách nhà nước. Tốc độ tăng thu, chi NSNN và GDP. Quy mô thu, chi ngân sách so với GDP ở Việt Nam. Quy mô thu/GDP của Việt Nam và các nước ASEAN-9.

Cơ cấu thu ngân sách theo nguồn hình thành. Thu NSNN theo nguồn hình thành. Thu thường xuyên, thu không thường xuyên và tỷ trọng. Chênh lệch giữa quyết toán thu NSNN và dự toán.

Thu NSNN từ ba khu vực kinh tế giai đoạn 2011 – 2020. Cơ cấu thu cân đối NSNN theo khu vực kinh tế. Cơ cấu GDP theo khu vực kinh tế. Cơ cấu thu thuế GTGT hàng sản xuất trong nước theo khu vực kinh tế 89 Biểu đồ 3.

Cơ cấu thu thuế tiêu thụ đặc biệt theo khu vực kinh tế. Cơ cấu thu thuế thu nhập doanh nghiệp theo khu vực kinh tế. Quy mô và tốc độ tăng thu ngân sách từ thuế, phí và lệ phí. Tỷ trọng thu thuế, phí và lệ phí trong tổng thu NSNN và GDP.

Cơ cấu thuế trực thu, thuế gián thu trong tổng thu NSNN. Tốc độ tăng thuế trực thu, thuế gián thu giai đoạn 2011 – 2020. Tỷ trọng một số sắc thuế trực thu và thuế gián thu chủ yếu.97 trong tổng thu NSNN. Quy mô và tốc độ tăng thu ngân sách từ thuế TNDN.

Tỷ trọng thuế TNDN trong tổng thu NSNN và GDP. Quy mô và tỷ trọng thuế thu nhập cá nhân. Quy mô và tỷ trọng thuế GTGT. Quy mô và tỷ trọng thuế TTĐB.

Quy mô và tỷ trọng thuế XNK, TTĐB và BVMT hàng nhập khẩu. Quy mô và tỷ trọng thuế bảo vệ môi trường. Quy mô và tỷ trọng thuế tài nguyên. Quy mô và tỷ trọng một số khoản thu về tài sản trong tổng thu NSNN.

Thu thường xuyên và chi thường xuyên giai đoạn 2011 – 2020. Chi thường xuyên và Thu thường xuyên (không bao gồm thu từ dầu thô và thu khác) giai đoạn 2011 - 2020. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Cơ cấu thu ngân sách nhà nước (NSNN) là yếu tố quan trọng quyết định sự bền vững, an toàn của nền tài chính quốc gia. Điều chỉnh cơ cấu thu ngân sách nhằm duy trì nguồn thu bền vững có tác động không nhỏ trong việc giữ gìn an toàn vĩ mô của nền kinh tế trước những cú sốc trong và ngoài nước.

Sự ổn định, hợp lý của cơ cấu thu ngân sách vừa phản ánh sự ổn định và phát triển của thu NSNN, vừa là yếu tố tác động đến sự ổn định kinh tế xã hội. Bởi vậy, cơ cấu thu NSNN theo hướng thu NSNN bền vững là vấn đề lý luận quan trọng luôn cần được nghiên cứu hoàn thiện cùng với quá trình phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Diễn biến những năm gần đây cho thấy, rất nhiều quốc gia đang phải đối mặt với một số rủi ro tài khóa nhất định, đặc biệt là khi xét từ tầm nhìn trung và dài hạn. Đó là tình trạng thu ngân sách phụ thuộc vào những nguồn thu không ổn định, bội chi ngân sách kéo dài và sự gia tăng liên tục của nợ công.