Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập trong dạy học học phần giáo dục học ở trườn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ---------- HỒ THỊ DUNG THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HỌC PHẦN GIÁO DỤC HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: GS. TSKH THÁI DUY TUYÊN HÀ NỘI - 2013 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Hồ Thị Dung ii Lời cảm ơn! Để hoàn thành công trình nghiên cứu này tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể và cá nhân.

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn khoa học: GS. TSKH Thái Duy Tuyên Tôi xin chân thành cảm ơn các nhà khoa học, các Thầy giáo, Cô giáo, Trung tâm đào tạo và bồi dưỡng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận án. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ quý báu của Ban Giám Hiệu, Khoa Tâm lý - giáo dục trường Đại học Hồng Đức đã động viên, khuyến khích và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn sự hợp tác nhiệt tình của các công tác viên, giảng viên và sinh viên các trường Đại học sư phạm Hà Nội, trường Đại học Hồng Đức Thanh Hoá, trường Đại học sư phạm Huế, trường Đại học Sài gòn, trường Đại học sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã quan tâm, chia sẻ, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tác giả luận án HỒ THỊ DUNG iii MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chú giải các chữ viết tắt.

vii Danh mục các bảng biểu. ix Danh mục các biểu đồ. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Những luận điểm cơ bản cần bảo vệ. Những đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án: .7 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HỌC PHẦN GIÁO DỤC HỌC Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Trên thế giới. Một số khái niệm cơ bản. Hệ thống bài tập.

Thiết kế hệ thống bài tập. Bài tập Giáo dục học. Những vấn đề cơ bản về bài tập. Vai trò của bài tập trong quá trình dạy học.

Phân loại bài tập. Một số vấn đề lí luận về dạy học đại học. Bản chất của quá trình dạy học (QTDH) đại học. Phương pháp dạy học đại học.

Hình thức tổ chức dạy học đại học. Phƣơng thức đào tạo theo học chế tín chỉ. Đặc điểm của học chế tín chỉ. Ưu, nhược điểm của HCTC.

Phương pháp dạy học theo hệ thống tín chỉ. Những đặc trưng cơ bản của học phần Giáo dục học ở trường Đại học. Đặc điểm học phần Giáo dục học. Nội dung, chương trình học phần GDH ở trường Đại học hiện nay .42 Kết luận chƣơng 1 .46 Chƣơng 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HỌC PHẦN GIÁO DỤC HỌC Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC.

Mục đích, nội dung, đối tƣợng và phƣơng pháp điều tra. Mục đích điều tra. Nội dung điều tra. Đối tượng điều tra.

Phương pháp điều tra. Kết quả khảo sát thực trạng. Nhận thức của giảng viên và sinh viên về sự cần thiết, ý nghĩa của việc sử dụng bài tập trong dạy học môn GDH. Nhận thức của GV về yêu cầu, qui trình thiết kế và sử dụng bài tập.

Thực trạng sử dụng bài tập trong dạy học học phần Giáo dục học .64 Kết luận chƣơng 2 .76 Chƣơng 3: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP GIÁO DỤC HỌC Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC. Thiết kế hệ thống bài tập. Nguyên tắc chung khi thiết kế hệ thống bài tập. Yêu cầu thiết kế hệ thống bài tập.

Qui trình thiết kế hệ thống bài tập. Sử dụng hệ thống bài tập trong dạy học. Nguyên tắc chung khi sử dụng hệ thống bài tập trong dạy học. Yêu cầu khi sử dụng hệ thống bài tập trong các loại giờ học.

Qui trình sử dụng bài tập trong các giờ học. Thiết kế hệ thống bài tập học phần Giáo dục học. Cơ sở để thiết kế hệ thống bài tập học phần Giáo dục học. Thiết kế minh hoạ một số bài tập học phần Giáo dục học.

Điều kiện để thiết kế và sử dụng HTBT trong dạy học học phần GDH có hiệu quả. Điều kiện để thiết kế HTBT trong dạy học học phần Giáo dục học có hiệu quả. Điều kiện để sử dụng HTBT trong dạy học học phần Giáo dục học hiệu quả.117 Kết luận chƣơng 3 .118 Chƣơng 4: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Khái quát chung về quá trình thực nghiệm.

Mục đích thực nghiệm. Nội dung thực nghiệm. Đối tượng thực nghiệm. Tiến trình thực nghiệm.

Chuẩn và thang đánh giá thực nghiệm. Giai đoạn thực nghiệm vòng 1. Phân tích kết quả trước thực nghiệm. Thực nghiệm vòng 1 .3 Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm sau vòng 1.

Thực nghiệm vòng 2. Phân tích kết quả trước thực nghiệm. Thực nghiệm vòng 2. Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm sau vòng 2.

Đánh giá của giảng viên và SV tham gia sau quá trình thực nghiệm. Những khó khăn với GV và SV khi sử dụng BT trong dạy học môn GDH. Đối với GV. Đối với SV .155 Kết luận chƣơng 4 .155 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .158 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ .161 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

1PL vii DANH MỤC CHÖ GIẢI CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 BT Bài tập 2 BTĐT Bài tập định tính 3 CĐ Cao đẳng 4 CĐSP Cao đẳng sư phạm 5 CH Câu hỏi 6 CNTT Công nghệ thông tin 7 CT Cần thiết 8 DH Dạy học 9 DHGQVĐ Dạy học giải quyết vấn đề 10 ĐH Đại học 11 ĐC Đối chứng 12 ĐHSP Đại học sư phạm 13 GD Giáo dục 14 GDH Giáo dục học 15 GD–ĐT Giáo dục – đào tạo 16 GV Giảng viên 17 GVCN Giáo viên chủ nhiệm 18 GDĐC Giáo dục đại cương 19 GDQD Giáo dục quốc dân 20 GDTC Giáo dục thể chất 21 GDCN Giáo dục chuyên nghiệp 22 GQVĐ Giải quyết vấn đề 23 HS Học sinh 24 HQ Hiệu quả 25 HTBT Hệ thống bài tập 26 HCTC Học chế tín chỉ 27 KLSP Kết luận sư phạm 28 KN Kỹ năng 29 KTSP Kiến tập sư phạm 30 KX Kỹ xảo 31 KHQ Khá hiệu quả viii 32 MB Miền Bắc 33 MN Miền Nam 34 MT Miền Trung 35 MĐGD Mục đích giáo dục 36 NDGD Nội dung giáo dục 37 NC Nghiên cứu 38 ND Nội dung 39 PPDH Phương pháp dạy học 40 PPGD Phương pháp giáo dục 41 PT Phổ thông 42 QLNN Quản lí nhà nước 43 QLGD Quản lí giáo dục 44 QTGD Quá trình giáo dục 45 QTDH Quá trình dạy học 46 RHQ Rất hiệu quả 47 RCT Rất cần thiết 48 TB Thứ bậc 49 TC Tín chỉ 50 TN Thực nghiệm 51 THCVĐ Tình huống có vấn đề 52 THPT Trung học phổ thông 53 THCS Trung học cơ sở 54 TLTK Tài liệu tham khảo 55 TTSP Thực tập sư phạm ix DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Nhận thức của GV và SV về sự cần thiết của việc sử dụng BT trong dạy học môn Giáo dục học .2: Nhận thức của GV và SV về ý nghÜa của việc giải bài tập GDH .3: Nhận thức của GV về những yêu cầu khi thiết kế một BT .4: Nhận thức của GV về qui trình thiết kế một bài tập .5: Nhận thức của GV về những yêu cầu khi thiết kế HTBT cho một bài học .6: Nhận thức của GV về qui trình thiết kế HTBT cho một bài học .7: Nhận thức của GV về những yêu cầu khi thiết kế HTBT cho một giáo trình .8: Nhận thức của GV về qui trình thiết kế HTBT cho một giáo trình .9: Nhận thức của GV về qui trình sử dụng BT trong các giờ học .10: Đánh giá của GV và SV về mức độ sử dụng BT trong dạy học môn GDH .11: Các nguồn thông tin GV sử dụng để thiết kế BT.12: Các nguồn tài liệu SV sử dụng để giải các BT giáo dục học .13: Tự đánh giá của SV về việc giải các bài tập GDH .14: Tự đánh giá của GV về hiệu quả của việc sử dụng BT trong DH môn GDH .15: Đánh giá của GV và tự đánh giá của SV về những khó khăn khi giải BT GDH .1: Đối tượng thực nghiệm .2: Phân phối tần suất điểm kiểm tra đầu vào của các lớp TN và lớp ĐC .3: Phân phối tần suất (%) SV đạt điểm .4: Bảng thống kê các tham số kết quả lần 1 (TN vòng 1).5: Phân phối tần suất điểm kiểm tra lần thứ 2 (vòng 1) của các lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.6: Phân phối tần suất (%) SV đạt điểm.7: Bảng thống kê các tham số kết quả lần 2 (TN vòng 1).8: Phân phối tần suất điểm kiểm tra lần 3 (vòng 1) của lớp TN và ĐC .9 Phân phối tần suất (%) SV đạt điểm .10: Bảng thống kê các tham số kết quả lần 3 (TN vòng 1) .11: Phân phối tần xuất điểm kiểm tra đầu vào của các lớp TN và ĐC .12: Phân phối tần suất (%) SV đạt điểm.13: Bảng thống kê các tham số kết quả lần 1 (TN vòng 2) .14: Phân phối tần suất điểm bài kiểm tra thứ 2 (Vòng 2) của các lớp thực nghiệm và lớp đối chứng .15: Phân phối tần suất (%) SV đạt điểm bài kiểm tra thứ 2 (Vòng 2) .16: Bảng thống kê các tham số kết quả lần 2 (TN vòng 2) .17: Phân phối tần suất điểm bài kiểm tra thứ 3(Vòng 2) của lớp TN và lớp ĐC .18: Phân phối tần suất (%) SV đạt điểm bài kiểm tra thứ 3 (Vòng 2) .19: Bảng thống kê các tham số kết quả thực nghiệm lần 3 (vòng 2) .20: Đánh giá mức độ phù hợp của qui trình thiết kế một bài tập.