Luận án xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo tiên tiến kỹ thuật

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN ĐỖ LỆ HÀ XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NGUYÊN - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN ĐỖ LỆ HÀ XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử giáo dục Mã số: 62.02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Hồng Quang THÁI NGUYÊN - 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu của luận án là khách quan, trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016 Tác giả luận án Đỗ Lệ Hà ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, các cán bộ Khoa Tâm lý - Giáo dục, Phòng Quản lý và Đào tạo Sau đại học, Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên; các Giáo sƣ, Phó Giáo sƣ, Tiến sĩ, chuyên gia; Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Kỹ thuật Công nghiệp; đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi học tập và nghiên cứu.

Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn PGS. Phạm Hồng Quang, những Thầy, Cô đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ rất nhiều để tôi có thể hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn gia đình, ngƣời thân, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khuyến khích, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cám ơn.

Tác giả luận án Đỗ Lệ Hà iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG .vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. viii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận, phƣơng pháp nghiên cứu. Những luận điểm cần bảo vệ.

Những đóng góp của luận án. Cấu trúc của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA XÂY DỰNG BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN. Tổng quan vấn đề nghiên cứu.

Tổng quan các vấn đề nghiên cứu trên thế giới. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu của Việt Nam. Các khái niệm cơ bản. Chƣơng trình đào tạo.

Chƣơng trình đào tạo tiên tiến. Đánh giá chƣơng trình đào tạo. Đánh giá chƣơng trình đào tạo tiên tiến. Tiêu chuẩn, tiêu chí.

Các mô hình đánh giá và kiểm định chất lƣợng chƣơng trình giáo dục đại học tại một số quốc gia trên thế giới. Các mô hình đánh giá chất lƣợng chƣơng trình. Kiểm định chất lƣợng chƣơng trình giáo dục đại học tại một số quốc gia trên thế giới. Cơ sở khoa học của việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chƣơng trình đào tạo tiên tiến.

Đặc điểm của chƣơng trình đào tạo tiên tiến. Điều kiện triển khai. Bộ công cụ đánh giá chƣơng trình. Bộ tiêu chí kiểm định ABET.

Bộ tiêu chí kiểm định AUN - AQ. Bộ công cụ đánh giá của Việt Nam. 45 Kết luận chƣơng 1. THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI VÀ ĐÁNH GIÁ CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM.

Thực trạng triển khai CTTT khối ngành Kỹ thuật ở Việt Nam. Các trƣờng đối tác nƣớc ngoài. Quản lý đào tạo. Tổ chức đào tạo.

Bồi dƣỡng đội ngũ. Công tác NCKH và chuyển giao công nghệ. Kết quả tốt nghiệp và việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp. Thực trạng đánh giá CTTT khối ngành Kỹ thuật ở Việt Nam.

Thực trạng về tự đánh giá CTTT. Thực trạng về đánh giá ngoài CTTT. Những khó khăn trong đánh giá CTTT. Đánh giá chung về đánh giá CTTT.

76 Kết luận chƣơng 2. TRIỂN KHAI XÂY DỰNG VÀ ĐỀ XUẤT BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM. Những nguyên tắc và những yêu cầu cơ bản đối với xây dựng bộ tiêu chí đánh giá. Những nguyên tắc cần quán triệt.

Yêu cầu về nội dung bộ tiêu chí. Yêu cầu về năng lực chuyên gia. Các yếu tố ảnh hƣởng. Đề xuất bộ tiêu chí.

Tổ chức khảo nghiệm. Phƣơng pháp khảo nghiệm. Công cụ khảo nghiệm. Quy trình khảo nghiệm.

Kết quả xin ý kiến chuyên gia về bộ tiêu chí. Kết quả khảo sát. Nhận xét chung về kết quả khảo sát. Điều chỉnh bộ tiêu chí đánh giá chƣơng trình.

Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá CTTT khối ngành Kỹ thuật tại Việt Nam. Hƣớng dẫn sử dụng tiêu chuẩn đánh giá. 118 Kết luận chƣơng 3. THỬ NGHIỆM BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TIÊN TIẾN KHỐI NGÀNH KỸ THUẬT Ở VIỆT NAM.

Mục đích thử nghiệm. Đối tƣợng thử nghiệm. Phạm vi thử nghiệm. Phƣơng pháp thử nghiệm.

Nội dung thử nghiệm. Lựa chọn chƣơng trình đào tạo tiên tiến để tổ chức đánh giá. Lựa chọn tiêu chuẩn làm công cụ đánh giá. Xây dựng báo cáo tự đánh giá và minh chứng.

Mời đoàn đánh giá ngoài. So sánh kết quả của báo cáo tự đánh giá và kết quả đánh giá ngoài. Phân tích kết quả so sánh và kiến nghị (nếu có). 143 Kết luận chƣơng 4.

Đề nghị và khuyến nghị. 145 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .146 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 147 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ABET: Tổ chức kiểm định chất lƣợng các chƣơng trình đào tạo khối Kỹ thuật, Công nghệ ACT: Một trong những kỳ thi chuẩn hóa cho việc đăng ký vào một số đại học tại Hoa Kỳ ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á AUN - QA: Chuẩn kiểm định chất lƣợng dành cho hệ thống các trƣờng đại học thuộc khối ASEAN CAC: Ủy ban kiểm định điện toán CLGD: Chất lƣợng giáo dục CTĐT: Chƣơng trình đào tạo CTTT: Chƣơng trình đào tạo tiên tiến ĐBCL: Đảm bảo chất lƣợng ĐH: Đại học EAC: Ủy ban kiểm định kỹ thuật ECPD: Hội đồng Kỹ sƣ về Phát triển Nghề nghiệp GDĐH: Giáo dục đại học IECOM: Cuộc thi quốc tế về kỹ thuật công nghiệp giành cho sinh viên đại học chuyên ngành Kỹ thuật NCKH: Nghiên cứu khoa học SAT: Một trong những kỳ thi chuẩn hóa cho việc đăng ký vào một số đại học tại Hoa Kỳ vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. So sánh điều kiện triển khai chƣơng trình gốc tại Hoa Kỳ và CTTT tại Việt Nam.

Mức độ uy tín của trƣờng đối tác triển khai CTTT. Số lƣợng tuyển sinh. Số sinh viên nƣớc ngoài học CTTT. Số lƣợt giảng viên nƣớc ngoài đến giảng dạy CTTT.

Kết quả của hoạt động khoa học và công nghệ. Kết quả tốt nghiệp của sinh viên CTTT. Đánh giá của giảng viên về CTTT. Đánh giá của sinh viên về CTTT.

Kết quả chấm điểm các CTTT. Kết quả khảo sát mức phù hợp của bộ tiêu chí. Kết quả khảo sát tính khách quan và độ tin cậy của bộ tiêu chí. Kết quả đánh giá ngoài.

Tổng hợp kết quả đánh giá ngoài. So sánh kết quả theo tự đánh giá và đánh giá ngoài. Tổng hợp kết quả theo tự đánh giá và đánh giá ngoài. 142 viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.

Đánh giá của giảng viên về CTTT. Biểu đồ đánh giá của sinh viên về CTTT. Biểu đồ kết quả chấm điểm CTTT. Mức độ phù hợp của bộ tiêu chí.

Tính khách quan và độ tin cậy của bộ công cụ đánh giá. Tính cấp thiết của đề tài Xu thế phát triển của nền kinh tế tri thức và sự bùng nổ của công nghệ thông tin và khoa học đang đặt ra cho giáo dục những nhiệm vụ vô cùng quan trọng, có tính chất quyết định cho sự phát triển của đất nƣớc đó là đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển xã hội. Chính vì vậy, Đại hội Đảng lần thứ XI xác định “Cùng với khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Để phát triển giáo dục và đổi mới căn bản toàn diện giáo dục của Việt Nam, phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nƣớc trong giai đoạn mới, Nghị quyết 29 của TW (2013) [2] chỉ đạo: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài.

Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất ngƣời học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục Nhà trƣờng kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”. Trong quá trình phát triển của đất nƣớc nói chung, phát triển của giáo dục nói riêng, giáo dục đại học có vai trò vô cùng quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập quốc tế. Để nâng cao chất lƣợng đào tạo đại học, vấn đề có tính chất nền tảng, quyết định chƣơng trình đào tạo và phát triển chƣơng trình đào tạo là theo định hƣớng năng lực thực hiện.

Nếu định hƣớng sai lầm về chƣơng trình đào tạo sẽ dẫn tới sản phẩm đào tạo không đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp và nhu cầu của thị trƣờng lao động về năng lực ngƣời đƣợc đào tạo, dẫn tới đào tạo không gắn với sử dụng, lãng phí về tài nguyên và sức lực, tài chính.