Luận án tiến sĩ vai trò của asean trong hợp tác an ninh chính trị đông á từ sau

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------- Lê Lêna VAI TRÒ CỦA ASEAN TRONG HỢP TÁC AN NINH - CHÍNH TRỊ ĐÔNG Á TỪ SAU 1991 ĐẾN 2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUỐC TẾ HỌC HÀ NỘI - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------- Lê Lêna VAI TRÒ CỦA ASEAN TRONG HỢP TÁC AN NINH - CHÍNH TRỊ ĐÔNG Á TỪ SAU 1991 ĐẾN 2015 Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế Mã số: 62 31 02 06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUỐC TẾ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Hoàng Khắc Nam XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ PGS. Hoàng Khắc Nam GS. Vũ Dương Ninh HÀ NỘI - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Các kết luận của luận án chưa từng được cá nhân hoặc tổ chức nào công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Lê Lêna TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan Danh mục các từ viết tắt MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của luận án.

Bố cục luận án. 8 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Các công trình lý luận về vai trò trong quan hệ quốc tế. Các công trình nghiên cứu về vai trò của ASEAN trong khu vực Đông Á.

Công trình của các tác giả nước ngoài. Công trình của các tác giả trong nước. Nhận xét, đánh giá. 27 Chƣơng 2: LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CHỦ THỂ TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ.

Quan niệm về vai trò chủ thể trong các lý luận quan hệ quốc tế. Chủ nghĩa Hiện thực. Chủ nghĩa Tự do. Chủ nghĩa Kiến tạo.

Các lý thuyết về vai trò. Lý thuyết Vai trò (Role theory). Cách tiếp cận trên cơ sở Phân tích Mạng lưới Xã hội. Các cách thức thực thi vai trò của ASEAN dưới góc nhìn Phân tích Mạng lưới Xã hội.

Mở rộng liên kết. Giữ khả năng điều phối. Duy trì tính trung lập để đảm bảo khả năng kết nối. Tăng cường liên kết nội khối.

Đảm bảo tính chính danh cho các hoạt động của Hiệp hội. Nhận xét chung. Khung phân tích về vai trò của ASEAN. 54 Tiểu kết chương 2.

58 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 3: QUÁ TRÌNH CHUYỂN BIẾN VAI TRÒ CỦA ASEAN TRONG HỢP TÁC AN NINH - CHÍNH TRỊ ĐÔNG Á TỪ SAU 1991 ĐẾN 2015. Giai đoạn thứ nhất (1991 - 1997): định hình vai trò. Các yếu tố tác động tới vai trò của ASEAN. Các hoạt động nhằm định hình vai trò của ASEAN trong hợp tác an ninh - chính trị Đông Á giai đoạn 1991-1997.

Giai đoạn thứ hai (1998-2007): củng cố vai trò. Các yếu tố tác động tới vai trò của ASEAN. Các hoạt động nhằm củng cố vai trò của ASEAN trong hợp tác an ninh - chính trị Đông Á giai đoạn 1998-2007. Giai đoạn thứ ba (2008-2015): đẩy mạnh vai trò trung tâm.

Các yếu tố tác động tới vai trò của ASEAN. Nỗ lực đẩy mạnh vai trò trung tâm của ASEAN trong hợp tác an ninh - chính trị Đông Á giai đoạn 2008-2015. 102 Tiểu kết Chương 3. 111 CHƢƠNG 4: ĐÁNH GIÁ VÀ DỰ BÁO VỀ VIỆC THỰC HIỆN VAI TRÒ AN NINH CỦA ASEAN TRONG HỢP TÁC AN NINH - CHÍNH TRỊ ĐÔNG Á.

Đánh giá quá trình thực hiện vai trò an ninh của ASEAN trong hợp tác an ninh - chính trị Đông Á từ sau 1991 đến 2015. Đối với khu vực Đông Nam Á. Đối với khu vực Đông Á và các nước đối tác đối thoại có liên quan tới khu vực. Dự báo về khả năng thực hiện vai trò của ASEAN đến 2025.

Các yếu tố tác động tới vai trò của ASEAN đến 2025. Dự báo về vai trò của ASEAN đến năm 2025. Khuyến nghị đối với ASEAN nhằm duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong các hợp tác an ninh - chính trị khu vực Đông Á đến 2025. Khuyến nghị chung.

Khuyến nghị đối với Việt Nam. 143 Tiểu kết chương 4. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

152 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. Tiếng Việt STT Từ viết tắt Cụm từ đầy đủ 1. CA-TBD Châu Á - Thái Bình Dương 2. CNHT Chủ nghĩa Hiện thực 3.

CNKT Chủ nghĩa Kiến tạo 4. CNTD Chủ nghĩa Tự do 5. QHQT Quan hệ Quốc tế 2. Tiếng Anh STT Từ viết tắt Tên tiếng Anh đầy đủ Nghĩa tiếng Việt 1.

AC ASEAN Community Cộng đồng ASEAN 2. ACFTA ASEAN-China Free Trade Hiệp định Khu vực Mậu dịch Area tự do ASEAN - Trung Quốc 3. ADB The Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á 4. ADMM ASEAN Defence Ministers Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng Meeting ASEAN 5.

ADMM+ ASEAN Defence Ministers Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng Meeting Plus ASEAN Mở rộng 6. AEC ASEAN Economic Cộng đồng Kinh tế ASEAN Community 7. AFTA ASEAN Free Trade Area Hiệp định Khu vực Mậu dịch Tự do đa phương của ASEAN 8. AMF ASEAN Maritime Forum Diễn đàn Hàng hải ASEAN 9.

AMM Aceh Monitoring Mission Uỷ ban Thực thi Giám sát Aceh 10. APSC ASEAN Political -Security Cộng đồng Chính trị - An ninh Community ASEAN TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. APT ASEAN Plus Three Hợp tác ASEAN và Trung (ASEAN+3) Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc 12. ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn khu vực ASEAN 13.

ASCC ASEAN Socio-Cultural Cộng đồng Văn hoá - Xã hội Community ASEAN 14. ASA Association of Southeast Asia Hiệp hội Đông Nam Á 15. ASEAN+1 ASEAN Plus One Hợp tác ASEAN và từng bên đối thoại 16. ASEAN+6 ASEAN Plus Six Hợp tác ASEAN và Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia và New Zealand 17.

ASEAN ASEAN Post Ministerial Hội nghị Sau Hội nghị PMC Conference Bộ trưởng Ngoại giao 18. ASEM Asia-Europe Meeting Diễn đàn Hợp tác Á - Âu 19. ASPAC Asian and Pacific Council Hội đồng Châu Á và Thái Bình Dương 20. CARAT Cooperation Afloat Chương trình Phối hợp Readiness and Training Huấn luyện và Sẵn sàng Chiến đấu trên Biển 21.

CICA Conference on Interaction Hội nghị về Tương tác và Các and Confidence - Building biện pháp Xây dựng Lòng tin tại Measures in Asia Châu Á 22. CSIS Center for Strategic and Trung tâm Nghiên cứu International Studies chiến lược quốc tế 23. COC Code of Conduct for the Bộ quy tắc ứng xử của các bên South China Sea ở Biển Đông 24. DOC Declaration on the Conduct Tuyên bố về Ứng xử của of Parties in the South China các Bên ở Biển Đông Sea TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

EAMF Expanded ASEAN Maritime Diễn đàn Hàng hải ASEAN Forum mở rộng 26. EAS East Asia Summit Hội nghị Cấp cao Đông Á 27. EAEC East Asian Economic Caucus Nhóm kinh tế Đông Á 28. EASG East Asian Study Group Nhóm Nghiên cứu Đông Á 29.

EAVG East Asian Vision Group Nhóm Tầm nhìn Đông Á 30. EPG Eminent Persons Group Nhóm người nổi tiếng 31. EU European Union Liên minh Châu Âu 32. FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại Tự do 33.

GAM Free Aceh Movement Phong trào Giải phòng Aceh (Gerakin Aceh Merdeka) 34. HLTF High Level Task Force Nhóm Đặc trách Cao cấp 35. HTTF Haze Technical Task Force Nhóm Hoạt động Kỹ thuật về Khói bụi 36. IMT International Monitoring Lực lượng Giám sát quốc tế tại Team Mindanao Mindanao 37.

INTERFET International Forces East Lực lượng Quốc tế cho Timor Đông Timor 38. MILF Moro Islamic Liberation Mặt trận giải phóng Hồi giáo Front Moro 39. NAPCI Northeast Asia Peace and Sáng kiến Hoà bình và Hợp tác Cooperation Initiative Đông Bắc Á 40. NATO North Atlantic Treaty Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương Organization 41.

RIMPAC Rim of Pacific Chương trình diễn tập chống lại chủ nghĩa khủng bố trên biển 42. SAARC South Asian Association for Hiệp hội Nam Á vì Sự Hợp tác Regional Cooperation Khu vực TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. SARS Severe acute respiratory Hội chứng hô hấp cấp tính nặng syndrome 44. SCO Shanghai Cooperation Tổ chức Hợp tác Thượng Hải Organization 45.

SEACAT Southeast Asia Cooperation Hợp tác chống khủng bố ở Against Terrorism Đông Nam Á 46. SEATO Southeast Asia Treaty Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á Organization 47. SNA Social Network Analysis Phân tích Mạng lưới Xã hội 48. SPT Six Party Talks Toạ đàm Sáu bên 49.

TAC Treaty of Amity and Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Cooperation ở Đông Nam Á 50. USD United States Dollar Đồng đô la Mỹ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thành lập vào năm 1967, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đƣợc biết tới nhƣ một cơ chế hợp tác khu vực tƣơng đối thành công và có ảnh hƣởng nhất định trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng. ASEAN đƣợc ghi nhận với những thành quả trong việc duy trì ổn định khu vực, thúc đẩy sự phát triển kinh tế và nhất là quá trình thể chế hoá hợp tác khu vực.

Đặc biệt, từ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Hiệp hội dần đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nên kiến trúc an ninh khu vực Đông Á. Năm 1994, ASEAN lập ra Diễn đàn an ninh khu vực ASEAN (ARF), một cơ chế đa phƣơng cho phép các quốc gia lớn, nhỏ trong khu vực cùng nhau thảo luận, tìm kiếm và thực hiện các giải pháp xây dựng lòng tin. Sau ARF, Hiệp hội tiếp tục cùng các đối tác xây dựng nên một loạt các cơ chế khác nhƣ Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) (2005), Hội nghị Bộ trƣởng Quốc phòng các nƣớc ASEAN mở rộng (ADMM+) (2010), Diễn đàn An ninh Biển mở rộng (EAMF) (2012). Dù chỉ với mƣời nƣớc thành viên vừa và nhỏ trong khu vực Đông Nam Á và chịu nhiều tác động của các nƣớc lớn nhƣ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, và Ấn Độ, ASEAN đã dần khẳng định đƣợc vai trò của mình trong hợp tác an ninh - chính trị khu vực.

Cũng từ sau Chiến tranh Lạnh, trong các nghiên cứu QHQT và phát biểu của giới chính khách trên thế giới, vai trò của Hiệp hội bắt đầu đƣợc quan tâm và đề cập tới.