Đặng Công Thành - Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và CNXH

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐẶNG CÔNG THÀNH VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC HÀ NỘI - 2023 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐẶNG CÔNG THÀNH VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: HỒ CHÍ MINH HỌC Mã số: 931.04 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. BÙI ĐÌNH PHONG 2. LÊ THỊ THU HỒNG HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu đã nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

TÁC GIẢ Đặng Công Thành MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 7 1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 7 1. Những kết quả nghiên cứu đã đạt được và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục nghiên cứu 27 Chương 2: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 31 2. Một số khái niệm có liên quan đến đề tài 31 2.

Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội 38 Chương 3: VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TRONG CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 83 3. Thực trạng vận dụng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam 83 3. Những vấn đề đặt ra đối với việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong công cuộc đổi mới ở Việt Nam 107 Chương 4: NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY DƯỚI ÁNH SÁNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 130 4. Nhân tố tác động đến việc thực hiện độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 130 4.

Phương hướng và giải pháp cơ bản thực hiện độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 139 KẾT LUẬN 170 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 173 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 174 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ CMVN : Cách mạng Việt Nam CNMLN : Chủ nghĩa Mác - Lênin CNXH : Chủ nghĩa xã hội CNTB : Chủ nghĩa tư bản ĐLDT : Độc lập dân tộc GPDT : Giải phóng dân tộc Nxb : Nhà xuất bản XHCN : Xã hội chủ nghĩa 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tiếp thu quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin (CNMLN) về mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, độc lập dân tộc (ĐLDT) và chủ nghĩa xã hội (CNXH), được sự soi sáng, cổ vũ của thực tiễn Cách mạng Tháng Mười Nga và xuất phát từ điều kiện cụ thể của Việt Nam, Hồ Chí Minh đã có quan điểm sáng tạo, độc đáo về kết hợp nhuần nhuyễn giữa giữa vấn đề dân tộc với giai cấp, ĐLDT với tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Nhờ đó, đã tập hợp được lực lượng, tạo sức mạnh to lớn để giải phóng dân tộc (GPDT) và đi lên CNXH, góp phần quan trọng vào giải quyết có hiệu quả mục tiêu ĐLDT và CNXH ở một nước vốn là thuộc địa, nửa phong kiến. Đây chính là sáng tạo lớn của Hồ Chí Minh trong vận dụng lý luận của CNMLN về vấn đề dân tộc và giai cấp, ĐLDT và CNXH trong điều kiện cụ thể của Việt Nam.

Người khẳng định: “Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu” [155, tr. Mục đích cao đẹp này là tất cả ý nghĩa của cuộc sống, là khát vọng thiêng liêng của người thanh niên Nguyễn Tất Thành khi ra nước ngoài đi tìm đường cứu nước, giành lại độc lập cho dân tộc và xây dựng một xã hội mới tốt đẹp mang lại hạnh phúc, ấm no cho nhân dân. Muốn vậy, theo Người, ở Việt Nam phải tiến hành cách mạng GPDT và cách mạng ruộng đất để tiến tới xây dựng xã hội mới - xã hội chủ nghĩa tốt đẹp hơn. Trong quá trình hoạt động lãnh đạo và chỉ đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: ĐLDT và CNXH là khát vọng của toàn dân tộc Việt Nam, là mục tiêu, lý tưởng của Đảng và của Người - điều này là hợp quy luật, thuận lòng dân, ý Đảng.

Tuy nhiên, ĐLDT và CNXH không tự nhiên mà có được mà phải chiến đấu, xây dựng và bảo vệ với sức mạnh tổng hợp to lớn, do Đảng ta lãnh đạo. Đích đến cao nhất là làm sao đất nước Việt Nam được độc lập hoàn toàn, người dân được ăn no, mặc ấm, sung sướng và tự do. Để thực hiện được đích đó, theo Hồ Chí Minh “Chúng ta phải xây dựng một xã hội hoàn toàn mới xưa nay chưa từng có trong lịch sử dân tộc…Chúng ta phải biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước văn hóa cao và đời sống tươi vui hạnh phúc” [116, tr. Như vậy, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, ĐLDT và CNXH là hai mục tiêu lớn gắn quyện vào nhau và đó cũng chính là vấn đề dân tộc và giai cấp gắn quyện vào nhau theo bản chất và lập trường của giai cấp công nhân.

2 Thực tiễn chứng minh, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã kết hợp giải quyết đúng đắn giữa hai mục tiêu ĐLDT và CNXH, góp phần to lớn đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Điều này tỏ rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐLDT và CNXH vừa có tầm vóc và giá trị to lớn đối với đất nước, vừa là cơ sở trực tiếp để Đảng ta đề ra chủ trương, giải pháp thực hiện nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam phú cường, hạnh phúc suốt hơn chín thập kỷ qua. Sau 25 năm đổi mới, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: Đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử. Từ thực tiễn phong phú của cách mạng, trực tiếp là mấy chục năm thực hiện công cuộc đổi mới, Cương lĩnh rút ra bài học hàng đầu là: Nắm vững ngọn cờ ĐLDT và CNXH - ngọn cờ vinh quang mà Người đã trao cho thế hệ hôm nay và thế hệ mai sau.

Hiện nay, bước vào thập niên thứ ba của thế kỷ XXI, thế giới và khu vực có những biến đổi dữ dội, nhanh chóng và đầy kịch tích, làm nảy sinh nhiều suy nghĩ của con người về tương lai của mình cũng như hướng đi của lịch sử nhân loại và con đường phát triển của mỗi quốc gia - dân tộc. Những biến đổi đó đã làm cho ĐLDT và CNXH vốn đã phức tạp lại càng trở nên phức tạp hơn, rất nhiều vấn đề mới xuất hiện đòi hỏi phải được vận dụng và giải quyết một cách thấu đáo. Nếu chúng ta không có phương cách phù hợp, thì khó có thể kết hợp giải quyết đúng đắn những vấn đề thực tiễn đang đặt ra. Vì vậy, việc tìm hiểu, nghiên cứu, khai thác và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về ĐLDT và CNXH luôn luôn là nhiệm vụ hết sức quan trọng và cấp thiết trong bối cảnh mới.

Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thức theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Nhìn tổng thể, qua gần 40 năm đổi mới, “lý luận về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta ngày càng được hoàn thiện và từng bước được hiện thực hóa” [41, tr.25], đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện hơn trên con đường xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN. Quy mô, trình độ phát triển của nền kinh tế được nâng lên. Đời sống cả về vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện rõ rệt.

Cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc gia trên trường quốc tế được nâng cao. Những thành tựu đó đã khẳng định con đường đi lên CNXH của Việt Nam là đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với quy luật khách quan, với thực tiễn phát triển Việt Nam và xu thế của 3 thời đại; thực tế đó chứng minh sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam hơn 93 năm qua. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, việc thực hiện ĐLDT và CNXH còn bộc lộ những hạn chế nhất định: “Trên một số mặt, một số lĩnh vực, một bộ phận nhân dân chưa được thụ hưởng đầy đủ, công bằng thành quả của công cuộc đổi mới. Đổi mới chính trị chưa đồng bộ với đổi mới kinh tế; năng lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị chưa ngang tầm nhiệm vụ… Niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào Đảng, chế độ có mặt bị giảm sút” [39, tr.

Điều này, đòi hỏi sự nghiệp đổi mới vì dân cường, nước thịnh phải tiếp tục nhận thức sâu sắc và cần tập trung giải quyết, khắc phục để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững theo định hướng XHCN nhằm đáp ứng những yêu cầu bức thiết của thực tiễn đang đặt ra để xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc đúng như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Điều này đã thôi thúc chúng ta tiếp tục nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người về ĐLDT và CNXH với những giá trị cao đẹp đã được kiểm chứng và khẳng định trong thực tiễn cách mạng Việt Nam (CMVN), để tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhằm giải quyết những vấn đề hiện tại, trước một bối cảnh mới nhưng đầy biến động, thuận lợi luôn song hành với khó khăn và thách thức, lợi ích đi liền với ràng buộc.