Luận án: Thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân trong giai đoạn hiện nay

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRẦN THỊ HƢƠNG THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC ĐẢNG GẮN BÓ MẬT THIẾT VỚI NHÂN DÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HÀ NỘI - 2015 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH TRẦN THỊ HƢƠNG THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC ĐẢNG GẮN BÓ MẬT THIẾT VỚI NHÂN DÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ Chuyên ngành: Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số: 62 31 23 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. CAO THANH VÂN 2. NGUYỄN VĂN GIANG HÀ NỘI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả luận án Trần Thị Hƣơng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN 5 ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan 5 1. Các công trình nghiên cứu trong nước 13 1. Khái quát kết quả của các công trình nghiên cứu có liên quan 26 đến đề tài và những vấn đề luận án sẽ tập trung giải quyết Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC 28 ĐẢNG GẮN BÓ MẬT THIẾT VỚI NHÂN DÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2.

Những vấn đề cơ bản về nguyên tắc Đảng gắn bó mật 28 thiết với Nhân dân 2. Thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân 57 dân - khái niệm và phương thức Chƣơng 3: THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC ĐẢNG GẮN BÓ MẬT THIẾT 74 VỚI NHÂN DÂN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 3. Thực trạng thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết 74 với Nhân dân 3. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra 109 Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU 121 ĐỂ THỰC HIỆN TỐT NGUYÊN TẮC ĐẢNG GẮN BÓ MẬT THIẾT VỚI NHÂN DÂN ĐẾN NĂM 2025 4.

Dự báo những nhân tố tác động và phương hướng thực 121 hiện tốt nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân đến năm 2025 4. Những giải pháp chủ yếu thực hiện tốt nguyên tắc Đảng 127 gắn bó mật thiết với Nhân dân đến năm 2025 KẾT LUẬN 161 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ 164 CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 165 PHỤ LỤC 176 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BCHTW : Ban Chấp hành Trung ương BCT : Bộ Chính trị BTV : Ban thường vụ CCHC : Cải cách hành chính CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH : Chủ nghĩa xã hội CTDV : Công tác dân vận CTQG : Chính trị quốc gia ĐCS : Đảng Cộng sản ĐH : Đại hội GCCN : Giai cấp công nhân HĐND : Hội đồng nhân dân HTCT : Hệ thống chính trị KTTT : Kinh tế thị trường MTTQ : Mặt trận Tổ quốc NQ : Nghị quyết QH : Quốc hội QCDC : Quy chế dân chủ TCCSĐ : Tổ chức cơ sở đảng TW : Trung ương UBND : Ủy ban nhân dân UBKT : Ủy ban kiểm tra XHCN : Xã hội chủ nghĩa 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đảng Cộng sản Việt Nam sinh ra từ trong lòng dân tộc, có mối quan hệ tự nhiên gắn bó với Nhân dân từ ngày thành lập. Chính nhờ sự chở che, đùm bọc, ủng hộ, góp sức của Nhân dân, Đảng đã chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua bao thử thách, đánh thắng hai kẻ thù xâm lược sừng sỏ là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ghi dấu son lịch sử hào hùng trong thế kỷ XX.

Gắn bó mật thiết với Nhân dân là phẩm chất cốt lõi thể hiện bản chất, sức sống của Đảng. Nhân dân là cội nguồn làm nên sức mạnh vô tận và vô địch của Đảng. Nắm được sức mạnh của lòng dân, có được sự ủng hộ của Nhân dân là vũ khí tối ưu trên mọi trận tuyến - trận tuyến chống quân thù khi xưa và trận tuyến chống "diễn biến hòa bình" hiện nay. Mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng với Nhân dân là mối quan hệ có tác động hai chiều.

Nếu không có sự đồng tình ủng hộ, chung sức, chung lòng của quần chúng nhân dân thì Đảng Cộng sản (ĐCS) không thể có được sức mạnh, cách mạng không thể thành công. Nếu không có sự lãnh đạo, tổ chức của ĐCS thì quần chúng nhân dân cũng không có được đường hướng chính trị đúng đắn để chỉ đạo, dẫn dắt cuộc đấu tranh cách mạng của mình. Lịch sử phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và lịch sử ĐCS Việt Nam cho thấy, một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thành công của ĐCS và các cuộc cách mạng vô sản là nhờ đã xây dựng được mối liên hệ gắn bó giữa ĐCS với quần chúng. Sự gắn bó máu thịt, liên hệ mật thiết với quần chúng nhân dân lao động là quy luật tồn tại, phát triển và hoạt động của ĐCS, là cội nguồn sức mạnh vô địch của đảng, là nhân tố bảo đảm cho sự thành công của toàn bộ sự nghiệp cách mạng.

Vì vậy, không ngừng củng cố mối quan hệ mật thiết giữa ĐCS và quần chúng nhân dân là một nguyên tắc bất di bất dịch của chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng Đảng trong mọi thời kỳ. Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi ra đời cho đến nay luôn quan tâm xây dựng mối quan hệ gắn bó mật thiết với Nhân dân. Trước yêu cầu mới của tình hình cách mạng và kinh nghiệm thực tiễn, Đại hội (ĐH) đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã chính thức đưa vấn đề này lên thành một nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng. Tại ĐH đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân tiếp tục được khẳng định.

2 Về cơ bản việc thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân đang được quán triệt và triển khai thực hiện trong toàn Đảng, thể hiện ở đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ngày càng do dân, vì dân; sự gắn bó, gần gũi giữa đảng viên, tổ chức đảng với quần chúng nhân dân được tăng cường; có những chuyển biến nhất định trong nhận thức cũng như trong hành động của đảng viên, giúp họ có ý thức và trách nhiệm hơn khi tiếp xúc, làm việc với Nhân dân… Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, khi ĐCS Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền, ở nơi này nơi kia, lúc này lúc khác, Đảng cũng đã phạm những sai lầm, khuyết điểm không nhỏ trong quan hệ với Nhân dân. Tình trạng mất dân chủ, tệ quan liêu, cửa quyền, sách nhiễu dân, lãng phí còn tồn tại, trở thành lực cản của sự phát triển và gây bất bình trong Nhân dân. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên là rất nghiêm trọng. Nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị (HTCT) và trong nhiều tổ chức kinh tế là một nguy cơ lớn đe dọa vai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ.

Thực trạng này đang làm suy giảm lòng tin của quần chúng nhân dân vào Đảng và mối liên hệ giữa Đảng với Nhân dân cũng không khỏi bị ảnh hưởng xấu. Bên cạnh đó, các thế lực thù địch luôn luôn tìm cách lôi kéo, kích động, chia rẽ mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân. Vấn đề đặt ra là, làm thế nào và bằng cách nào để củng cố và tăng cường mối quan hệ gắn kết giữa ĐCS Việt Nam với Nhân dân cho thật bền vững? Làm gì và làm thế nào để thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân cho thật hiệu quả? Xuất phát từ tầm quan trọng và tính cấp thiết của vấn đề, tác giả chọn "Thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân trong giai đoạn hiện nay" làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích, nhiệm vụ của luận án 2.

Mục đích của luận án Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân trong giai đoạn hiện nay, luận án đề xuất những giải pháp khả thi để thực hiện tốt nguyên tắc này trong thực tiễn. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án - Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. - Luận giải làm rõ những vấn đề lý luận về nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân và thực hiện nguyên tắc. - Khảo sát, đánh giá đúng thực trạng thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân trong giai đoạn từ năm 2006 đến nay, chỉ ra ưu, khuyết điểm, nguyên nhân và một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

- Đề xuất phương hướng, giải pháp để thực hiện tốt nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân đến năm 2025. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân trong giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu của luận án Luận án khảo sát, nghiên cứu thực trạng thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân từ năm 2006 đến nay và đề xuất phương hướng, giải pháp hướng đến năm 2025.

Cơ sở lý luận, thực tiễn và phƣơng pháp nghiên cứu của luận án 4. Cơ sở lý luận và thực tiễn Luận án được thực hiện trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của ĐCS Việt Nam về mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng nhân dân, về công tác dân vận (CTDV), về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng. Cơ sở thực tiễn của luận án là việc thực hiện nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân của Đảng. Phương pháp nghiên cứu Luận án được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin; sử dụng các phương pháp chuyên ngành và liên ngành cụ thể: lịch sử, lôgic, phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp, khảo sát, thống kê, điều tra xã hội học, tổng kết thực tiễn.

4 Luận án có sự kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài, có tham khảo các báo cáo, các số liệu thống kê có liên quan đến đề tài của các cấp ủy, tổ chức đảng tại các địa phương từ năm 2006 đến nay.