Luận án công tác xây dựng đảng của đảng bộ liên khu iii từ năm 1948 đến năm 1954

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ XUÂN C¤NG TÁC X¢Y DùNG §¶NG CÚA §¶NG Bé LI£N KHU III TÙ N¡M 1948 §ÕN N¡M 1954 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI - 2015 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ XUÂN C¤NG TÁC X¢Y DùNG §¶NG CÚA §¶NG Bé LI£N KHU III TÙ N¡M 1948 §ÕN N¡M 1954 Chuyên ngành : Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số 62 22 03 15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS, TS NGUYỄN MẠNH HÀ 2. TS NGUYỄN BÌNH HÀ NỘI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thị Xuân MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 6 Chương 1: XÂY DỰNG ĐẢNG VỀ CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG, TỔ CHỨC, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU LÃNH ĐẠO KHÁNG CHIẾN TRONG TÌNH HÌNH MỚI (2/1948 - 5/1952) 18 1 1. Tình hình xây dựng Đảng trên địa bàn Liên khu III trước tháng 2-1948 và chủ trương của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng 18 1 2. Công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ tháng 2-1948 đến tháng 5-1952 36 Chương 2: XÂY DỰNG ĐẢNG BỘ VỮNG MẠNH, ĐẢM BẢO LÃNH ĐẠO CUỘC KHÁNG CHIẾN ĐẾN THẮNG LỢI (5/1952 - 7/1954) 69 2.

Chủ trương mới của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng 69 2. Đảng bộ Liên khu III tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức (5/1952 - 7/1954) 74 Chương 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 103 3. Một số kinh nghiệm 128 KẾT LUẬN 141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 145 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 146 PHỤ LỤC 165 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tàì Công tác xây dựng Đảng có vai trò quan trọng, quyết định năng lực và sức chiến đấu của Đảng.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn coi trọng và thường xuyên tiến hành công tác xây dựng Đảng. Do đó, Đảng không ngừng trường thành và lãnh đạo cách mạng thành công. Đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ trên con đường đổi mới, hội nhập, muốn giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới tiến lên, xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức trở thành nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách. Nghiên cứu, đúc rút và vận dụng kinh nghiệm về công tác xây dựng Đảng trong lịch sử góp phần đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cấp bách đó.

Công tác xây dựng Đảng trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp để lại nhiều bài học, kinh nghiệm quý báu, cả thành công và những hạn chế. Việc nghiên cứu, tổng kết, đánh giá công tác xây dựng Đảng thời kỳ này là một yêu cầu khách quan nhằm làm sáng rõ lịch sử của Đảng, có ý nghĩa thiết thực phục vụ công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay. Thực tiễn phong phú của quá trình Đảng lãnh đạo cách mạng nói chung và xây dựng Đảng nói riêng đã được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên, đến nay, còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục luận giải và làm sáng tỏ thêm.

Công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ năm 1948 đến năm 1954 là một trong những vấn đề đó. Là địa bàn chiến lược quan trọng, Liên khu III không chỉ trực tiếp chiến đấu, xây dựng, bảo vệ quê hương mà còn có nhiệm vụ chi viện sức người, sức của cho chiến trường cả nước. Do đó, công tác xây dựng Đảng 2 của Đảng bộ Liên khu thời kỳ này cũng hết sức khó khăn, phức tạp. Ở đó, Đảng bộ Liên khu đã có những sáng tạo, những quyết định đúng đắn trong việc đề chủ trương và tổ chức chỉ đạo thực hiện công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức.

Thực tiễn phong phú về quá trình Đảng bộ Liên khu tiến hành công tác xây dựng Đảng trong cuộc kháng chiến, đến nay, chưa được quan tâm nghiên cứu toàn diện, hệ thống và thấu đáo. Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài "Công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ năm 1948 đến năm 1954" làm đề tài luận án tiến sĩ nhằm tái hiện quá trình hình thành, phát triển của Đảng bộ Liên khu III trong cuộc kháng chiến; khẳng định tính đúng đắn, sáng tạo; những đóng góp của Đảng bộ, của quân và dân Liên khu III trong công tác xây dựng Đảng; đúc kết những kinh nghiệm có thể vận dụng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay. Kết quả nghiên cứu của luận án còn góp phần làm phong phú thêm kho tàng lịch sử công tác xây dựng Đảng của Đảng. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích Nghiên cứu, phục dựng, làm sáng tỏ quá trình xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ năm 1948 đến năm 1954; tổng kết, đúc rút những kinh nghiệm trong công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu nhằm phục vụ công tác xây dựng Đảng hiện nay. Nhiệm vụ - Sưu tầm, hệ thống hóa tư liệu về công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ năm 1948 đến năm 1954. - Phân tích làm rõ chủ trương của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng nói chung và đối với công tác xây dựng Đảng ở Liên khu III nói riêng từ năm 1948 đến năm 1954. 3 - Tái hiện quá trình Đảng bộ Liên khu III lãnh đạo, thực hiện công tác xây dựng Đảng trên các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức từ năm 1948 đến năm 1954.

- Nêu bật những kết quả đạt được; chỉ ra những hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân của những hạn chế, khuyết điểm; đúc kết những kinh nghiệm có ý nghĩa lý luận, thực tiễn qua thực tiễn công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ năm 1948 đến năm 1954. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án nghiên cứu hoạt động xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III: chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ Liên khu đối với nhiệm vụ xây dựng Đảng và những kết quả đạt được. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Luận án nghiên cứu chủ trương xây dựng Đảng của Trung ương Đảng và quá trình Đảng bộ Liên khu III triển khai thực hiện công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức từ tháng 2-1948 đến 7-1954 trên địa bàn Liên khu III.

- Về không gian: + Từ tháng 2-1948 đến tháng 5-1952, gồm địa bàn 11 tỉnh, thành phố: Hải Kiến, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Hà Đông, Sơn Tây, Ninh Bình, Hòa Bình và Hà Nội. (Tháng 12-1948, tỉnh Hải Kiến tách thành thành phố Hải Phòng và tỉnh Kiến An. Ngày 11-5-1949, Hà Nội tách khỏi Liên khu III thành Đặc khu, do Trung ương Đảng trực tiếp chỉ đạo). + Từ tháng 5-1952 đến tháng 7-1954, gồm địa bàn 6 tỉnh, thành phố: Nam Định, Hà Nam, Hà Đông, Sơn Tây, Ninh Bình và Hòa Bình - Về thời gian: Từ khi thành lập Liên khu III (tháng 2-1948) đến khi Hiệp định Genève (Giơ-ne-vơ) được ký kết tháng 7-1954.

Cơ sở lý luận, nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Tác giả luận án vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng về xây dựng Đảng làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu. Nguồn tài liệu Luận án sử dụng các nguồn tài liệu sau: - Các Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc; các nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ban Thường vụ Trung ương (sau Đại hội II là Bộ Chính trị), Ban Bí thư, Liên khu uỷ III, các tỉnh uỷ, thành uỷ trên địa bàn Liên khu III về công tác xây dựng Đảng từ năm 1948 đến năm 1954 đã được công bố trong Văn kiện Đảng toàn tập hoặc hiện lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng; Phòng Tư liệu Viện Lịch sử Đảng và các cơ quan lưu trữ khác. - Báo cáo tổng kết của Trung ương, Liên khu uỷ III, các tỉnh ủy, thành uỷ, các cơ quan chính quyền các địa phương trên địa bàn về quá trình lãnh đạo, thực hiện nhiệm vụ cách mạng nói chung và công tác xây dựng Đảng nói riêng - Sách lịch sử Đảng bộ các địa phương thuộc địa bàn Liên khu III đã xuất bản; hồi ký của các nhân chứng lịch sử có liên quan đến đề tài luận án.

- Các bài nói, bài viết của một số đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ, lãnh đạo Liên khu III về công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. - Luận án cũng kế thừa những kết quả khoa học từ các công trình, đề tài đã công bố về xây dựng Đảng, lịch sử Đảng, lịch sử dân tộc, lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và một số sách, báo, tạp chí có liên quan đến công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Phương pháp nghiên cứu Luận án sử dụng phương pháp lịch sử, phương pháp lôgíc là chủ yếu, trong đó, chương 1 và chương 2 sử dụng phương pháp lịch sử, chương 3 sử dung phương pháp logic; đồng thời, sử dụng các phương pháp phân tích, thống kê, so sánh, chú trọng phương pháp phê phán sử liệu và phương pháp nghiên cứu đặc thù của khoa học lịch sử Đảng là lấy tài liệu gốc của Đảng làm cơ sở đối chiếu với sự kiện, nhân vật lịch sử trong thực tiễn để tái hiện lại quá trình Đảng bộ Liên khu III lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác xây dựng Đảng từ năm 1948 đến năm 1954. Luận án cũng được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực tế tại một số địa phương thuộc địa bàn Liên khu III trước đây.

Đóng góp của luận án 5. Về tư liệu Sưu tầm, tập hợp, thẩm định khối tư liệu, tài liệu, nhất là tư liệu gốc về công tác xây dựng Đảng của Đảng bộ Liên khu III từ năm 1948 đến năm 1954, trong đó có nhiều sử liệu mới 5.