Luận án tiến sĩ: Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ 1965 đến 1975 - Nguyễn Thị Bích Thúy

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ BÍCH THÚY KHU ỦY TÂY NAM BỘ LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1975 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM MÃ SỐ: 922 90 15 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Ngọc Hà 2. Dƣơng Minh Huệ HÀ NỘI - 2022 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN 6 QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 6 1.

Đánh giá kết quả nghiên 3. Sự chỉ đạo của Khu ủy cứu và những vấn đề Tây Nam Bộ đối với luận án tập trung làm rõ phong trào đấu tranh Chƣơng 2 KHU ỦY TÂY NAM BỘ chính trị (1969-1975) LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ CHỐNG CHIẾN LƢỢC “CHIẾN TRANH CỤC BỘ” (1965-1968) 2. Những yếu tố tác động đến phong trào đấu tranh chính trị ở Tây Nam Bộ (1965-1968) 2. Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965- 1968) Chƣơng 3 KHU ỦY TÂY NAM BỘ LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CHÍNH TRỊ CHỐNG CHIẾN LƢỢC “VIỆT NAM HÓA CHIẾN TRANH” (1969-1975) 3.

Tình hình và chủ trương đẩy mạnh phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ (1969-1975) 24 48 30 87 30 87 112 Chƣơng 4 NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 136 4. Nhận xét sự lãnh đạo 136 của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu 158 tranh chính trị (1965- 1975) 4. Kinh nghiệm từ quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975) KẾT LUẬN 169 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH 173 KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 174 PHỤ LỤC 195 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CQSG Chính quyền Sài Gòn ĐTCT Đấu tranh chính trị ĐTQS Đấu tranh quân sự KCCMCN Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước LLCT Lực lượng chính trị LLVT Lực lượng vũ trang TNB Tây Nam Bộ TƯCMN Trung ương Cục miền Nam VNCH Việt Nam Cộng hòa MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (KCCMCN) của nhân dân Việt Nam kết thúc thắng lợi năm 1975.

Trên chiến trường miền Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng, với đường lối chiến tranh nhân dân, phương pháp sử dụng sức mạnh tổng hợp, lực lượng cách mạng được tổ chức thành lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang. Với phương châm đấu tranh “hai chân” (quân sự, chính trị), “ba mũi” (quân sự, chính trị, binh vận), Đảng lãnh đạo các lực lượng cách mạng lần lượt đánh thắng các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn (CQSG). Trong quá trình kháng chiến, cùng với các cuộc tiến công quân sự, phong trào đấu tranh chính trị (ĐTCT) của đông đảo quần chúng nhân dân có vai trò hết sức quan trọng, nhân lên sức mạnh dân tộc Việt Nam trong điều kiện lấy nhỏ thắng lớn, lấy yếu chống mạnh. Giới nghiên cứu chiến lược của Mỹ trong những năm 90 của thế kỷ XX đã tổng kết rằng: “Chiến lược chiến tranh cách mạng phối hợp tổng thể hai hình thức bạo lực mang tính nguyên tắc - xung đột vũ trang và xung đột chính trị được người Việt Nam gọi là đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị.

Sự phối hợp này đã tạo nên một loại chiến tranh chưa hề thấy từ trước tới nay, một cuộc chiến tranh trải ra trên vài mặt trận, không phải là mặt trận địa lý, mà là các mặt trận có bài bản” [180, tr. Căn cứ thực tiễn chiến trường miền Nam, Trung ương Đảng chủ trương phát triển lực lượng chính trị và đẩy mạnh phong trào đấu tranh chính trị xuyên suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong điều kiện chiến tranh, bên cạnh hệ thống đơn vị hành chính, Mỹ và CQSG phân chia miền Nam thành các Vùng chiến thuật. Vùng đồng bằng sông Cửu Long thuộc Vùng 4 chiến thuật.

Về phía cách mạng, đồng bằng sông Cửu Long thời kỳ này chia thành 2 Quân khu: Quân khu 8 (Trung Nam Bộ) và Quân khu 9 (Tây Nam Bộ). Trong đó, Tây Nam Bộ là một trong những địa bàn chiến trường chiến lược quan trọng của cách mạng cả nước. Được thiên nhiên ưu đãi, nhân lực dồi dào, sản xuất nông nghiệp ở Tây Nam Bộ phát triển mạnh. Địa bàn này là nguồn bổ sung sức người, sức của mà cả hai phía đều cần đến.

Chính vì thế, Mỹ và CQSG chọn Tây Nam Bộ là địa bàn trọng điểm bình định trong các chiến lược chiến tranh. Ở điều kiện vị trí chiến lược quan trọng (gần Sài Gòn, giáp Campuchia) và đặc điểm đa tộc người, đa tôn giáo, tín ngưỡng, do đó, phong trào ĐTCT ở TNB có những nét đặc thù về thành phần tham gia, hình thức, nội dung đấu tranh; luôn giữ vị trí là một trong hai hình thức đấu tranh cơ bản của cách mạng. Nhờ phong trào ĐTCT sôi nổi, rộng khắp của quần chúng mà chiến tranh du kích ở TNB mới có chỗ đứng chân vững chắc để phát huy lợi thế. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Trung ương Cục miền Nam (TƯCMN), Khu ủy Tây Nam Bộ đã lãnh đạo phong trào ĐTCT trên một địa bàn chiến lược rộng lớn, phù hợp với thực tiễn chiến trường, góp phần vào thắng lợi của cuộc KCCMCN, nhất là từ khi đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh trong chiến lược “chiến tranh cục bộ” đến khi thất bại trong chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”.

Phong trào ĐTCT ở Tây Nam Bộ (1965-1975) dưới sự lãnh đạo của Khu ủy đã để lại nhiều kinh nghiệm về xây dựng tổ chức đảng, đoàn thể, công tác dân vận, đoàn kết dân tộc, tôn giáo, có giá trị quan trọng nhằm phát huy sức mạnh dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Qua hệ thống tài liệu, tác giả thấy rằng chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu quá trình Khu ủy TNB lãnh đạo phong trào ĐTCT từ năm 1965 đến năm 1975. Do đó, để nhận thức truyền thống đấu tranh yêu nước của dân tộc; góp phần tái hiện, tổng kết một giai đoạn lịch sử đấu tranh của nhân dân TNB, nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị từ năm 1965 đến năm 1975” làm luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích Nghiên cứu làm rõ quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ vận dụng đường lối, chủ trương của Trung ương Đảng, TƯCMN để lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975); từ đó, đúc kết kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo phong trào ĐTCT của Khu ủy TNB. Nhiệm vụ - Làm rõ chủ trương của Trung ương Đảng, Trung ương Cục miền Nam về đấu tranh chính trị (1965-1975); - Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Khu ủy Tây Nam Bộ đối với phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975); - Phân tích quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị nhằm đánh thắng chiến lược “chiến tranh cục bộ” và chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ và CQSG (1965-1975); - Nhận xét về kết quả, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân và đúc rút những kinh nghiệm qua thực tiễn quá trình Khu ủy Tây Nam Bộ lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị (1965-1975). Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Luận án nghiên cứu quá trình Khu ủy TNB lãnh đạo phong trào ĐTCT (1965-1975) ở các tỉnh TNB trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Luận án nghiên cứu quá trình lãnh đạo phong trào ĐTCT của Khu ủy TNB trong KCCMCN trên địa bàn Quân khu 9 (mật danh quân sự là T3) gồm các tỉnh: Vĩnh Long, Trà Vinh, Cần Thơ (bao gồm cả tỉnh Hậu Giang hiện nay), Rạch Giá, Hà Tiên (hiện nay thuộc tỉnh Kiên Giang), Sóc Trăng, Cà Mau (lúc này Bạc Liêu chia đôi: một nửa nhập vào Sóc Trăng, một nửa nhập vào Cà Mau. Tháng 11-1973, tái lập tỉnh Bạc Liêu), (luận án không nghiên cứu phong trào ĐTCT trong các nhà tù, trại giam). - Về thời gian: Luận án nghiên cứu từ tháng 3-1965 (khi đế quốc Mỹ bắt đầu thực hiện chiến lược “chiến tranh cục bộ”) đến tháng 5-1975 (khi các tỉnh Tây Nam Bộ được giải phóng). Tuy nhiên, để việc trình bày nội dung có tính lịch sử và lôgic, luận án khái quát phong trào đấu tranh chính trị ở Tây Nam Bộ trước năm 1965.

Về nội dung: Nghiên cứu quá trình lãnh đạo phong trào đấu tranh chính trị của Khu ủy Tây Nam Bộ (1965-1975). Cụ thể: làm rõ âm mưu và thủ đoạn của đế quốc Mỹ và CQSG trong chiến lược “chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hóa chiến tranh”; chủ trương và sự chỉ đạo của Khu ủy TNB; phong trào ĐTCT của các tầng lớp nhân dân đòi quyền lợi dân sinh, dân chủ; phong trào đấu tranh chống bắt lính, phối hợp với mũi binh vận; phong trào đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Paris; phối hợp với đấu tranh quân sự chống phá chương trình bình định của Mỹ và CQSG. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Để thực hiện luận án, nghiên cứu sinh dựa trên những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng, Trung ương Cục miền Nam về vai trò của quần chúng nhân dân, chiến tranh cách mạng, chiến tranh nhân dân, phương pháp cách mạng.

Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình thực hiện luận án, nghiên cứu sinh chủ yếu sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic. Bằng sự kết hợp hai phương pháp này, chủ trương ĐTCT của Khu ủy Tây Nam Bộ được đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể, quán triệt thống nhất với chủ trương của Trung ương Đảng, Trung ương Cục miền Nam, vận dụng vào địa bàn có nhiều điều kiện đặc thù. Các phong trào ĐTCT diễn ra ở Tây Nam Bộ được nghiên cứu ở các giai đoạn kế tiếp nhau với hình thức, quy mô, lực lượng tham gia, mục tiêu đấu tranh cụ thể, qua đó, chỉ rõ sự phát triển nội tại của các phong trào. Ngoài ra, nghiên cứu sinh sử dụng một số phương pháp như: phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh nhằm giải quyết các vấn đề cụ thể của luận án.

Đóng góp mới của luận án - Luận án góp phần bổ sung tài liệu khoa học tổng kết sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào ĐTCT trên chiến trường miền Nam trong cuộc KCCMCN.