Luận án TS Quản lý hành chính công: Quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở Việt Nam hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HÀ NGỌC ANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG HÀ NỘI, 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HÀ NGỌC ANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Quản lý Hành chính công Mã số: 62 34 82 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. Đỗ Quang Hưng PGS. Hoàng Văn Chức HÀ NỘI, 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng.

Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Nghiên cứu sinh Hà Ngọc Anh MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 10 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động tôn giáo ở nước ngoài.

Các công trình về hoạt động tôn giáo trong nước. Luận về những vấn đề đã giải quyết và giá trị kế thừa; những vấn đề gợi mở tiếp tục nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO. Khái niệm, đặc điểm tôn giáo và quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo.

Nội dung, phương thức, nguyên tắc quản lý nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo………………………………………………………………………………. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo. Kinh nghiệm, quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo của một số quốc gia trên thế giới và giá trị tham khảo cho Việt Nam. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.

Khái quát và thực trạng hoạt động tôn giáo ở Việt Nam. Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở Việt Nam. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở Việt Nam hiện nay. 95 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI.

Dự báo tình hình tôn giáo và hoạt động tôn giáo ở nước ta trong thời gian tới… 109 4. Quan điểm và phương hướng tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở Việt Nam. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo ở Việt Nam trong thời gian tới. Kiến nghị và đề xuất.

153 CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN……………………………………………………….155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .166 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ CBCC Cán bộ, công chức CBCCVC Cán bộ, công chức, viên chức CCHC Công chức hành chính CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CQHCNN Cơ quan hành chính nhà nước ĐTBD Đào tạo, bồi dưỡng HTCT Hệ thống chính trị HCNN Hành chính nhà nước MTTQ Mặt trận Tổ quốc QLHC Quản lý hành chính QLNN Quản lý nhà nước TT Tây Tạng TNTG Tín ngưỡng, tôn giáo VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật XPVPHC Xử phạt vi phạm hành chính DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ Bảng 3. Bộ máy quản lý nhà nước về tôn giáo. Bảng thống kê chất lượng đội ngũ CBCC cấp tỉnh làm công tác tôn giáo năm 2016. Bảng thống kê chất lượng đội ngũ CBCC cấp huyện làm công tác tôn giáo năm 2016.

Bảng thống kê chất lượng đội ngũ CBCC cấp xã làm công tác tôn giáo năm 2016. 89 Sơ đồ tổ chức bộ máy QLNN về tôn giáo. Tính cấp thiết của đề tài Thế giới đang trong xu thế toàn cầu hoá, quan hệ giữa các quốc gia ngày càng rộng mở trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội…Tôn giáo cũng là một vấn đề nằm trong sự vận động chung của tình hình thế giới hiện nay, hoạt động quốc tế của các tôn giáo trên thế giới diễn biến ngày càng phức tạp và đa dạng. Trong quá trình tồn tại và phát triển của mình, tôn giáo không trở nên lạc hậu mà ngày càng nổi lên như một hiện tượng sống động của thời đại.

Sự can thiệp ngày một rõ hơn của các tổ chức tôn giáo vào đời sống kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội và có những thời điểm các giáo lý, giáo luật (Hồi giáo) được xem như có tính pháp lý cao đối với nhiều mặt trong đời sống xã hội ở một số quốc gia, khu vực cũng như trên toàn thế giới là mối quan tâm của nhiều quốc gia. Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo, có tôn giáo ngoại nhập và tôn giáo nội sinh; có những tôn giáo có nguồn gốc từ phương Đông như Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo; có tôn giáo có nguồn gốc từ phương Tây như Công giáo, Tin lành; có tôn giáo được lập ra tại Việt Nam như Cao Đài, Phật giáo Hoà Hảo; có tôn giáo hoàn chỉnh (có hệ thống giáo lý, giáo luật, lễ nghi và tổ chức giáo hội), có những hình thức tôn giáo sơ khai. Có những tôn giáo đã phát triển và hoạt động ổn định; có những tôn giáo chưa ổn định. Hiện tín đồ tôn giáo ở Việt Nam chiếm tỷ lệ khá lớn 25,3 triệu (27% dân số) đang là một lực lượng quan trọng trong khối đại đoàn kết toàn dân để xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa [117].

Thực tế, bên cạnh hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo truyền thống và được Nhà nước công nhận cho phép hoạt động, thời gian qua, trên một số địa bàn còn một số đối tượng lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để tụ tập đông người tuyên truyền mê tín dị đoan, hoạt động mang màu sắc tôn giáo trái với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam. Để phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn hoạt động lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo xâm phạm an ninh quốc gia, các cơ quan chức năng cần nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện, đấu tranh phản bác các 1 luận điệu tuyên truyền, xuyên tạc, vu khống, bịa đặt của các thế lực thù địch về vấn đề tôn giáo; phối hợp với cơ quan, ban, ngành đẩy mạnh tuyên truyền và thông báo với các chức sắc, chức việc trong các tôn giáo về âm mưu, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo gây phức tạp về an ninh trật tự, từ đó, hướng hoạt động của tôn giáo theo đúng quy định, vận động các tín đồ sống tốt đời, đẹp đạo. Vận động các chức sắc, chức việc, tín đồ trong vùng tôn giáo tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Ở Việt Nam, từ khi xuất hiện, tôn giáo luôn giữ vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa, tinh thần của xã hội, gắn liền với dân tộc và phục vụ lợi ích dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước.

Tôn giáo là một vấn đề tế nhị, nhạy cảm và phức tạp. Vì vậy, giải quyết những vấn đề nảy sinh từ tôn giáo cần phải hết sức thận trọng, tỉ mỉ và chuẩn xác; vừa đòi hỏi giữ vững nguyên tắc, theo pháp luật, đồng thời phải mềm dẻo, linh hoạt theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta là: Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tin ngưỡng của nhân dân; mọi công dân theo tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật. Quản lý nhà nước (QLNN) đối với các hoạt động tôn giáo phải đạt được yêu cầu: vừa quan tâm giải quyết hợp lý, hợp tình những nhu cầu tín ngưỡng hợp pháp và chính đáng của quần chúng nhân dân, song phải kịp thời đấu tranh với mọi âm mưu, thủ đoạn hoạt động lợi dụng tôn giáo để chống lại chính quyền, phá hoại an ninh quốc gia. Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước gần 30 năm qua đất nước ta đã có nhiều thay đổi, cải cách hành chính nhà nước đã thu được những kết quả khá quan trọng trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực quản lý nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo.

Tuy nhiên, trong thực tiễn công tác đổi mới quản lý nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo thực hiện còn chưa được nhiều, còn nhiều điểm bất cập cần được phải sửa đổi, bổ sung, thay thế cho phù hợp với thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, đó là: Quản lý tài sản, đất đai tôn giáo, xây dựng, sửa chữa nơi thờ tự của các tôn giáo, phong chức và quản lý các chức sắc, tín đồ tôn giáo, công nhận các tổ chức tôn giáo, truyền đạo trái pháp luật, công tác đối 2 ngoại tôn giáo…Do vậy, QLNN đối với hoạt động tôn giáo là một hoạt động tất yếu của nhà nước khi đất nước có tôn giáo, nhất là với nước có nhiều tôn giáo như Việt Nam. Việc QLNN đối với hoạt động tôn giáo nhằm thực hiện tự do tín ngưỡng tôn giáo; thực hiện bình đẳng giữa các tôn giáo; phát huy nội lực, thế mạnh của các tôn giáo góp phần xây dựng xã hội và hạn chế tiêu cực tác động tới tôn giáo. Thực tiễn quản lý nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo ở Việt Nam đã, đang và sẽ đặt ra nhiều vấn đề, nhất là trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay. Những vấn đề mới được phát sinh trong lĩnh vực tôn giáo như việc đòi lại đất đai, cơ sở thờ tự, phong thánh cho những người “tử vì đạo” (trong đó có những phần tử chống phá cách mạng quyết liệt), sự biến tướng và phát triển của một số tôn giáo vì mục đích chính trị, điển hình là Tin Lành Đê-ga ở Tây Nguyên, đạo Vàng Chứ, Thìn Hùng ở Tây Bắc.trong khi đó bộ máy làm công tác quản lý nhà nước về tôn giáo còn chậm được kiện toàn, thường xuyên có sự thay đổi cơ cấu tổ chức đã ảnh hướng không nhỏ đến hiệu quả, hiệu lực quản lý.

Công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động tôn giáo còn mang nặng tính hành chính, còn bị động trước các tình huống thực tế xảy ra; nhiều nơi chưa thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, chưa chú trọng xây dựng cơ chế phối hợp, quy chế làm việc.