Phân cấp quản lý nhà nước trung ương - địa phương: Luận án TS Nguyễn Đình Thái

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN ĐÌNH THÁI PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN ĐÌNH THÁI PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG Người hướng dẫn khoa học: Chữ ký 1. Phạm Minh Tuấn HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ Nguyễn Đình Thái LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài: “Phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền địa phương”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện của tập thể lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ, giảng viên; đặc biệt là Lãnh đạo Khoa Sau đại học, cô giáo chủ nhiệm; chuyên viên các phòng, ban chức năng của Học viện Hành chính quốc gia; các nhà khoa học đã tham gia các hội đồng chấm Luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành về sự giúp đỡ đó. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Hoàng Mai và PGS.

Phạm Minh Tuấn - Những người trực tiếp hướng dẫn khoa học của Luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đang công tác tại Học viện Chính trị khu vực II, gia đình đã động viên, tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành Luận án. TÁC GIẢ Nguyễn Đình Thái DANH MỤC BẢNG BIỂU Thứ tự Nội dung Ký hiệu Trang 1 Hệ thống quy hoạch quốc gia Bảng 2. 58 Thẩm quyền lập và phê duyệt quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giữa trung 2 Bảng 3.

85 ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương Danh mục quy hoạch đã được phê duyệt và 3 triển khai của thành phố trực thuộc trung Bảng 3. 93-94 ương thời kỳ 2010-2020, tầm nhìn 2030 Tổng hợp phân cấp thẩm quyền quản lý 4 NSNN đặc thù giữa trung ương với thành Bảng: 3. 100 phố trực thuộc trung ương hiện nay (2020) Tổng thu ngân sách của các thành phố trực 5 thuộc trung ương so với cả nước giai đoạn Bảng: 3. 101-102 2015 – 2019 Tỉ lệ % ngân sách địa phương được giữ lại 6 của thành phố trực thuộc trung ương năm Biểu đồ 3.

102 2019 Tổng chi NSNN của các thành phố trực 7 thuộc trung ương so với cả nước giai đoạn Bảng: 3. 104 2015 – 2019 Ý kiến đánh giá về thể chế phân cấp quy 8 Biểu đồ 3. 119 hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Mức độ phân cấp thẩm quyền quản lý quy 9 Biểu đồ 3. 120 hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Điều kiện thực hiện thẩm quyền quản lý quy 10 Biểu đồ 3.

121 hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Ý kiến đánh giá về hiệu quả phân cấp quy 11 Biểu đồ 3. 121 hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 12 Đánh giá mức độ phân cấp thẩm quyền ban Biểu đồ 3.6: 123 hành pháp luật, chính sách, định mức và tiêu chuẩn NSNN Đánh giá mức độ phân cấp thẩm quyền quản 13 Biểu đồ 3. 124 lý thu NSNN Đánh giá phân cấp thẩm quyền quản lý 14 Biểu đồ 3. 126 nhiệm vụ chi NSNN Đánh giá mức độ phân cấp thẩm quyền thành 15 Biểu đồ 3.

128 lập, sáp nhập, giải thể TCBM Đánh giá mức độ phân cấp thẩm quyền phân 16 Biểu đồ 3. 129 loại, xếp hạng TCBM Đánh giá cơ chế, chính sách phân cấp đặc thù 17 Biểu đồ 3. 131 về quản lý CBCC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Số TT Từ viết tắt Chú giải 1 CBCC Cán bộ, công chức 2 HĐND Hội đồng nhân dân 3 NSNN Ngân sách nhà nước 4 TCBM Tổ chức bộ máy 5 UBND Ủy ban nhân dân MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Cấu trúc của Luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC.

Các công trình nghiên cứu lý luận chung về phân cấp quản lý nhà nước. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước trên một số ngành, lĩnh vực. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. Các công trình nghiên cứu về chính quyền thành phố trực thuộc trung ương gắn với phân cấp quản lý nhà nước.

Các công trình nghiên cứu về xây dựng mô hình chính quyền đô thị ở thành phố trực thuộc trung ương gắn với phân cấp quản lý nhà nước. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC KẾ THỪA VÀ TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN. Những vấn đề kế thừa và giá trị tham khảo của các công trình nghiên cứu đã công bố. Những nội dung Luận án tiếp tục nghiên cứu .32 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1.

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. QUAN NIỆM, NGUYÊN TẮC VÀ HÌNH THỨC CỦA PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. Một số quan niệm liên quan. Nguyên tắc phân cấp quản lý nhà nước.

Các hình thức phân cấp quản lý nhà nước. CHỦ THỂ, NỘI DUNG, ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO VÀ YẾU TỐ TÁC ĐỘNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. Chủ thể phân cấp quản lý nhà nước. Nội dung phân cấp quản lý nhà nước.

Điều kiện đảm bảo phân cấp quản lý nhà nước. PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRÊN MỘT SỐ LĨNH VỰC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. Quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Quản lý ngân sách nhà nước.

Tổ chức bộ máy và Cán bộ, công chức. KINH NGHIỆM PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO ĐỐI VỚI VIỆT NAM. Kinh nghiệm phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trên thế giới. Kinh nghiệm đối với Việt Nam .78 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.

THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY HOẠCH, KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI. Thực trạng phân cấp về phê duyệt quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Thực trạng phân cấp thẩm định, quản lý và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Một số kết quả thực hiện thẩm quyền, nhiệm vụ phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC. Thực trạng phân cấp thẩm quyền ban hành pháp luật, chính sách, tiêu chuẩn và định mức NSNN. Thực trạng phân cấp quản lý nguồn thu và nhiệm vụ chi NSNN.

THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TCBM VÀ CBCC. Thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về TCBM. Thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về CBCC. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG.

Một số kết quả đạt được. Một số tồn tại và hạn chế. Một số nguyên nhân của tồn tại và hạn chế .138 TIỂU KẾT CHƯƠNG. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG.

ĐỊNH HƯỚNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG. Đảm bảo sự quản lý thống nhất trong phân cấp quản lý nhà nước. Đảm bảo và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong phân cấp quản lý nhà nước. Phát huy tối đa quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương.

Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương. Phân cấp đi đôi với việc nâng cao năng lực của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương. Coi trọng tính đặc thù của thành phố trực thuộc trung ương trong phân cấp quản lý nhà nước. NHÓM GIẢI PHÁP CHUNG VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG.

Đổi mới nhận thức về phân cấp quản lý nhà nước. Hoàn thiện cơ sở chính trị và pháp lý. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát, giám sát và thanh tra thẩm quyền được phân cấp. NHÓM GIẢI PHÁP PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG TRONG MỘT SỐ LĨNH VỰC.

Phân cấp quản lý quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Phân cấp quản lý NSNN. Phân cấp quản lý nhà nước về TCBM và CBCC. KIẾN NGHỊ VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG.

Đối với Trung ương Đảng và Thành ủy thành phố trực thuộc trung ương. Đối với Quốc hội. Đối với Chính phủ. Đối với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương .175 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 .180 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ .183 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính ở Việt Nam, việc phân cấp nhằm tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương là một xu thế tất yếu. Tuy nhiên, trên thực tế việc phân cấp có mang lại hiệu quả hay không? Thực hiện phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương như thế nào để tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương nhưng vẫn đảm bảo sự quản lý thống nhất từ trung ương?