Luận án TNCS Y học: Nhiễm khuẩn phổi bệnh viện và đặc điểm kháng kháng sinh - Giang Hoài Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI BÌNH ------ GIANG HOÀI NAM THỰC TRẠNG NHIỄM KHUẨN PHỔI BỆNH VIỆN VÀ ĐẶC ĐIỂM KHÁNG KHÁNG SINH CỦA MỘT SỐ VI KHUẨN GÂY NHIỄM KHUẨN PHỔI BỆNH VIỆN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH THÁI BÌNH NĂM 2016 - 2017 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC THÁI BÌNH - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI BÌNH GIANG HOÀI NAM THỰC TRẠNG NHIỄM KHUẨN PHỔI BỆNH VIỆN VÀ ĐẶC ĐIỂM KHÁNG KHÁNG SINH CỦA MỘT SỐ VI KHUẨN GÂY NHIỄM KHUẨN PHỔI BỆNH VIỆN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH THÁI BÌNH NĂM 2016 - 2017 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Chuyên ngành: Vệ sinh xã hội học và Tổ chức y tế Mã số: 62.64 HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Hoàng Năng Trọng 2. Phạm Văn Trọng THÁI BÌNH, NĂM 2020 LỜI CẢM ƠN Để thực hiện thành công đề tài nghiên cứu và luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của nhiều tập thể và cá nhân. Nhân dịp này tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo sau đại học, Khoa Y tế công cộng Trường Đại học Y Dược Thái Bình cùng các thầy giáo, cô giáo đã hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Bình, Ban Giám đốc bệnh viện, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Khoa Vi sinh cùng các đồng nghiệp tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình, Trung tâm Sinh học phân tử Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, thực hiện đề tài, thu thập, xử lý số liệu và hoàn thành luận án. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Nhà giáo nhân dân, PGS. Hoàng Năng Trọng và Nhà giáo nhân dân, PGS. Phạm Văn Trọng - Những người Thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới gia đình, bạn bè đồng nghiệp của tôi - Những người luôn động viên khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Thái Bình, tháng 04 năm 2020 Giang Hoài Nam LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Những kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực, chính xác, chấp hành đầy đủ các quy định về y đức trong nghiên cứu Y sinh học và chưa được ai công bố trên bất kỳ tài liệu nào. Nếu có gì sai sót, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.

Tác giả luận án Giang Hoài Nam DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ARDS Acute respiratory distress syndrome (Hội chứng suy hô hấp cấp) A.baumannii Acinetobacter baumannii BAL Bronchoalveolar lavage (Dịch rửa phế quản phế nang) BV Bệnh viện CDC Centers for Disease Control and Prevention (Trung tâm kiểm soát và ngăn ngừa bệnh tật) CFU Colony Forming Units (Đơn vị khuẩn lạc) CLS Cận lâm sàng COPD Chronic obstructive pulmonary disease (Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) CS Cộng sự ĐM Động mạch EIA Enzyme immunoassay (Kỹ thuật miễn dịch men) ESBL Extended-spectrum beta-lactamases (Men beta-lactamase phổ rộng) E.coli Escherichia coli FiO2 Fraction of Inspired Oxygen (Nồng độ oxy trong hỗn hợp khí thở vào) GSNK Giám sát nhiễm khuẩn GSNKBV Giám sát nhiễm khuẩn bệnh viện HAP Hospital acquired pneumonia (Viêm phổi bệnh viện mắc phải) HSCC Hồi sức cấp cứu HSTC - CĐ Hồi sức tích cực - chống độc ICU Intensive Care Unit (Khoa Hồi sức tích cực) IFA Immunofluorescent assay (Xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang) IHI Institute for Health care Improvement of US (Viện Cải tiến chăm sóc Y tế Hoa Kỳ K.pneunoniae Klebsiella pneumoniae KS Kháng sinh KSĐ Kháng sinh đồ LS Lâm sàng MKQ Mở khí quản MRSA Methicillin resistant Staphylococcus aureus (Tụ cầu vàng kháng methicillin) NB Người bệnh NKBV Nhiễm khuẩn bệnh viện NC Nghiên cứu NDM-1 New Delhi Metallo-beta-lactamase 1 NICU Neonatal Intensive Care Unit (Khoa hồi sức-cấp cứu sơ sinh) NK Nhiễm khuẩn NKPBV Nhiễm khuẩn phổi bệnh viện NKQ Nội khí quản NVYT Nhân viên y tế NHSN National Health Surveillance Network (Mạng lưới tầm soát sức khỏe quốc gia) OXA Oxacillinase PaO2 Partial pressure of oxygen in arterial blood (Áp lực riêng phần của oxy trong máu động mạch) PCR Polymerase Chain Reaction (Phản ứng chuỗi polymerase) PEEP Positive End-Expiratory Pressure (Áp lực dương cuối kỳ thở ra) P.aeruginosa Pseudomonas aeruginosa PQ - PN Phế quản - Phế nang PSB Protected specimen brush (Kỹ thuật chải bệnh phẩm có bảo vệ) RIA Radioimmunoassay (Kỹ thuật miễn dịch phóng xạ) SL Số lượng S.marcescens Serratia marcescens S.aureus Staphylococcus aureus TM Thở máy VK Vi khuẩn VSV Vi sinh vật WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) XN Xét nghiệm MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Thực trạng và một số yếu tố liên quan của nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Đại cương về nhiễm khuẩn bệnh viện.

Thực trạng nhiễm khuẩn phổi bệnh viện trên thế giới và Việt Nam. Một số yếu tố liên quan của nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Sinh lý bệnh nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Nguồn gốc của vi khuẩn.

Các biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Căn nguyên, tình hình kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Một số khái niệm, thuật ngữ. Căn nguyên gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Kỹ thuật phân tử trong chẩn đoán nhanh tác nhân vi khuẩn gây NKPBV. Một số thông tin về Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Địa điểm, đối tượng và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành tại Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu nghiên cứu. Biến số và các chỉ số trong nghiên cứu.

Phương pháp và kỹ thuật thu thập số liệu. Quy trình thu thập thông tin. Phương pháp xử lí số liệu. Sai số và khắc phục sai số.

Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng và một số yếu tố liên quan nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Thực trạng nhiễm khuẩn phổi bệnh viện.

Một số yếu tố liên quan của nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Đặc điểm kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện thường gặp .1 Căn nguyên gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Tỷ lệ kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn phổi thường gặp. Đặc điểm các gen đề kháng kháng sinh của A.pneumoniae gây NKPBV.

Thực trạng và một số yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Chỉ số mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Yếu tố liên quan gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện.

Đặc điểm kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện thường gặp. Căn nguyên gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện. Tỷ lệ kháng kháng sinh của một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn phối bệnh viện thường gặp. Đặc điểm các gen đề kháng kháng sinh của A.pneumoniae gây NKPBV.

Một số hạn chế của đề tài nghiên cứu. 128 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Đặc điểm về nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu (n = 844). Tỷ lệ các bệnh mắc phải khi nhập viện - Bệnh nền (n=844).

Tỷ lệ mới mắc NKPBV theo nhóm tuổi, giới tính (n=844). Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo nhóm bệnh lý khi nhập viện (n=844). Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thủ thuật can thiệp (n=844). Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thời gian nằm viện (n=844).

Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thời gian thở máy (n=844). Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo số ngày thở Oxy (n=547). Tỷ suất mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo phân loại số ngày điều trị (n=262). Tỷ suất mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thời gian đặt nội khí quản (n=223).

Tỷ suất mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thời gian mở khí quản (n=72). Tỷ suất mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thời gian thở máy (n=247). Tỷ lệ nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo thang điểm APACHE II (n=262). Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện với tuổi và giới tính (n=844).

Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện và tiền sử bệnh lý (n=262). Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện và sử dụng thuốc trong điều trị trước khi xuất hiện NKPBV (n=844). Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện với bệnh lý nền (n=844). Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện với các loại thủ thuật xâm lấn (n=844) .19 Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện với thời gian điều trị (n=844).

Mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện với kết quả điều trị (n= 844). Phân tích hồi quy logistic mối liên quan giữa nhiễm khuẩn phổi bệnh viện với một số yếu tố nhân khẩu học, tình trạng bệnh lý và can thiệp điều trị (n=844). Phân bố các tác nhân gây nhiễm khuẩn phổi bệnh viện trên đối tượng nghiên cứu (n=262). 23 Phân bố vi khuẩn gây bệnh theo nhóm tuổi (n=262).

24 Phân bố vi khuẩn gây bệnh theo bệnh nền (n=262). Phân bố vi khuẩn theo thủ thuật xâm lấn. Phân bố vi khuẩn theo kết quả điều trị (n=262) .27 Phân bố căn nguyên vi khuẩn theo thời gian khởi phát nhiễm khuẩn phổi bệnh viện (n=262). Tỷ lệ kháng kháng sinh của A.

Tỷ lệ kháng kháng sinh của Klebsiella pneumoniae (n=81). Tỷ lệ kháng kháng sinh của Staphylococcus aureus (n=12). Tỷ lệ kháng kháng sinh của E. Tỷ lệ kháng kháng sinh của P.

Tỷ lệ kháng kháng sinh của Sereatia marcences (n=12). Tỷ lệ kháng số loại kháng sinh của một số vi khuẩn theo MIC 81 Bảng 3. Tỷ lệ mang gen kháng kháng sinh của A. Tỷ lệ mang gen kháng kháng sinh của Klebsiella pneumoniae 83 Bảng 3.

Mức độ kháng nhóm β-lactam của A.baumannii với gen OXA. Mức độ kháng nhóm β-lactam của K.pneumoniae mang gen kháng β-lactam. 85 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Tỷ lệ đối tượng theo giới tính (n=844).

Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện (n=844). Tỷ lệ mới mắc nhiễm khuẩn phổi bệnh viện theo số thủ thuật can thiệp. Chi phí điều trị trung bình của đối tượng nghiên cứu (n=844) .