Luận án tiến sĩ phân tích bảo vệ gan từ bàn tay ma - Bùi Văn Trung

Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O VIàN HÀN LÂM KHOA HâC VÀ CÔNG NGHà VIàT NAM HàC VIàN KHOA HàC VÀ CÔNG NGHà ----------------------------- BÙI VN TRUNG NGHIÊN CĄU PHÂN TÍCH THÀNH PHÄN, CÂU TRÚC HÓA HàC VÀ ĐÞNH L¯þNG HþP CHÂT CÓ TÁC DĀNG BÀO Và GAN CĂA HAI LOÀI BÀN TAY MA LUÀN ÁN TI¾N SĨ HÓA HàC Hà Nội – 2023 Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O VIàN HÀN LÂM KHOA HâC VÀ CÔNG NGHà VIàT NAM HàC VIàN KHOA HàC VÀ CÔNG NGHà ----------------------------- BÙI VN TRUNG NGHIÊN CĄU PHÂN TÍCH THÀNH PHÄN, CÂU TRÚC HÓA HàC VÀ ĐÞNH L¯þNG HþP CHÂT CÓ TÁC DĀNG BÀO Và GAN CĂA HAI LOÀI BÀN TAY MA Chuyên ngành: Hóa phân tích Mã sá: 9440118 LUÀN ÁN TI¾N SĨ HÓA HàC NG¯äI H¯âNG DÀN KHOA HâC: 1. Ph¿m Hùng Viát 2. D°¢ng Hßng Anh Hà Nội – 2023 LàI CAM ĐOAN Tôi xin cam oan: LuÃn án này là công tình nghiên cāu cÿa tôi d°ãi sự h°ãng dÁn cÿa GS. Ph¿m Hùng Viát và PGS.

D°¢ng Hßng Anh. Các sá liáu, kÁt quÁ trong luÃn án cÿa tôi là trung thực và ch°a °āc công bá trong công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng nm 2023 Tác giÁ luÁn án Bùi Vn Trung LàI CÀM ¡N LuÃn án này °āc hoàn thành t¿i Phòng thí nghiám trãng iểm Công nghá phân tích phăc vă Kiểm ánh môi tr°ång và An toàn thực ph¿m – Tr°ång Đ¿i hãc Khoa hãc tự nhiên – Đ¿i hãc Quác gia Hà Nái, Vián Hóa sinh biển – Vián Hàn lâm Khoa hãc và Công nghá Viát Nam và Vián Kiểm nghiám thuác Trung °¢ng. Trong suát quá trình thực hián luÃn án, tác giÁ ã nhÃn °āc rÃt nhiều sự giúp ÿ quý báu cÿa các thÅy cô, các nhà khoa hãc, các ßng nghiáp, b¿n bè và gia ình.

Vãi tÃm lòng chân thành và biÁt ¢n sâu sÅc, tôi xin °āc gÿi låi cÁm ¢n tãi GS. Ph¿m Hùng Viát và PGS. D°¢ng Hßng Anh, nhāng ng°åi thÅy vô cùng tÃn tâm và nhiát huyÁt ã ánh h°ãng, h°ãng dÁn và giúp ÿ tôi trong suát quá trình hãc tÃp cũng nh° thực hián luÃn án. ThÅy và cô ã luôn quan tâm, giúp ÿ, áng viên và t¿o mãi iều kián thuÃn lāi cho tôi ể hoàn thián luÃn án này.

Tôi xin gÿi låi cÁm ¢n chân thành tãi tÃp thể các thÅy cô t¿i Phòng Nghiên cāu cÃu trúc – Vián Hóa sinh biển, ặc biát là PGS. Phan Văn Kiám, ng°åi thÅy ã h°ãng dÁn tôi trong nhāng b°ãc Åu tiÁp cÃn vãi chuyên môn về hóa hãc các hāp chÃt thiên nhiên, là tiền ề ể tôi phân lÃp, chiÁt tách các chÃt từ d°āc liáu. Nhāng kiÁn thāc quý báu thÅy truyền ¿t không nhāng là nền tÁng giúp tôi phát triển ể thực hián mát sá nái dung lãn cÿa luÃn án, mà còn ang rÃt hāu ích vãi nhāng công viác cÿa tôi hián t¿i. Tôi xin trân trãng cÁm ¢n Ban Lãnh ¿o Vián và các anh/chá trong Khoa VÃt lý – Đo l°ång, Vián Kiểm nghiám thuác Trung °¢ng ã t¿o iều kián về thåi gian, c¢ sç vÃt chÃt, trang thiÁt bá hián ¿i cho tôi thực hián luÃn án.

Tôi xin trân trãng cÁm ¢n Ban Giám ác cùng các cán bá phòng Đào t¿o, Hãc vián Khoa hãc và Công nghá - Vián Hàn lâm Khoa hãc và Công nghá Viát Nam ã thiÁt kÁ ch°¢ng trình và kÁ ho¿ch ào t¿o hāp lý cho tôi cũng nh° luôn giúp ÿ káp thåi các thÿ tăc trong hãc tÃp ể tôi hoàn thành luÃn án này úng thåi h¿n. Tôi xin bày tß lòng biÁt ¢n chân thành và sâu sÅc tãi toàn thể gia ình, b¿n bè và nhāng ng°åi thân ã luôn quan tâm, khích lá, áng viên tôi trong suát quá trình hãc tÃp, nghiên cāu. Tác giÁ Bùi Vn Trung i MĀC LĀC LäI CAM ĐOAN .i DANH MĂC CHĀ VIÀT TÄT .iv DANH MĂC BÀNG. vii DANH MĂC HÌNH.

Táng quan về bài thuác <Bàn tay ma=. Táng quan về hai loài d°āc liáu H. Chi Heliciopsis Sleum. Loài Bàn tay ma trÅng - Heliciopsis terminalis (Kurz) Sleumer.

Loài Bàn tay ma ß - Heliciopsis lobata (Merr. So sánh hai loài Bàn tay ma qua các nghiên cāu ã công bá. Tri thāc sÿ dăng cây thuác Bàn tay ma. Mát sá ph°¢ng pháp ánh giá tác dăng bÁo vá gan.

Đánh giá tác dăng bÁo vá tÁ bào gan trên mô hình in vitro. Đánh giá tác dăng bÁo vá gan trên mô hình in vivo. Ph°¢ng h°ãng áp dăng các mô hình bÁo vá gan trong luÃn án. ChÃt ánh dÃu cÿa d°āc liáu và ph°¢ng pháp xác ánh.

ChÃt ánh dÃu cÿa d°āc liáu và āng dăng. Ph°¢ng pháp xác ánh chÃt ánh dÃu cÿa d°āc liáu. Ph°¢ng pháp xác ánh chÃt ánh dÃu có tác dăng bÁo vá gan trong d°āc liáu Bàn tay ma. Tóm tÅt các vÃn ề ề tài luÃn án cÅn giÁi quyÁt.

27 ii CH¯¡NG 2. ĐàI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU. Ph°¢ng pháp nghiên cāu. Áp dăng các ph°¢ng pháp phân tích hóa lý hián ¿i ể phân tích cÃu trúc mát sá thành phÅn hóa hãc cÿa hai loài Bàn tay ma.

Đánh giá tác dăng bÁo vá gan cÿa hai loài Bàn tay ma. Xây dựng quy trình ánh tính và ánh l°āng chÃt ánh dÃu có tác dăng bÁo vá gan cÿa hai loài Bàn tay ma. KÀT QUÀ VÀ THÀO LUÂN. CÃu trúc cÿa mát sá thành phÅn hóa hãc °āc phân lÃp từ d°āc liáu Bàn tay ma trÅng và d°āc liáu Bàn tay ma ß.

Phân tính xác ánh cÃu trúc mát sá thành phÅn hóa hãc từ loài Bàn tay ma trÅng (H. Phân tích xác ánh cÃu trúc mát sá thành phÅn hóa hãc từ loài Bàn tay ma ß (H. Tác dăng bÁo vá gan cÿa hai loài d°āc liáu Bàn tay ma. Tác dăng bÁo vá gan cÿa hai loài Bàn tay ma trên mô hình in vivo.

Tác dăng bÁo vá tÁ bào gan cÿa các hāp chÃt phân lÃp từ loài Bàn tay ma trÅng (H. terminalis) và loài Bàn tay ma ß (H. Mát sá tác dăng liên quan Án khÁ năng bÁo vá gan cÿa hāp chÃt 3,5-Dimethoxy- 4-hydroxy-1-β-D-glucopyranoside. Đánh giá ác tính cÿa d°āc liáu Bàn tay ma ß.

Xây dựng quy trình ính tính và ánh l°āng hāp chÃt 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1- β-D-glucopyranoside trong d°āc liáu Bàn tay ma. Xác ánh chÃt ánh dÃu có tác dăng bÁo vá gan từ d°āc liáu Bàn tay ma ß. Xây dựng qui trình ánh tính 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D-glucopyranoside trong d°āc liáu Bàn tay ma. Xây dựng qui trình ánh l°āng 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D-glucopyranoside trong d°āc liáu Bàn tay ma.

Quy trình ánh tính và ánh l°āng 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D- glucopyranoside trong d°āc liáu Bàn tay ma. S¢ bá xác ánh hàm l°āng 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D-glucopyranoside trong mÁu HL11 ã tinh chÁ. Th¿m ánh quy trình ánh tính và ánh l°āng 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D- glucopyranoside trong d°āc liáu Bàn tay ma. Đánh l°āng 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D-glucopyranoside trong cao chiÁt n°ãc d°āc liáu Bàn tay ma ß.

KÀT LUÂN VÀ KIÀN NGHà .112 DANH MĂC CÔNG Bà LIÊN QUAN ĐÀN LUÂN ÁN .113 TÀI LIàU THAM KHÀO .114 iv DANH MĀC CHĀ VI¾T TÂT Kí hiáu Ti¿ng Anh Dißn giÁi Carbon-13 Nuclear Magnetic 13 C-NMR Phá cáng h°çng từ h¿t nhân 13C Resonance Spectroscopy Proton Nuclear Magnetic 1 H-NMR Phá cáng h°çng từ h¿t nhân 1H Resonance Spectroscopy Allo Allopyranose Nhóm °ång allopyranose ALP Alkaline phosphatase Enzyme alkaline phosphatase ALT Alanine aminotransferase Enzyme alanine aminotransferase Association of Official AOAC Hiáp hái các tá chāc hóa phân tích quác Analytical Collaboration international tÁ chính tháng International Api Apiofuranoside Nhóm °ång apiofuranoside Ara(f) Arabinofuranoside Nhóm °ång arabinofuranoside Ara(p) Arabinopyranoside Nhóm °ång arabinopyranoside AST Aspartate aminotransferase Enzyme aspartate aminotransferase Phá l°ÿng sÅc tròn nhằm xác ánh á Circular dichroism quay cực cÿa mát ßng phân quang hãc CD Spectroscopy trong mát phân tÿ chÃt hāu c¢ có mát hoặc nhiều h¢n carbon bÃt ái. COSY Correlation Spectroscopy Phá hai chiều t°¢ng quan 1H-1H Kỹ thuÃt tăng c°ång tín hiáu phá NMR Distortionless Enhancement by cÿa 13C mà không bá biÁn d¿ng pic nhå DEPT Polarisation Transfer sự chuyển phân cực phá chuyển phân Spectroscopy cực cÿa 1H. DMSO Dimethylsulfoxide Dimethylsulfoxide DPPH 1,1- diphenyl-2-picrylhydrazyl 1,1- diphenyl-2-picrylhydrazyl v Kí hiáu Ti¿ng Anh Dißn giÁi Half maximal effective EC50 Nßng á hiáu quÁ tái a mát nÿa concentration EMA European Medicines Agency C¢ quan D°āc ph¿m châu Âu Gal Galactopyranoside Nhóm °ång galactopyranoside Glu Glucopyranose Nhóm °ång glucopyranose GSH Glutathione Glutathione Human hepatocellular Dòng tÁ bào ung th° biểu mô gan ç HepG2 carcinoma cell GepG2 ng°åi HepG2 Human embryonic kidney 293 Dòng tÁ bào gác thÃn ç phôi ng°åi HKE-293A cell HKE-293A Heteronuclear Mutiple Bond Phá t°¢ng tác dá h¿t nhân (13C-1H) gián HMBC Connectivity Spectroscopy tiÁp qua nhiều liên kÁt High Performance Liquid HPLC SÅc ký lßng hiáu năng cao Chromatography High Resolution Electrospray Phá khái l°āng phân giÁi cao sÿ dăng HR-ESI-MS Ionization Mass Spectrometry ngußn ion hóa bằng phun ián tÿ Heteronuclear Single- Phá t°¢ng tác dá h¿t nhân (13C-1H) trực HSQC Quantum Coherence tiÁp qua 1 liên kÁt Inhibitory concentration at Nßng á āc chÁ 50 % ái t°āng thÿ IC50 50% nghiám IR Infrared spectroscopy Phá hßng ngo¿i LD Lethal dose Liều gây chÁt áng vÃt thí nghiám IL Interleukin Interleukin LPS Lipopolysaccharide Lipopolysaccharide vi Kí hiáu Ti¿ng Anh Dißn giÁi Ph°¢ng pháp ánh l°āng tÁ bào sáng MTT MTT assy bằng ph°¢ng pháp so màu NO Nitric oxide Gác tự do nitric oxide (NO.) Nuclear Overhauser Phá cáng h°çng từ tăng c°ång nhå hiáu NOESY Enhancement Spectroscopy āng Nuclear Overhauser. PAR Paracetamol Paracetamol RAW 264.7 Mammalian cell line Dòng tÁ bào ¿i thực bào RAW 264.7 RSD Relative standard deviation Đá lách chu¿n t°¢ng ái SRB Sulforhodamine B Sulforhodamine B thiobarbituric acid reactive C¢ chÃt phÁn āng vãi acid TBARs substances thiobarbituric TLC Thin layer chromatography SÅc ký lãp mßng (CH3)4Si °āc sÿ dăng làm chÃt chu¿n TMS Tetramethylsilane xác ánh á chuyển dách hóa hãc cÿa các h¿t nhân °āc nghiên cāu.

TNF Tumor necrosis factor YÁu tá ho¿t tÿ khái u WHO World Health Organization Tá chāc Y tÁ thÁ giãi vii DANH MĀC BÀNG BÁng 2. Liều cao chiÁt sÿ dăng cho chuát thÿ nghiám. Sá liáu phá NMR cÿa hāp chÃt HT9. Sá liáu phá NMR cÿa hāp chÃt HL12 và hāp chÃt tham khÁo.

KhÁ năng bÁo vá tÁ bào HepG2 cÿa mÁu phân lÃp từ d°āc liáu Bàn tay ma trÅng (H. KhÁ năng bÁo vá tÁ bào HepG2 cÿa mÁu phân lÃp từ d°āc liáu Bàn tay ma ß (H. KhÁ năng gây ác tÁ bào cÿa các mÁu trên dòng tÁ bào HEK-293A. KÁt quÁ thÿ á tan cÿa hāp chÃt, 5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D glucopyranoside trong mát sá dung môi phân cực.

KÁt quÁ khÁo sát thåi gian siêu âm mÁu. Ch°¢ng trình pha áng ánh l°āng HL11 trong d°āc liáu Bàn tay ma ß. KÁt quÁ xác ánh hàm l°āng 3,5-dimethoxy-4-hydroxy-1-β-D- glucopyranoside trong mÁu HL11. KÁt quÁ ánh giá á lặp l¿i cÿa thông sá mÁu chu¿n.

Nßng á và dián tích pic cÿa các mÁu ánh giá á tuyÁn tính. KÁt quÁ ánh giá á lặp l¿i và á chính xác trung gian. KÁt quÁ ánh giá á úng cÿa ph°¢ng pháp. KÁt quÁ ánh giá á lặp l¿i và á chính xác trung gian .