Luận án tiến sĩ: Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng cho trẻ em tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh - Phạm Anh Tuân (ĐH Dược Hà Nội)

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC PHẠM ANH TUÂN PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG CHO TRẺ EM TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN DƯỢC SỸ CHUYÊN KHOA CẤP 1 HÀ NỘI, 2019 luan an BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC PHẠM ANH TUÂN PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG CHO TRẺ EM TẠI BỆNH VIỆN SẢN NHI TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN DƯỢC SỸ CHUYÊN KHOA CẤP 1 CHUYÊN NGÀNH: DƯỢC LÝ- DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ: 60720405 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hoàng Anh Nơi thực hiện: Trường ĐH Dược Hà Nội Thời gian thực hiện: 22/07/ - 22/11/2019 HÀ NỘI, 2019 luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.Nguyễn Hoàng Anh là người thầy trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, các bác sỹ, dược sỹ đang công tác Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh, các anh chị trong trung tâm DI và ADR Quốc gia, đặc biệt là Ths. Nguyễn Mai Hoa đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi khảo sát, nghiên cứu và thực hiện luận văn tốt nghiệp.

Tôi luôn biết ơn sự giúp đỡ của Ban Giám hiệu trường Đại học Dược Hà Nội, các thầy cô phòng Sau đại học, các thầy cô bộ môn Dược lý - Dược lâm sàng đã dạy dỗ, quan tâm và tạo điều kiện cho tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu. Cuối cùng, tôi cũng xin bày tỏ lòng yêu thương, biết ơn tới gia đình, bạn bè luôn động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 29 tháng 11 năm 2019 Học viên Phạm Anh Tuân luan an MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN VỀ VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG Ở TRẺ EM.

3 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 1.Định nghĩa viêm phổi cộng đồng.Tình hình dịch tễ viêm phổi cộng đồng ở trẻ em. Nguyên nhân gây viêm phổi cộng đồng ở trẻ em. ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG Ở TRẺ EM. Nguyên tắc điều trị viêm phổi cộng đồng ở trẻ em.

Các phác đồ điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở trẻ em. CÁC NHÓM THUỐC ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI CỘNG ĐỒNG Ở TRẺ EM. Nhóm Beta lactam. Kháng sinh nhóm khác.

GIỚI THIỆU VỀ BỆNH VIỆN SẢN NHI TỈNH QUẢNG NINH. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:. Một số tiêu chuẩn được sử dụng để phân tích kết quả.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA MẪU NGHIÊN CỨU. Sơ đồ thu thập bệnh án nghiên cứu. Liên quan giữa lứa tuổi và giới tính trong bệnh viêm phổi. Mức độ nặng của viêm phổi và bệnh mắc kèm ở bệnh nhân viêm phổi.

Đặc điểm xét nghiệm vi sinh trong mẫu nghiên cứu:. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI. Tỷ lệ bệnh nhân đã sử dụng kháng sinh trước khi nhập viện. Tỷ lệ các kháng sinh sử dụng trong mẫu nghiên cứu.

Các phác đồ điều trị ban đầu khi bệnh nhân mới nhập viện. Đặc điểm phác đồ thay thế trong quá trình điều trị. Độ dài đợt điều trị và sử dụng kháng sinh. Hiệu quả điều trị.

Phân tích sự phù hợp của việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi cộng đồng ở trẻ em. Phân tích về sự phù hợp của việc lựa chọn phác đồ kháng sinh ban đầu. Phân tích về sự phù hợp của liều dùng và nhịp đưa thuốc của các kháng sinh. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA MẪU NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm về tuổi và giới tính của mẫu nghiên cứu. Mức độ nặng của bệnh viêm phổi. 41 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC 4. Bệnh mắc kèm ở bệnh nhân viêm phổi.

Đặc điểm xét nghiệm vi sinh trong mẫu nghiên cứu. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI. Tỷ lệ bệnh nhân đã sử dụng kháng sinh trước khi nhập viện. Tỷ lệ các kháng sinh sử dụng trong mẫu nghiên cứu.

Đặc điểm thay đổi phác đồ điều trị. Thời gian nằm viện và điều trị kháng sinh. Hiệu quả điều trị viêm phổi. Phân tích tính hợp lý trong việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi cộng đồng ở trẻ em.

Phân tích sự lựa chọn kháng sinh so với hướng dẫn điều trị chuẩn. Phân tích sự phù hợp về liều dùng, nhịp đưa thuốc của kháng sinh. Kết quả khảo sát đặc điểm mẫu nghiên cứu. Kết quả phân tích tình hình sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi.

53 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BTS British Thoracic Society ( Hội lồng ngực Anh) BYT Bộ Y tế BN Bệnh nhân Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC C3G Cephalosporin thế hệ 3 E.coli Escherichia coli GRF Mức độ lọc cầu thận HDĐT Hướng dẫn điều trị Infectious Diseases Society of America (Hội bệnh IDSA nhiễm trùng nhi khoa Mỹ) K.pneumoniae Klebsiella pneumoniae KS Kháng sinh M. pneumoniae Mycoplasma pneumoniae P.aeruginosa Pseudomonas aeruginosa S.pneumoniae Streptococus pneumoniae TB Tiêm bắp TM Tiêm tĩnh mạch VK Vi khuẩn VPCĐ Viêm phổi cộng đồng WHO Tổ chức y tế thế giới (World Health Organization) luan an DANH MỤC SƠ ĐỒ Hình 1. Sơ đồ thu thập bệnh án nghiên cứu .29 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 1.Các nghiên cứu gần đây về tác nhân gây bệnh trong viêm phổi cộng đồng trên trẻ em tại Việt Nam .Tình hình kháng kháng sinh của 3 vi khuẩn thường gặp gây viêm phổi ở trẻ em .Tóm tắt một số phác đồ điều trị viêm phổi cộng đồng ở trẻ em của các tổ chức chuyên môn trên thế giới. 10 Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC Bảng 1.

Tóm tắt một số phác đồ điều trị viêm phổi cộng đồng ở trẻ em tại Việt Nam. Phân nhóm kháng sinh Penicillin và phổ kháng khuẩn .Các thế hệ cephalosporin và phổ kháng khuẩn. Bảng liều dùng của các kháng sinh được sử dụng để phân tích trong nghiên cứu .Bảng liều chuẩn của một số kháng sinh được khuyến cáo theo chức năng thận qua giá trị GFR .Đặc điểm về tuổi và giới tính của mẫu nghiên cứu .Mức độ nặng của viêm phổi và đặc điểm bệnh lý mắc kèm của mẫu nghiên cứu .Đặc điểm xét nghiệm vi sinh trong mẫu nghiên cứu .Tình hình sử dụng kháng sinh trước khi đến viện .Tỷ lệ các kháng sinh được sử dụng trong mẫu nghiên cứu .Các phác đồ kháng sinh ban đầu khi bệnh nhân mới nhập viện .Số lượt thay đổi phác đồ kháng sinh và lý do thay đổi .Các kiểu thay đổi phác đồ kháng sinh .Độ dài đợt điều trị (ngày) và sử dụng kháng sinh.Hiệu quả điều trị bệnh viêm phổi .Sự phù hợp trong lựa chọn phác đồ kháng sinh ban đầu. Phân tích về liều dùng và nhịp đưa thuốc trên bệnh nhân có chức năng thận bình thường.

Phân tích liều dùng của kháng sinh trên bệnh nhân có chức năng thận suy giảm. 40 luan an ĐẶT VẤN ĐỀ Viêm phổi là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ em, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Theo thống kê của tổ chức y tế thế giới (WHO) có khoảng 20% tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi có nguyên nhân do nhiễm khuẩn hô hấp dưới cấp tính, trong đó 90% các trường hợp này là viêm phổi [11]. Có nhiều nguyên nhân gây viêm phổi, nhưng vi khuẩn vẫn là nguyên nhân gây bệnh chủ yếu ở nước Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.VN và facebook CANHGIACDUOC ta, thường gặp là S.

Việc tìm hiểu tác nhân gây bệnh cũng như việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi ở trẻ em vẫn là một chủ đề được quan tâm tại các cơ sở y tế. Kháng sinh là một vũ khí lợi hại trong điều trị viêm phổi ở trẻ em. Tuy nhiên việc sử dụng không đúng nguyên tắc sẽ là yếu tố nguy cơ làm gia tăng các vi khuẩn kháng thuốc và có nguy cơ xảy ra các phản ứng có hại. Do đó việc thực hiện các chương trình quản lý kháng sinh trong điều trị viêm phổi cho trẻ em tại bệnh viện là rất cần thiết nhằm phát hiện kịp thời các vấn đề chưa hợp lý và có biện pháp can thiệp kịp thời, hiệu quả.

Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh là bệnh viện chuyên khoa, tuyến chuyên môn cao nhất về lĩnh vực Sản khoa và Nhi khoa của tỉnh, thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ và trẻ em trên địa bàn tỉnh. Theo tìm hiểu mô hình bệnh tật tại bệnh viện, mỗi năm đơn nguyên Hô hấp thường có số lượng bệnh nhân cao, trong đó phần lớn là viêm phổi. Để hưởng ứng lời kêu gọi của Tổ chức Y tế Thế giới “Không hành động hôm nay, ngày mai không có thuốc chữa” và “Kế hoạch hành động quốc gia về chống kháng thuốc giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2020” của Bộ Y tế, Bệnh viện rất quan tâm đến việc sử dụng kháng sinh an toàn hợp lý trong điều trị các nhiễm khuẩn, đặc biệt là viêm phổi. Tuy nhiên tại bệnh viện chưa có đề tài nghiên cứu nào đánh giá việc sử dụng kháng sinh cho đối tượng trẻ em mắc viêm phổi cộng đồng.

Nhằm góp phần vào việc lựa chọn và sử dụng kháng sinh hợp lý, an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân nhi, chúng tôi tiến hành đề tài: “Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở trẻ em tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh” với các mục tiêu chính như sau: 1 luan an 1. Khảo sát đặc điểm bệnh nhân nhi viêm phổi mắc phải cộng đồng tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh 2. Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhi viêm phổi mắc phải cộng đồng tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ninh Trung tâm DI & ADR Quốc gia - Tài liệu chia sẻ tại CANHGIACDUOC.