Luận án nghiên cứu điều trị sỏi thận bằng nội soi thận ngược dòng sử dụng ống soi bán cứng

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC ….… HOÀNG ĐỨC MINH NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ SỎI THẬN BẰNG NỘI SOI THẬN NGƯỢC DÒNG SỬ DỤNG ỐNG SOI BÁN CỨNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2023 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y - DƯỢC ….… HOÀNG ĐỨC MINH NGHIÊN CỨU ĐIỀU TRỊ SỎI THẬN BẰNG NỘI SOI THẬN NGƯỢC DÒNG SỬ DỤNG ỐNG SOI BÁN CỨNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngành: Ngoại Khoa Mã số: 9 72 01 04 Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN KHOA HÙNG HUẾ - 2023 MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Danh mục chữ viết tắt trong luận án Danh mục thuật ngữ đối chiếu Anh – Việt Mục lục Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các hình ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan giải phẫu hệ thống đài – bể thận.

Trục của đường bài niệu trên trong thận. Khúc nối bể thận – niệu quản. Giải phẫu ứng dụng của đường tiết niệu trong nội soi niệu quản - thận ngược dòng. Soi bàng quang và tiếp cận đường niệu trên.

Kích thước của lòng niệu quản. Khúc nối bể thận – niệu quản. Tóm lược về lịch sử của nội soi niệu quản – thận ngược dòng. Các loại ống soi niệu quản.

Ống soi niệu quản cứng. Ống soi niệu quản bán cứng. Ống soi niệu quản mềm. Ống soi niệu quản cứng với đầu mềm.

Vai trò và các kỹ thuật dùng holmium laser trong điều trị sỏi thận. Vai trò của Holmium laser trong điều trị sỏi thận. Các kỹ thuật dùng Holmium laser tán sỏi trong thận. Nội soi trong thận ngược dòng sử dụng ống soi bán cứng điều trị sỏi thận.

Sơ lược lịch sử phát triển. Một số tai biến và biến chứng của kỹ thuật. Tiêu chuẩn sạch sỏi sau phẫu thuật nội soi trong thận ngược dòng điều trị sỏi thận. Tỷ lệ sạch sỏi tức thì và sau 1 tháng của một số nghiên cứu trong nước và thế giới.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu. Nội dung nghiên cứu.

Các đặc điểm lâm sàng. Các đặc điểm cận lâm sàng. Lựa chọn vị trí sỏi tối ưu để đưa lại kết quả thành công cao. Phẫu thuật nội soi thận ngược dòng sử dụng ống soi niệu quản bán cứng điều trị sỏi thận.

Căn cứ để lựa chọn tiêu chuẩn sạch sỏi sau phẫu thuật. Đánh giá kết quả của phẫu thuật. Ghi nhận trong phẫu thuật. Ghi nhận sau phẫu thuật.

Kết quả tái khám (sau 1 tháng và 3 tháng). Theo dõi những phương pháp điều trị tiếp theo của những trường hợp còn sót sỏi sau tái khám 3 tháng. Theo dõi những trường hợp phẫu thuật thất bại. Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

Biến số nghiên cứu. Biến số độc lập. Biến số phụ thuộc. Mô tả các biến số thiết yếu.

Xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Chẩn đoán hình ảnh. Đặc điểm sỏi thận.

Đánh giá kết quả phẫu thuật. Ghi nhận trong phẫu thuật. Theo dõi sau phẫu thuật. Đánh giá kết quả tái khám.

Mối liên quan về độ sạch sỏi theo trình tự thời gian sau phẫu thuật. Nghiên cứu một số yếu tố liên quan ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật. Tiền căn phẫu thuật. Kích thước sỏi.

Vị trí sỏi trong thận. Số lượng sỏi thận. Độ ứ nước thận trên siêu âm. Các trục tại thận.

Đánh giá các trường hợp thất bại và sót sỏi của nghiên cứu. Các trường hợp thất bại. Các trường hợp sót sỏi sau 3 tháng tái khám. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Chẩn đoán hình ảnh. Đặc điểm sỏi thận.

Đánh giá kết quả phẫu thuật. Ghi nhận trong phẫu thuật. Biến chứng sớm sau phẫu thuật. Thời gian nằm viện sau phẫu thuật.

Đánh giá kết quả sau tái khám 1 tháng và 3 tháng. Mối liên quan về độ sạch sỏi theo trình tự thời gian sau tán sỏi. Nghiên cứu một số yếu tố liên quan ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật. Tiền căn phẫu thuật.

Kích thước sỏi thận. Vị trí sỏi trong thận. Số lượng sỏi thận. Độ ứ nước thận trên siêu âm.

Các trục tại thận. Phân tích kỹ thuật trong phẫu thuật. Lựa chọn vị trí sỏi tối ưu để đưa lại kết quả thành công cao. Đặt dây dẫn đường (guidewire) trong phẫu thuật.

Một số kỹ thuật nhằm hạn chế các mảnh sỏi di chuyển vào thận. 135 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1. Phiếu nghiên cứu. Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu và Giấy chấp thuận của Hội đồng đạo đức.

Minh hoạ một số bệnh án nghiên cứu. Danh sách bệnh nhân. DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1.1 So sánh đặc tính giữa 2 loại ống soi mềm kỹ thuật số .2 Tiêu chuẩn sạch sỏi sau phẫu thuật nội soi trong thận ngược dòng điều trị sỏi thận của một số tác giả .3 Tỷ lệ sạch sỏi tức thì và sau 1 tháng của một số tác giả .1 Phân độ biến chứng sau phẫu thuật theo Clavien cải tiến .1 Phân bố theo giới .2 Tiền sử can thiệp sỏi tiết niệu cùng bên .3 Lý do vào viện .4 Kết quả bạch cầu .5 Kết quả ure, creatinin máu .6 Kết quả xét nghiệm cấy nước tiểu .7 Đánh giá độ ứ nước của thận trên siêu âm .8 Chụp hệ tiết niệu có thuốc cản quang .9 Thận can thiệp .10 Vị trí sỏi thận .11 Phân bố số lượng sỏi thận .12 Kích thước sỏi .13 Độ cản quang của sỏi .14 Mối liên quan giữa giới tính với phương pháp vô cảm .15 Nguyên nhân thất bại phẫu thuật và phương pháp giải quyết .16 Tai biến trong phẫu thuật .17 Tình trạng nước tiểu lúc tán sỏi .18 Thời gian phẫu thuật .19 Lượng nước sử dụng trong phẫu thuật .20 Mối liên quan giữa thời gian phẫu thuật với lượng nước sử dụng.21 Kết quả sạch sỏi tức thì .22 Phân độ biến chứng sớm .23 Các yếu tố ảnh hưởng đến biến chứng sớm sau phẫu thuật .24 Thời gian hậu phẫu .25 Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian hậu phẫu .26 Lâm sàng sau 1 tháng phẫu thuật .27 Kết quả sạch sỏi sau 1 tháng và 3 tháng .28 Mối liên quan về độ sạch sỏi theo trình tự thời gian sau phẫu thuật .29 Mối liên quan giữa giới tính với kết quả điều trị .30 Mối liên quan giữa tiền căn phẫu thuật với kết quả điều trị .31 Mối liên quan giữa kích thước sỏi với kết quả điều trị.32 Mối liên quan giữa vị trí sỏi với kết quả điều trị .33 Mối liên quan giữa số lượng sỏi với kết quả điều trị .34 Mối liên quan giữa độ ứ nước trên siêu âm với kết quả điều trị .35 Vị trí sỏi thận so với đường D .36 Mối liên quan giữa vị trí sỏi thận so với đường D và kết quả điều trị.37 Một số đặc điểm của các trường hợp thất bại .38 Phương pháp điều trị tiếp theo của các trường hợp thất bại .39 Đặc điểm của các trường hợp sót sỏi sau 3 tháng tái khám .40 Các phương pháp can thiệp tiếp theo đối với các trường hợp sót sỏi sau 3 tháng tái khám .1 So sánh tuổi trung bình với các tác giả .2 So sánh giới mắc bệnh với các tác giả .3 Tiền sử can thiệp sỏi tiết niệu cùng bên của các tác giả .4 So sánh mức độ ứ nước thận trước phẫu thuật với các tác giả.5 So sánh thận can thiệp với các tác giả .6 So sánh vị trí sỏi thận với các tác giả .7 So sánh kích thước sỏi với các tác giả .8 Nguyên nhân thất bại của các tác giả.9 So sánh thời gian phẫu thuật với các tác giả.10 So sánh sạch sỏi tức thì sau tán với các tác giả .11 So sánh biến chứng sớm với các tác giả .12 So sánh thời gian nằm viện hậu phẫu với các tác giả .13 So sánh kết quả sạch sỏi sau 1 tháng và 3 tháng với các tác giả. 121 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Trên thế giới, tỷ lệ mắc sỏi tiết niệu nói chung thường dao động từ 2-15% dân số, trong đó sỏi thận là thường gặp nhất với khoảng 40-50% [27], [41], [65], [89], [105].

Việt Nam là một nước nằm trong khu vực vành đai sỏi của thế giới nên tỷ lệ sỏi tiết niệu cao, chiếm 40-60% bệnh lý tiết niệu nói chung và là bệnh lý hay gặp nhất trong chuyên khoa tiết niệu [6], [7], [8], [14]. Trước đây, khi chưa có các phương tiện tán sỏi, phẫu thuật mổ mở vẫn là chọn lựa hàng đầu trong điều trị sỏi thận. Với sự ra đời của tán sỏi ngoài cơ thể ở những năm 80 của của thế kỷ 20 đã bắt đầu cho kỷ nguyên mới trong điều trị sỏi thận [43]. Tiếp đó, với sự ra đời của các phương pháp can thiệp ít xâm lấn khác như phẫu thuật lấy sỏi thận qua da, nội soi niệu quản – thận ngược dòng tán sỏi thì tỷ lệ mổ mở lấy sỏi thận giảm đáng kể, có nơi chỉ còn 5% [7], [14], [70], [71], [89], [90].

Hiện nay, với sỏi thận (không bao gồm sỏi đài dưới) có kích thước ≤ 2cm thì ưu tiên hàng đầu là phẫu thuật nội soi trong thận ngược dòng và tán sỏi ngoài cơ thể. Trường hợp sỏi thận > 2 cm thì phương pháp lấy sỏi thận qua da vẫn được khuyến cáo là lựa chọn điều trị hàng đầu, trong lúc đó phẫu thuật nội soi trong thận ngược dòng cũng được xem là lựa chọn khả thi [65], [111], [114]. Phẫu thuật nội soi trong thận ngược dòng tiếp cận sỏi qua đường tự nhiên, vì vậy tránh được tổn thương nhu mô thận và giảm nguy cơ chảy máu. Ngày nay với sự cải tiến công nghệ vượt bậc trong thiết kế của ống soi niệu quản - thận và cùng với phát triển công nghệ Holmium laser, các dụng cụ phụ trợ thì phẫu thuật nội soi trong thận ngược dòng ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong điều trị sỏi thận với tỷ lệ sạch sỏi cao (70-95%) và biến chứng ít hơn so với lấy sỏi thận qua da [2], [10], [12], [28], [33], [79], [114].