Luận án nguồn lao động và sử dụng lao động ở Hải Phòng - Tô Thị Hồng Nhung

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI ----------------------- TÔ THỊ HỒNG NHUNG NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ HÀ NỘI - 2017 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI ----------------------- TÔ THỊ HỒNG NHUNG NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Chuyên ngành : Địa lý học Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. ĐỖ THỊ MINH ĐỨC HÀ NỘI - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Tô Thị Hồng Nhung ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các thầy cô giáo, các nhà khoa học, đồng nghiệp, bạn bè và những người thân.

Lời đầu tiên, cho phép tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Đỗ Thị Minh Đức, GS. Nguyễn Viết Thịnh, là những người thầy, những nhà khoa học đã trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ và động viên về mọi mặt để tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Phòng Sau Đại học, Phòng Tài chính - Kế toán, Ban Chủ nhiệm Khoa Địa lý, các đồng nghiệp trong khoa và đặc biệt là các Thầy, Cô trong bộ môn Địa lý Kinh tế - Xã hội đã giúp đỡ tôi về tinh thần, kiến thức và thời gian để tôi hoàn thành quá trình học tập và thực hiện luận án.

Xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của Tổng cục Thống kê, UBND TP. Hải Phòng, Cục Thống kê thành phố và các Phòng Thống kê tại các quận huyện trực thuộc, Sở Lao động thương binh và xã hội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công thương, Thư viện Quốc gia, Thư viện thành phố Hải Phòng. Xin cảm ơn các cơ quan, doanh nghiệp và các cá nhân đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập tài liệu và đi điều tra thực địa. Cuối cùng xin được tri ân gia đình và những người thân đã luôn chia sẻ, động viên, chăm sóc và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tác giả luận án Tô Thị Hồng Nhung iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.

viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Quan điểm và phương pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Cấu trúc của luận án.

10 Chƣơng 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Về nguồn lao động. Về sử dụng lao động.

Các lý thuyết liên quan. Các nhân tố ảnh hưởng đến nguồn lao động và sử dụng lao động. Các chỉ tiêu đánh giá vận dụng cho thành phố Hải Phòng. 42 Tiểu kết chƣơng 1.

47 Chƣơng 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG. Vị trí địa lý, phạm vi lãnh thổ. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên. Kinh tế - xã hội.

Lịch sử khai thác lãnh thổ. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Công nghiệp hoá và đô thị hoá. Cơ sở hạ tầng.

Đường lối chính sách. Khoa học - công nghệ. Giáo dục - đào tạo. Toàn cầu hoá và hội nhập.

69 Tiểu kết chƣơng 2. 70 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG. Nguồn lao động. Khái quát chung.

Dân số không hoạt động kinh tế. Lực lượng lao động (dân số hoạt động kinh tế). Lao động di cư. Sử dụng lao động.

Lao động có việc làm. Năng suất lao động và thu nhập bình quân tháng của lao động làm công ăn lương. Thất nghiệp và thiếu việc làm. Đánh giá của các doanh nghiệp về một số khía cạnh trong sử dụng lao động ở Hải Phòng.

120 Tiểu kết chƣơng 3. 125 CHƢƠNG 4: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN LAO ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 127 4. Định hƣớng phát triển nguồn lao động và sử dụng lao động ở thành phố Hải Phòng. Căn cứ xây dựng định hướng.

Giải pháp phát triển nguồn lao động và sử dụng lao động ở thành phố Hải Phòng. Nhóm giải pháp phát triển nguồn lao động. Nhóm giải pháp về sử dụng lao động. 141 Tiểu kết chƣơng 4.

149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. i vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Tiếng Việt TT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 CNH Công nghiệp hoá 2 CN-XD Công nghiệp - xây dựng 3 DV Dịch vụ 4 ĐBSH Đồng bằng sông Hồng 5 ĐNA Đông Nam Á 6 ĐTH Đô thị hoá 7 HĐH Hiện đại hoá 8 HĐKT Hoạt động kinh tế 9 KCN Khu công nghiệp 10 KH-CN Khoa học - công nghệ 11 KKT Khu kinh tế 12 KT-XH Kinh tế - xã hội 13 KVNT Khu vực nông thôn 14 KVTT Khu vực thành thị 15 LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội 16 LLLĐ Lực lượng lao động 17 NCS Nghiên cứu sinh 18 NLĐ Nguồn lao động 19 N-L-TS Nông - lâm - thuỷ sản 20 NNL Nguồn nhân lực 21 NXB Nhà xuất bản 22 THPT Trung học phổ thông 23 TP. Hải Phòng Thành phố Hải Phòng 24 TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 25 UBND Uỷ ban nhân dân 26 VKTTĐ Vùng kinh tế trọng điểm vii Tiếng Anh TT Chữ Nghĩa nguyên gốc Nghĩa tiếng Việt viết tắt 1 ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triển châu Á 2 AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN 3 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm trong nước 4 GRDP Gross Regional Domestic Product Tổng sản phẩm trên địa bàn 5 ICD Inland Container Depot Cảng cạn nội địa 6 ILO International Labour Organization Tổ chức Lao động quốc tế 7 NIC Newly Industrialized Countries Các nước công nghiệp mới 8 PCI Provincial Competitiveness Index Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 9 WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới viii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2. Quy mô và gia tăng dân số Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015.

GRDP (giá hiện hành) và tốc độ tăng trưởng GRDP (giá so sánh 2010) của TP. Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015 .3 Cơ cấu GRDP phân theo nhóm ngành kinh tế của TP. Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015 (%). Một số chỉ tiêu CNH, ĐTH của Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015.

Dân số và NLĐ của TP. Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015. Dân số không hoạt động kinh tế Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015. Lực lượng lao động TP.

Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015. Tỷ lệ tham gia LLLĐ của TP. Hải Phòng giai đoạn 1999 - 2015. Cơ cấu LLLĐ TP.

Hải Phòng chia theo giới tính giai đoạn 1999 - 2015 77 Bảng 3. Quy mô và cơ cấu LLLĐ TP. Hải Phòng chia theo nhóm tuổi, giới tính và thành thị - nông thôn năm 2015. Cơ cấu LLLĐ Hải Phòng chia theo nhóm tuổi giai đoạn 1999 - 2015 (%).

Cơ cấu nhóm tuổi của LLLĐ Hải Phòng chia theo giới tính và theo thành thị - nông thôn, năm 2015 (%). Tỷ lệ LLLĐ đã qua đào tạo giai đoạn 1999 - 2015 (%). Tỷ lệ LLLĐ đã qua đào tạo của Hải Phòng chia theo trình độ CMKT giai đoạn 1999 - 2015. Tỷ lệ LLLĐ đã qua đào tạo của Hải Phòng phân theo giới tính và theo thành thị - nông thôn năm 201.

Số người 15 tuổi trở lên trên địa bàn Hải Phòng di chuyển trong vòng 5 năm trở lại đây (tính đến 31/12/2015) chia theo nhóm tuổi, trình độ và lý do di chuyển. Trình độ đào tạo của những người được khảo sát. Nơi làm việc hiện tại của những người được khảo sát. Lý do không làm việc ở Hải Phòng.

Nguyên nhân không làm việc/không có ý định làm việc tại Hải Phòng. Một số chỉ tiêu về việc làm của Hải Phòng giai đoạn 1999 – 2015. Lao động có việc làm Hải Phòng phân theo vị thế việc làm giai đoạn 2005 - 2015 (%). Lao động có việc làm của Hải Phòng theo vị thế việc làm chia theo giới tính và theo khu vực thành thị - nông thôn năm 2015.

Cơ cấu lao động có việc làm TP. Hải Phòng phân theo nghề nghiệp giai đoạn 1999 - 2015 (%). Quy mô và cơ cấu lao động có việc làm TP. Hải Phòng phân theo nhóm ngành kinh tế giai đoạn 1999 - 2015.

Cơ cấu LĐ có việc làm TP. Hải Phòng phân theo ngành kinh tế giai đoạn 1999 - 2015. Quy mô và cơ cấu lao động có việc làm TP. Hải Phòng phân theo thành phần kinh tế giai đoạn 1999 – 2015.

Quy mô và cơ cấu lao động có việc làm TP. Hải Phòng phân theo thành thị - nông thôn giai đoạn 1999 - 2015. Năng suất lao động xã hội của TP. Hải Phòng giai đoạn 2000 - 2015 112 Bảng 3.

Thu nhập bình quân tháng của lao động làm công ăn lương TP. Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2015 (nghìn đồng). Cơ cấu lao động làm công ăn lương TP. Hải Phòng phân theo thu nhập bình quân tháng giai đoạn 2010 - 2015.

Tình trạng thất nghiệp của Hải Phòng 1999 - 2015. Số lượng và cơ cấu tuổi của người thất nghiệp Hải Phòng năm 2015 116 Bảng 3. Cơ cấu người thất nghiệp chia theo các bậc học cao nhất đã đạt được năm 2015. Tình trạng thiếu việc làm của Hải Phòng 2005 - 2015.

Thu nhập bình quân tháng của lao động. NLĐ Hải Phòng dồi dào nên dễ dàng tuyển dụng. Các kênh tuyển dụng lao động chính. Đánh giá của DN về vấn đề đào tạo nghề và chất lượng lao động Hải Phòng.

Dự báo một số chỉ tiêu phát triển NLĐ và SDLĐ ở TP. Hải Phòng đến năm 2025. 132 x DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 3. Dân số, NLĐ và LLLĐ Hải Phòngphân theo quận, huyện 2015.

LLLĐ đã qua đào tạo Hải Phòng chia theo trình độ CMKT 1999 - 2015 .