Luận án Tiến sĩ: Ghi ta trong đời sống giới trẻ Hà Nội hiện nay

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI VŨ THỊ THANH TRÀ GHI TA TRONG ĐỜI SỐNG GIỚI TRẺ HIỆN NAY TẠI HÀ NỘI Chuyên ngành: VĂN HOÁ HỌC Mã số: 62 31 06 40 LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HOÁ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. PHẠM QUỲNH PHƢƠNG TS. ĐỖ LAN PHƢƠNG Hà Nội 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng: Luận án này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, dƣới sự giám sát của ngƣời hƣớng dẫn khoa học, chƣa từng đƣợc công bố trong các công trình nghiên cứu của ai khác. Luận án đã đƣợc tiến hành nghiên cứu một cách nghiêm túc, cầu thị.

Các kết quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu khác đã đƣợc tiếp thu chân thực, cẩn trọng trong luận án. Tác giả luận án Vũ Thị Thanh Trà LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án “Ghi ta trong đời sống giới trẻ hiện nay tại Hà Nội”, tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Phạm Quỳnh Phƣơng và TS.

Đỗ Lan Phƣơng đã không những chỉ dẫn tận tình về phƣơng pháp luận và những kiến thức chuyên môn quý báu mà còn quan tâm, động viên đóng góp ý kiến, đƣa ra nhiều lời khuyên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu cho bản thảo luận án. Bên cạnh đó, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới tập thể Khoa Văn hoá học – Học Viện Khoa học xã hội đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành luận án. Tôi xin cảm ơn tới gia đình, ngƣời thân, bạn bè, ban lãnh đạo trƣờng ĐH Văn hoá nghệ thuật Quân đội, đồng nghiệp khoa sƣ phạm tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khoá học cũng nhƣ đề tài luận án. Đặc biệt, tôi xin cảm ơn các bạn trẻ đã mở cánh cửa cho tôi bƣớc vào thế giới của họ, sẵn lòng dành thời gian nói chuyện, mà những chia sẻ của họ đƣợc thể hiện phần nào trong nghiên cứu này.

Tuy đã rất cố gắng nhƣng luận án này chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót, tôi rất mong nhận đƣợc các ý kiến, các góp ý giúp hoàn thiện công trình nghiên cứu của mình. Hà nội, ngày tháng năm2017 Tác giả luận án Vũ Thị Thanh Trà DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CLB : Câu lạc bộ CN : Chủ nhiệm CNXH : Chủ nghĩa xã hội ĐH : Đại học ĐHVH : Đại học Văn hoá HVAN QG : Học viện âm nhạc quốc gia KHXH : Khoa học xã hội KHXHVN : Khoa học xã hội Việt Nam ML : Mạng lƣới MLXH : Mạng lƣới xã hội NCS : Nghiên cứu sinh NXB : Nhà xuất bản PCN : Phó chủ nhiệm PGS. TS : Phó giáo sƣ, Tiến sĩ PTCS : Phổ thông cơ sở Sđd : Sách đã dẫn TS : Tiến sĩ tr : trang VHNT : Văn hoá nghệ thuật VH, TT&DL: Văn hoá thể thao và du lịch VXH : Vốn xã hội MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN.

9 VÀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Những khái niệm cơ bản. Khái niệm giới trẻ. Khái niệm “đời sống” và “đời sống giới trẻ”.

Lịch sử vấn đề nghiên cứu. Những nghiên cứu về giới trẻ. Những nghiên cứu về ghi ta. Khái quát về đời sống giới trẻ Hà Nội hiện nay.

GHI TA VÀ SỰ DU NHẬP VÀO VIỆT NAM. Ghi ta trên thế giới. Sơ lược về nguồn gốc ghi ta. Sơ lược lịch sử phát triển của ghi ta trên thế giới.

Sự du nhập của ghi ta và vai trò của nó trong đời sống văn hoá nghệ thuật Việt Nam. Sự du nhập và quá trình phát triển của ghi ta ở Việt Nam. Ghi ta phát triển ở Hà Nội. Vị trí, vai trò của ghi ta trong đời sống văn hóa Việt Nam.

57 CHƢƠNG 3: NHỮNG HOẠT ĐỘNG GHI TA CỦA GIỚI TRẺ TẠI HÀ NỘI. Hoạt động ghi ta chuyên nghiệp. Các CLB và Trung tâm ghi ta. Các cuộc thi và giao lƣu nghệ thuật ghi ta chuyên nghiệp và không chuyên.

Hoạt động trình diễn và thƣởng thức nhạc ghi ta của các CLB. Sinh hoạt ghi ta ở các tụ điểm vui chơi, giải trí. GHI TA - SỰ KẾT NỐI VÀ TẠO DỰNG BẢN SẮC GIỚI TRẺ. Bối cảnh xã hội và đời sống âm nhạc Việt Nam hiện nay.

Ghi ta nhƣ một phƣơng tiện kết nối. Từ kết nối đến tạo dựng mạng xã hội và vốn xã hội. Ghi ta: công cụ khẳng định bản sắc cá nhân. Ưu thế của ghi ta đối với giới trẻ.Khẳng định “cái tôi” và kiếm tìm sự cân bằng tinh thần.

Tạo lập dấu ấn cá nhân. 127 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 131 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ. Lý do lựa chọn đề tài Giới trẻ là thuật ngữ chỉ một nhóm ngƣời trong xã hội có những đặc điểm riêng về tâm sinh lý và nhu cầu sinh tồn.

Giới trẻ không hẳn là một bộ phận dân cƣ đồng nhất, mà đa dạng từ độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, định hƣớng giá trị, cách ứng xử. Họ thƣờng đƣợc xem là lớp ngƣời năng động, chủ động, tích cực trong việc chuẩn bị hành trang cho tƣơng lai của bản thân, có đóng góp nhiều vào lịch sử phát triển của quốc gia - dân tộc. Bên cạnh những ảnh hƣởng do tiếp nhận những sự trao truyền, giáo dục của thế hệ đi trƣớc, họ luôn có những lựa chọn của riêng mình. Trong thời đại toàn cầu hoá hiện nay, giới trẻ Việt Nam nói chung và giới trẻ sống ở Hà Nội nói riêng chịu ảnh hƣởng bởi nhiều yếu tố văn hoá, tri thức, kinh nghiệm, giá trị từ bên ngoài, từ những cá nhân và các cộng đồng khác trên thế giới.

Giới trẻ là nhóm đối tƣợng đƣợc quan tâm đặc biệt của ngành Nghiên cứu Văn hoá (Cultural Studies) – một ngành đƣợc hình thành từ những năm 60 của thế kỷ XX và đã tạo nên dấu ấn đặc sắc riêng bởi cách tiếp cận riêng biệt về những vấn đề văn hoá. Với cách tiếp cận liên ngành, nhấn mạnh đến yếu tố quyền lực, tính chính trị của văn hoá và bản sắc nhóm, ngành Nghiên cứu Văn hoá quan tâm đặc biệt đến giới trẻ nhƣ một “tiểu văn hoá” (subculture). Những hình thức âm nhạc, phong cách thời trang, hoạt động giải trí, những điệu múa và ngôn ngữ riêng biệt gắn liền với tuổi trẻ đã trở thành những chủ đề quan trọng từ cách tiếp cận của ngành ở một khía cạnh nào đó, những “tiểu văn hoá” này đƣợc xem nhƣ những thể hiện có tính kháng cự mang tính biểu tƣợng đối với trật tự xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, với sự phát triển chung của kinh tế và xã hội, sự lên ngôi của truyền thông xã hội, tác động của toàn cầu hoá, giới trẻ bị phân hoá ngày càng rõ ràng và đời sống của giới trẻ có những biến đổi 1 mạnh mẽ về nhiều mặt, trong đó có đời sống văn hoá tinh thần.

Đặc biệt, những sinh hoạt văn hoá nghệ thuật và cách thƣởng thức, các hình thức giải trí, thị hiếu nghệ thuật. của giới trẻ nói chung và của giới trẻ đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội nói riêng ngày càng đa dạng, trong đó có những nhóm chơi ghi ta. Đó không chỉ là một sở thích, không chỉ là để giải trí mà còn để thể hiện đặc tính cá nhân, giai tầng xã hội, hoặc những vấn đề của xã hội hiện đại. Chẳng hạn khi các bạn trẻ học ghi ta, họ có xu hƣớng mong muốn thoả mãn những đam mê cá nhân, nhƣng các buổi học tập, biểu diễn, sinh hoạt cộng đồng, còn là cơ hội cho họ tìm kiếm quan hệ bạn bè, tạo dựng các mối quan hệ mới.

Một số muốn tìm kiếm sự nổi tiếng, một số khác lại coi chơi ghi ta là để thể hiện cá tính. Là một ngƣời làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật âm nhạc, có nhiều năm chơi và giảng dạy ghi ta, tác giả nhận thấy ghi ta là một nhạc cụ đƣợc một bộ phận giới trẻ lựa chọn sử dụng trong các hoạt động giải trí của mình, từ môi trƣờng chuyên nghiệp và không chuyên ở các trung tâm âm nhạc, các câu lạc bộ (CLB) của các trƣờng Đại học (ĐH). Và không đơn thuần là một hoạt động giải trí, ghi ta đã nhƣ một phƣơng tiện hữu hiệu để nhóm trẻ đó thể hiện mình, đồng thời tạo nên bản sắc nhóm (cùng sở thích). Luận án này chọn nghiên cứu vai trò của ghi ta trong đời sống âm nhạc hay đời sống văn hóa-nghệ thuật liên quan đến giới trẻ ở Việt Nam nói chung, ở Hà Nội nói riêng, nhƣ một lăng kính góp phần tìm hiểu đời sống đầy màu sắc của giới trẻ hiện nay.

Thông qua nghiên cứu này, chúng tôi mong muốn tìm hiểu về giới trẻ nhƣ một nhóm xã hội có đời sống văn hoá năng động, có những phƣơng thức tạo lập vốn xã hội để thích ứng với cuộc sống cũng nhƣ thể hiện bản sắc của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Thông qua việc chỉ ra vai trò của ghi ta và các hoạt động xung quanh 2 cây đàn trong đời sống văn hoá tinh thần của giới trẻ ở Hà Nội, luận án góp phần khám phá một số khía cạnh trong đời sống của giới trẻ dƣới tác động của toàn cầu hoá, và những thay đổi trong đời sống xã hội Việt Nam hiện nay. Vấn đề nghiên cứu chính trong luận án này là tìm hiểu vai trò của ghi ta trong việc tạo dựng nên văn hoá của một bộ phận giới trẻ tại Hà Nội. Để giải quyết mục đích nghiên cứu trên, trong luận án, chúng tôi sẽ khám phá vai trò của cây ghi ta trong đời sống lịch sử, văn hoá xã hội Việt Nam nói chung, nguyên nhân một bộ phận giới trẻ thích loại nhạc cụ này, những sinh hoạt ghi ta đang diễn ra, đồng thời phân tích mối liên hệ giữa cây đàn ghi ta và việc tạo lập bản sắc và kết nối các cá nhân của một bộ phận giới trẻ Hà Nội.

Đối tƣợng, địa bàn và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu chính của luận án là các hoạt động ghi ta đƣợc thực hành bởi thanh thiếu niên độ tuổi 16 - 30 trong các vai trò: ngƣời dạy đàn, ngƣời chơi đàn (chuyên nghiệp hay không chuyên nghiệp), đặc biệt chú ý đến các CLB ghi ta và nhóm học sinh, sinh viên, công chức. Đồng thời, chúng tôi cũng quan tâm đến những ngƣời yêu thích thƣởng thức nhạc ghi ta để làm rõ hơn vấn đề nghiên cứu.