Ứng dụng Phương pháp Vật lý Quang phổ xác định thành phần khoáng vật Feldspat tại Việt Nam

MỔ ĐẦU phenspät 13 nhôm khoáng vật phổ biến nhất tronz các silicat của vỗ trải đất, cuủas có mặt trong hầu hốt các đã maena ; tran tioh vA biển chất „ Khi nghiên cửu thằnh phần vật chất của phenspất trên thé gidi va ở °Việb Nam đã sử đụng cáo phương phập nhũng ạ kẳnh hiển vi phân cực đổ xac định thinh phần cấc loại khong VẬt ¿ phương phẩp phân bÍech hóa học đổ xáo định thành phần của oxyt nh&m, oxyt silic, oxyt oeanazi vân vân, phương phấp trắc quang ngọn lửỬa để gác định thẳnh phần của Wabri vả Kali ¿ phươag phâp Rengen để phân tích cfu tric cha khoảng Vật về xác định các loại khoảng vật „ frong nhiều nữa trổ lại đây phươa¿ phấp vật lÿ quang phổ đã trở thành phương pháp chủ yếu teên thể giổi để xão định buằnh puần hóa hge noi chung và thầnh ;hần cấc nguyên tố kiều và kiền hiến nói riêng , Tắc giả luận vza đã nghiên cửu Ứng đụng phương phấp Vật 1ý quanz phổ hồnz ngoại v3 phất xạ đổ xãc định thẳnh phần của khoảng vật Phenspáb ở một sổ vùng Việt Nam, 6 TONG QUAN Phensp&t 14 nhém khong vật phổ biến nhất trong các silieat của vỗ trái đất, chúng có mặt trong bau hét các đối tượng nghiên cứu chủ yếu của dja chat cic cf macma, trầm tỈen và biển chất , Thanh phần Phenspfb bao sồm naững khoáng vật biển thể của hệ ba cẩu tử x(alsi,o,) octocla ¿ Na(Alsi 30g) Anbit va Ga(Al,Si. mÈ công bhức hóa học tỉnh thể ca phenspát ta thay che 7 nguyên vế kiều và ki8m thd dong vai trd cation 1ién két bưực tiếp với các gốc patie anion (aL si 0 )hoặc (A1510, )và cách phân chia ra hai ahom efing cn cf vac sy cd ngt của cáo nguyên tố kiềm và kiềm thổ, Trong ty nhiGa vai trò của các nguyễn tổ kiề: phụ thuộc vào thẳnh phần của đun; dịch bạo khoảng về giai đoạn bạo khoảng, frons qua trinh két tinh mac na o’giai dogn dau néu duas djech giầu Ga thỉ lấn, dgng Phenspat canxi GaC al ,3i505)4 dung địch ngày cans giầu natri thì Na cng Ca sạo ra 2857 Phenspat canxi natri, vì rằng bến kỉnh ion của Na '(0, 98A) nên ching thay thé đồn: bình cho nhau ở” trong mang tind thể của Phenspat mộ% cach 1i8n tye vổi bất cử tỷ 1$ nào, bất chấo cA lugt dtecti, Sự thay thể giữa 0a^* và Na!' 1à sự thay thể khác hỗa tr} cho nôa quốn dan bao sân bằng tính điện thì phẩi thay tus cã nhôm nguyên tố Nat * 3i"* cho nhoa nguyện vố ga^ * 414 nếu dung địch giầu natzi thì số bạo ra Phenspat natri Naf Alsi 3037s Khi dung djch o’nhi$t d$ cao cé kali và natri thì cũng tạo thanh day đồng hình liê: tục Kf Alsiz0 Naf A181 z0 a7 song vi 3 tổn bản {nn ion wat *(o, 984 ) và đị lổa của bắn kính ion KŸ(1,55A) khác nhau icẫ lớn cho nên khi nhiệt độ sôi trường bạc khoáng hạ thấp, thì nỗn hợp đồng hình này bị ph& v8 sé tgo ra cáo khoản vật PhenspAt natri (anbit), Phenspat kali(microiin hay oetoela ) riêng bi$t, bas vậy tronz thực bế thưởng gặp nhữa: dải Anbib nỀn xen giữa những tỉnh thể microlin, Nguồi ba thường: zọi hiện tượng trêt 14 hiện tugng pectit hoa, Ban chất của hiện tượng nầy là sự phả hủy hon bgp déng hinh cla phenspat kali-natri, Ngoầi ra kali cồn thay thé véi bari bạo vhẳnh Phonspấb kali~bari te lì đẩy hỗn nga đồng hÌnh K{A13i 30g) —Ba(A1„ Si, nhưng loại này ft gặp trons bự nhiên, Ben cạnh những nguyên bổ tiền v3 tiền thổ 18 nguyên tổ ehŸnh trong khoảng vật Phenspat cồn cố eae của các nợ uyên tổ kiền higm Cs, Li va Rb, Sự phân bố của các nguyên td kids hiển trong khoảng vật Phenspat hodin boần phụ thuộc vào chế 8 độ của dung dịch bạo khoảng, vào hàn lượng của các nguyên tổ kiền phổ biến như natri và kali, Nguyên tổ —= v6 tink chat hda nge thi nd rat gan tinh chat hoa age của Natri, Kali, ee va on, nhung theo tỉnh chất hỗa' tink thé thi độ lồn của bản | kinh ion 1i*(o, 788 gần bằnz đệ lớn của bản kinh iecn na*(o, 9p) | khác rất a độ lổa bản kỈnh ion của các nguyên tổ K*(, 55), rb*(1, AOA) ‘ và ca*(1,65A). Điều nầy co § nchfa rat 14n khi xét dén ham lượng cla Liti trong silicat ndi chung va trong kaoáng vật .Phenspắt nối riêng, đặc biệt là các loại Phenspat iim, Theo cấc kết quả phân tỉch định lượng hần lượng của Liti trong các khoảng vật được chỉ ra d”oảng 1, Bản; 1, Sự puân bố hào lượng của Libi trọn; các loại khoảng vật ¡ Tên khoảng vật: Hầm lượng Libi °/o : ae gia + ‡ Octocla :Ka$ny phat higa dén 0,1 :2.Vlaxova : : icrolin :Kh6ng phat hién d6n 0,085 ‘Vigo nguyêntổ: : Anbit t&hôn,; phât hiện déa 0,025 :tđất hiểm 1„X. : gneo bang 1 ta thay haa ligag cla Titi cao nat trong octocla gap ba 1am sé clare(Thep Ap Vino.:radov 1962 thi trj sé Clare của ii 18 0,0032), cdn thôn; bhườag thi him lượng cla Liti xap xi sd Glare thfm chi con rất thấp hởa cả số Glare, Tronaz các thành tạo peematlib đặo biệt là các thanh tạo nuộn loại Anbit-xpodumen tal ada lugng cla Li6i được băng cao tk O,19/o đến O0;99/o, Sự bša¿ bần lượa¿ của Iibi cing véi sự tang ban lượng của Natri trong các tank bạo của peenati% nguyên bố hiếm phần nào chữa; bổ có thể efng sinh e của iia=Ii là tương đối chyt chB, Song cfing phai thấy nồng cố brưồa; hợp thẳnh bạo peemabiu giầu Watpi thì hoằn toần ving mgt Li, Qua a6 nov3i ta cd thé 17 giai duyc sy cổ nặt của L4 9 tropg khoáng vật Phenspäb liên quan đến qui trình thaÌh bạo của khoảng vật Phenspat natri , Nguy@n tS Rubidi cd a lớn ban kinn ion Rb*(1, s9Ä) lổn hớa nhiều độ 1én ban kinh Li (0,72), nhưag về mặt aja hoa thi tinh chat cha Rb lai gan tinh chat cba nzuyén t6 Kali, Thé ion héa của Rb thấp, độ điện ân của Rb cũng thấp, độ linh động của Rb cao nên Rb cố naiỀu kha nine than gia phan Ủng trong cáo quả trình tao khoang > frong bự nhiên Rb thường đi liền vi Kali, Cesi, Tali, Livi vàn Natri vi tinh chất hóa bạo tinu thé như kích thước của bân kẳnh ion Rb*(1, 49h) san vải độ 16n ban kinh io ion TQ, 338), Ta%(1,49A), Cs*(1,65A) nd kuắc biệt vối độ 1én bản tỉnh ion Na?(0,9 28A) vg ion Li *(o, sa), Han lugng trung binh cia Rb trong vo trải đấb(trị số clare) 18 0,015°/ Rb phân ta trong mang tinh thể của ahiều loại thoảng vật, fữnonz cáo khoảng vật zhenspát nam Lugng của Rb được xao định ở bảng % Bằng 2.

8ự phần bổ hàn lượa; của Rb trons cic logi khoang vat Phenspat : ©8n khofing vật: Hằm lượng : Tac gia + 3 2 : 3 : Octocla : 0,01 = 0,27 25, V,Vlaxovas: 3s Microlin 3 0,01 — 2,88 :Iu, X, Xlepnev : Aabit : Không phát hiện = 0,039 iV, 1, Vecnatsk 2 ‡ aki : Oligocla : 0,081 to xi SG 3 : : ge bang 2 ta thay bam lugng ca Rb trong phenspat Kali nhiều hơa trong Phonspat Natri, 0ron¿ khoảng vật Phonspáb Kali thi Rubidi thay thể đồng hÌnh eồa: hỗa tz‡ vổi Kalli nghŸa lầ nó có thể chiến chỗ của Kali trong mgng tinh thể Phenspat Kali, ham lượng cla Rb ting cao trong Phenspat Kali đ°giai đoạn cuối của qua trinh tgo khoang, 10 rong khoáng vật Phenspat Kali ciing nhu trong các khoảng VẬt Kali nếu tồn tại dng thdi c& Rubidi va Cesi thi chưa cô ed sơ đổ nối đổa sự thay thế đồng hỉnh giữa chúng mồ có thể trong oäc khoảng vậu nay c& Rb va Cs cling thay bhế đồng hình cho Kali, Trong nhiing trudag hgp nay thi ca Rb, Cs Và K 3 %zong củng mộ bổ hợp cộng sinh vổi nhau, quan hệ siữa Rb véi Li, Ta va Na chưa được giải quyếu triệt để trong các khoẳng vật Kali, thân tích các so ligu tuye té ve han lượng cia Rb trong cac logi Phensp&at ciing nuv trong cae knoang vat kbc, người ta thấy zần; lượng Rb cố bhổ đi vào mạng tinh thể của các Phouspäb bzước tiền phụ thuộc vào nồng 4ộ của ior Rb trong dung địch tạo khoảng, vào djic tinh thay thé déng hÌnh của Rb tronz các khoảng vật về thổi cian tgo khoảng, Nồng đệ của Rb trong phensoäE Kali và các khoắng vậu Kali khác củ: qua trinh pecmatit vA các qủa trình hậu macma thudng được tang cao, Theo Gonsmit giai thfeh th? xfen thude cha ion Rb quả lổn eùo nên no ton tai đ cuối các quả tran tạo khoảng „ Areas va Libenberg cho ring Rb dược thy trunz cồc: vồi K trong duag thé tan du(dung thé peomatit) bổi thể nồng đệ Rb trong các Phenspat #ali(nicrolin) của các mach peematit thudng tung cao, Khi xét đến hưởng biển triển của qua trin ty ahiên ngưi ta thưởng dủas tỷ lệ bau lượng siỮa K/Rb đổ suy đoáa ra các pha của quả brỉnh bạo khoảng, hoặc cáo đổi của tuầnh bạo ty nhiễn ?auxơn(1961) đã tỉnh ra hệ số bậo tcung của Rb trong cac Phenspat Kali theo cSng shite sau ; RDn Aen (kv Pheasp&t) ap) pee ự a/c, cña đã trong do Rac, 1ầ số lượng nguyêa tử của Rb, trcén đố lượn: nguyên bử của f° TỪ hệ số nầy Tauxzn đã đána gia được các loại Phenspat eố gia trị công ushigp do khả năag tập trung Rb trong ching, Ngodi ra ngudi ta sòn sử dụng các nguyên tổ khac nhau trong Phenspat : vi dụ Rb/'te, Rồ. đẳnh gia các qua trÌnh tnằnh tạo của các khoảng vật, Gs lầ nguyên tố „ “6M phổ biến tron; tự phiên bổi vậy việc xão định Ham tượng của 0esi trong cac khoans vat chưa có sổ ti đầy đủ cu'ỉnh xão, nó đồi hổi phương; phẩp phân bích có đi chinh xae và có độ SH SA Hana Sướng trung bin: cla Cs trong vé trai dat 10°7’= 107 704, ` Hình thải tồn tại của Cs trong eae khoảng, vật noi chung va trons các Phens pat noi riêng chưa được nghiên cứu kỹ hằm lượng trung bằnh của Os trong các khoảng vật cược chỉ ở bảng 5, + 9 , sĩ & , Bang 3 Sy phan bd cta Cs brọng cac loại khoang vật, : Khoảng vật : tầm lượng : Rae gia: :Microlin(@i eine: : : svổi lepidolit $ ‡ Ệ tbrong pecmatit) : 0,1 - 0,5 2M. +: Khong phat hign - 6,020 :1u, X, XLepnev: tAnbib ,,. £ Không phat hign - 0,003 : Xlepnev: @ligocla.

: Khéng phat nién - 0,002 : Xlepnev: Gs oô lign quan với các Phensp&t Kali, hao lugng cia cs trong mierolin là lổn, đặc biệt lầ nicrolin trong pecmatit đi cùng vổi 1epidolib, Về btínn chất hỗa học tina thổ 0s gần gai véi Rb, Ta va K, Theo Vlaxdp thi cs ph&n tan trong cac khoảng vật.