Luận án tiến sĩ về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ biên phòng Tây Bắc Việt Nam - Dương Ngọc Thưởng

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ DƯƠNG NGỌC THƯỞNG Kü N¡NG VËN §éng quÇn chóng cña c¸n bé c¸c ®ån biªn phßng ë khu vùc biªn giíi t©y b¾c viÖt nam LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Mã số: 931 04 01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS, TS Tạ Quang Đàm 2. PGS, TS Nguyễn Thị Tình HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, trích dẫn trong luận án là khách quan, trung thực và có xuất xứ rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố.

Tác giả luận án Dương Ngọc Thưởng MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ MỞ ĐẦU 7 Chương TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 1 ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 16 1. Những nghiên cứu liên quan đến kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 16 1. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 36 Chương NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG VẬN ĐỘNG 2 QUẦN CHÚNG CỦA CÁN BỘ CÁC ĐỒN BIÊN PHÒNG 41 2. Lý luận về kỹ năng 41 2.

Lý luận về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 45 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 69 Chương TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3 82 3. Tổ chức nghiên cứu 82 3. Phương pháp nghiên cứu 88 3.

Mức độ và tiêu chí đánh giá kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 98 Chương KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG KỸ NĂNG VẬN 4 ĐỘNG QUẦN CHÚNG CỦA CÁN BỘ CÁC ĐỒN BIÊN PHÒNG Ở KHU VỰC BIÊN GIỚI TÂY BẮC VIỆT NAM 104 4. Thực trạng kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc Việt Nam 104 4. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc Việt Nam 127 4. Phân tích chân dung tâm lý 134 4.

Biện pháp tâm lý phát triển kỹ năng vận động quần chúng cho cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc Việt Nam 147 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 165 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 168 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 169 PHỤ LỤC 179 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Bộ đội Biên phòng BĐBP 2 Biên giới quốc gia BGQG 3 Điểm trung bình ĐTB 4 Độ lệch chuẩn ĐLC 5 Khu vực biên giới KVBG 6 Vận động quần chúng VĐQC DANH MỤC CÁC BẢNG ST TÊN BẢNG Tran T g 3.1 Biểu hiện kỹ năng chuẩn bị vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 93 3.2 Biểu hiện kỹ năng thực hiện hoạt động vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 93 3.3 Biểu hiện kỹ năng đánh giá kết quả vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 94 3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng vận động quần chúng của các bộ các đồn biên phòng 94 3.5 Mức độ và tiêu chí đánh giá kỹ năng vận động quần chúng của các bộ các đồn biên phòng 102 4.1 Thực trạng chung kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc 104 4.2 Thực trạng mức độ kỹ năng chuẩn bị vận động quần chúng 108 4.3 Thực trạng mức độ kỹ năng thực hiện hoạt động vận động quần chúng 110 4.4 Thực trạng mức độ kỹ năng đánh giá kết quả vận động quần chúng 112 4.5 Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố đến kỹ năng vận động quần chúng của các bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc 128 4.6 Dự báo xu hướng biến đổi các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng vận 132 động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT TÊN BIỂU ĐỒ Trang 4.1 Tự đánh giá của cán bộ các đồn biên phòng về thực trạng kỹ năng vận động quần chúng 113 4.2 So sánh mức độ kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng qua tự đánh giá của cán bộ biên phòng với đánh giá của chỉ huy đồn và cán bộ, công chức xã ở khu vực biên giới 116 4.3 So sánh giữa ba nhóm khách thể về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 120 4.4 Đánh giá kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng theo số năm làm công tác vận động quần chúng 121 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ STT TÊN SƠ ĐỒ Trang 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 80 4.1 Tương quan giữa các kỹ năng thành phần kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 114 4.2 Tương quan giữa các tiêu chí đánh giá kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 125 4.3 Tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng 130 7 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Biên giới quốc gia là thiêng liêng, bất khả xâm phạm, có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh, kinh tế và đối ngoại. Quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị và cả nước; dựa vào Nhân dân, lấy dân làm gốc, Nhân dân là chủ thể, “mỗi người dân biên giới là một cột mốc sống”, lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt; Bộ đội Biên phòng là lực lượng chuyên trách [7, tr. Bộ đội Biên phòng đóng quân chủ yếu ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; điều kiện kinh tế khó khăn, an ninh trật tự xã hội phức tạp, trình độ dân trí thấp, tôn giáo, tín ngưỡng phức tạp, các thế lực thù địch lợi dụng lôi kéo chống, chống phá.

Để Nhân dân ở khu vực biên giới biết, hiểu, tin tưởng và làm theo chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia; tránh xa tệ nạn xã hội, loại bỏ các hủ tục; tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới đòi hỏi cán bộ các đồn biên phòng phải có phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác, trình độ chuyên môn nghiệp vụ biên phòng; am hiểu phong tục tập quán, ngôn ngữ địa phương và phải có kỹ năng vận động quần chúng. Kỹ năng vận động quần chúng giúp cán bộ các đồn biên phòng thực hiện hoạt động vận động quần chúng một cách thuần thục, linh hoạt, sáng tạo, đạt hiệu quả cao trong mọi điều kiện, hoàn cảnh; góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của Nhân dân ở khu vực biên giới chấp hành nghiêm đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Những năm qua, được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng mà trực tiếp và thường xuyên là Đảng ủy, Bộ Chỉ 8 huy Bộ đội Biên phòng các tỉnh biên giới khu vực Tây Bắc, các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; làm tốt vai trò làm tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong củng cố quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xoá đói giảm nghèo… ở khu vực biên giới, qua đó tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa quân đội với Nhân dân tạo điều kiện quan trọng để Bộ đội Biên phòng quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia trong mọi tình huống. Tuy nhiên, hoạt động vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc vẫn còn những hạn chế như: một số cấp ủy, chỉ huy đơn vị chưa thực sự chú trọng đến hoạt động vận động quần chúng; nội dung, phương pháp, hình thức tuyên truyền, vận động có lúc chưa linh hoạt, đa dạng, cụ thể; một số cán bộ chưa thực sự tích cực, chủ động trong nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ mọi mặt, nhất là tự học tiếng dân tộc; khả năng nắm bắt tâm tư nguyện vọng của quần chúng Nhân dân còn chậm và đặc biệt là còn thiếu kinh nghiệm, kỹ năng vận động quần chúng [14], [18], [22], [26].

Trong Tâm lý học, vấn đề kỹ năng được nhiều tác giả trong nước và nước ngoài quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ tập trung nghiên cứu về các kỹ năng, như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng tuyên truyền, kỹ năng thuyết phục, kỹ năng dạy học, kỹ năng nghiên cứu khoa học, kỹ năng tự học, kỹ năng quản lý cảm xúc. Nghiên cứu một cách trực tiếp, chuyên sâu, có hệ thống về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu. Do vậy, nghiên cứu về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc Việt Nam là việc làm mang cấp thiết; có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề: “Kỹ năng v⌀n động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc Việt Nam” làm đề tài luận án. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng, từ đó đề xuất các biện pháp tâm lý phát triển kỹ năng vận động quần chúng cho cán bộ các đồn biên phòng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động vận động quần chúng của Bộ đội Biên phòng. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. - Xây dựng cơ sở lý luận về kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng.

- Khảo sát, đánh giá thực trạng kỹ năng vận động quần chúng và các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng vận động quần chúng của cán bộ các đồn biên phòng ở khu vực biên giới Tây Bắc.