Luận án hứng thú hoạt động ngoại khóa ở trường sĩ quan quân đội

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tài liệu được sử dụng ở luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng. Số liệu và kết quả nghiên cứu không trùng lặp với các công trình đã được công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Tiến Sỹ MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ MỞ ĐẦU 7 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 16 1.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến hứng thú hoạt động ngoại khóa của học viên ở các trường sĩ quan quân đội 16 1. Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu 34 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỨNG THÚ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CỦA HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 39 2. Lý luận về hứng thú 39 2. Lý luận về hứng thú hoạt động ngoại khóa của học viên ở các trường sĩ quan quân đội 48 2.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hứng thú hoạt động ngoại khóa của học viên ở các trường sĩ quan quân đội 74 Chương 3 TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 88 3. Tổ chức nghiên cứu 88 3. Phương pháp nghiên cứu 94 Chương 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG HỨNG THÚ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA CỦA HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 111 4. Thực trạng hứng thú hoạt động ngoại khóa của học viên ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay 111 4.

Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hứng thú hoạt động ngoại khóa của học viên ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay 138 4.3 Biện pháp tâm lý - sư phạm nâng cao hứng thú hoạt động ngoại khóa cho học viên ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay 148 4. Phân tích kết quả thực nghiệm tác động 168 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 177 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 180 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 181 PHỤ LỤC 192 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Cán bộ quản lý, giảng viên CBQL, GV 2 Cảm xúc - tình cảm CX - TC 3 Độ lệch chuẩn ĐLC 4 Điểm trung bình ĐTB 5 Hoạt động ngoại khóa HĐNK 6 Sĩ quan quân đội SQQĐ DANH MỤC CÁC BẢNG STT TÊN BẢNG Trang 2.1 Các chỉ báo hứng thú HĐNK ở mặt nhận thức 68 2.2 Các chỉ báo hứng thú HĐNK ở mặt cảm xúc - tình cảm 69 2.3 Các chỉ báo hứng thú HĐNK ở mặt hành vi 71 2.4 Các mức độ hứng thú HĐNK của học viên 73 3.1 Phân bố khách thể nghiên cứu 90 3.2 Đổi mới phương pháp, đa dạng hóa hình thức HĐNK 104 Kết quả đánh giá thực trạng hứng thú của học viên với một 4.1 số loại hình HĐNK ở các trường SQQĐ 113 4.2 So sánh thực trạng hứng thú HĐNK của học viên theo khóa học 115 Kết quả đánh giá chung mặt nhận thức trong hứng thú 4.3 HĐNK của học viên 117 Kết quả đánh giá mặt nhận thức của học viên với một số 4.4 loại hình HĐNK ở các trường SQQĐ 119 So sánh thực trạng mặt nhận thức trong hứng thú HĐNK 4.5 của học viên theo khóa học 122 Kết quả đánh giá chung mặt CX - TC trong hứng thú 4.6 HĐNK của học viên 124 Kết quả đánh giá mặt CX - TC của học viên với một số loại 4.7 hình HĐNK ở các trường SQQĐ 127 So sánh thực trạng mặt cảm xúc - tình cảm trong hứng thú 4.8 HĐNK của học viên theo khóa học 129 Kết quả đánh giá chung mặt hành vi trong hứng thú HĐNK 4.9 của học viên 131 Kết quả đánh giá mặt hành vi của học viên với một số loại 4.10 hình HĐNK ở các trường SQQĐ 134 So sánh thực trạng mặt hành vi trong hứng thú HĐNK của 4.11 học viên theo khóa học 136 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hứng 4.12 thú HĐNK của học viên 138 Ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan đến hứng thú HĐNK 4.13 của học viên 139 Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan đến hứng thú 4.14 HĐNK của học viên 141 4.15 Dự báo xu hướng biến đổi của các yếu tố ảnh hưởng đến 147 hứng thú HĐNK của học viên 4.16 Kết quả đánh giá hứng thú HĐNK của học viên 169 Kết quả mặt nhận thức trong hứng thú HĐNK của học viên 4.17 trước và sau thực nghiệm 171 Kết quả mặt CX - TC trong hứng thú HĐNK của học viên 4.18 trước và sau thực nghiệm 172 Kết quả mặt hành vi trong hứng thú HĐNK của học viên 4.19 trước và sau thực nghiệm 173 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT TÊN BIỂU ĐỒ Trang 4.1 Kết quả đánh giá chung hứng thú HĐNK của học viên ở các 111 trường sĩ quan quân đội 4.2 Thực trạng hứng thú HĐNK của học viên theo khóa học 116 4.3 Hứng thú HĐNK của học viên trước và sau thực nghiệm 170 4.4 Kết quả trước và sau thực nghiệm tác động 174 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ STT TÊN SƠ ĐỒ Trang 2.1 Các mặt biểu hiện hứng thú HĐNK của học viên 71 2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hứng thú HĐNK của học viên 86 4.1 Tương quan giữa các biểu hiện hứng thú HĐNK của 114 học viên Tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng với hứng thú HĐNK 4.2 của học viên 143 7 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang đặt ra cho đất nước ta những thời cơ và thách thức mới, đối với lĩnh vực giáo dục, đào tạo cũng không nằm ngoài ảnh hưởng đó. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý dạy và học trực tuyến, qua internet, truyền hình, các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học” [18, tr.232], “Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và bồi dưỡng năng lực tư duy, rèn luyện năng lực thực tiễn cho người học” [19, tr.21], “Lý luận phải liên hệ với thực tiễn” [51, tr.

Để thực hiện phương hướng, giải pháp trên, hoạt động giáo dục, đào tạo ở các nhà trường nói chung, các trường SQQĐ nói riêng không chỉ nâng cao chất lượng dạy học trên lớp mà còn phải tạo được hứng thú HĐNK cho học viên. Hứng thú HĐNK có vai trò quan trọng, làm nảy sinh tính tích cực, chủ động, sáng tạo, thúc đẩy người học hoạt động, giúp củng cố, ôn luyện, mở rộng tri thức và cảm thấy “thoải mái” [4, tr. Hứng thú HĐNK còn tác động tích cực đến việc điều chỉnh cảm xúc và hành vi, năng lực học tập, sức khỏe, thể chất [116, tr.842 - 857], hoàn thành chương trình với kết quả học tập, rèn luyện tốt hơn, có sự trưởng thành, phát triển về mặt xã hội [49, tr. “Giữa hứng thú học tập và hứng thú HĐNK có mối quan hệ khăng khít với nhau” [63, tr.

Hoạt động ngoại khóa của học viên ở các trường SQQĐ có nội dung phong phú, đa dạng, bao gồm toàn bộ những hoạt động nằm ngoài chương trình học chính khóa như: Văn nghệ, thể dục thể thao, giao lưu, tọa đàm, câu lạc bộ, bồi dưỡng kỹ năng mềm, tham gia các hoạt động xã hội. Trong quá trình học tập, rèn luyện, HĐNK giúp học viên “bổ sung, khắc sâu và mở rộng tri thức khoa học” [62, tr. Tổ chức tốt HĐNK còn là điều kiện để bồi dưỡng cho 8 người học những kỹ năng sống; kỹ năng hoạt động nghề nghiệp và các kỹ năng mềm nhằm giúp họ xử lý linh hoạt, sáng tạo các vấn đề nảy sinh trong quá trình học tập, rèn luyện tại trường và thực hành chức trách, nhiệm vụ được giao trên cương vị công tác sau này. Để HĐNK có hiệu quả và thu hút được học viên tham gia, đòi hỏi phải tạo được hứng thú của học viên.

Khi có hứng thú với HĐNK, học viên sẽ chủ động, hăng hái, sáng tạo, nỗ lực khắc phục khó khăn trong hoạt động và lúc này việc tham gia HĐNK sẽ cảm thấy thoải mái, vui vẻ, nhẹ nhàng. Ngược lại, nếu không có hứng thú với HĐNK thì học viên sẽ rơi vào trạng thái mệt mỏi, ức chế và hoạt động hiệu quả thấp. Do đó, nâng cao hứng thú HĐNK cho học viên là một nội dung quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nói chung, dạy học nói riêng ở các trường SQQĐ hiện nay. Các trường SQQĐ là nơi đào tạo cán bộ lãnh đạo, chỉ huy cấp phân đội cho toàn quân, trước yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, nhiệm vụ của các nhà trường không ngừng đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, chú trọng đào tạo gắn với thực tiễn nghề nghiệp, học lý thuyết gắn liền với thực hành, lồng ghép thông qua các HĐNK.

Trong thời gian qua HĐNK ở các trường SQQĐ luôn được Đảng ủy, Ban Giám hiệu và các cấp ủy, chỉ huy quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo: các HĐNK được tăng cường, tổ chức và thực hiện thường xuyên, rộng khắp mang lại nhiều hiệu quả thiết thực. Nhờ đó, đã thu hút và tạo được hứng thú cho học viên, chất lượng, hiệu quả HĐNK từng bước được nâng lên, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục, đào tạo. Tuy nhiên, bên cạnh đó HĐNK có thời điểm chưa được chú trọng, vẫn còn không ít những hạn chế, bất cập như: Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức HĐNK còn sơ sài, chưa đi vào chiều sâu; sự phối hợp thực hiện giữa các lực lượng chưa nhịp nhàng; điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và kinh phí còn hạn chế; “tổ chức ngoại khóa…cho các đối tượng kết quả chưa cao” [67, tr.11]; việc nắm, vận dụng quy trình, cách thức tổ chức HĐNK cho 9 học viên còn biểu hiện lúng túng, thiếu linh hoạt, sáng tạo. Vì thế chưa tạo được hứng thú cao cho học viên trong quá trình tham gia HĐNK.

Mặc dù đến nay đã có không ít công trình nghiên cứu ở nước ngoài và Việt Nam có liên quan đến hứng thú HĐNK. Tuy nhiên các công trình chủ yếu nghiên cứu hứng thú HĐNK của trẻ em, học sinh, sinh viên, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu trực tiếp về hứng thú HĐNK của học viên ở các trường SQQĐ.