Luận án TS: Nâng cao hiệu quả bảo vệ phát triển nguồn lợi thủy sản Vân Phong

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG -------------------------------------- VŨ KẾ NGHIỆP GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN LỢI THUỶ SẢN TẠI VỊNH VÂN PHONG TỈNH KHÁNH HOÀ Ngành đào tạo: Kỹ thuật Khai thác thuỷ sản Mã số: 62620304 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHAN TRỌNG HUYẾN 2. TRẦN ĐỨC PHÚ KHÁNH HOÀ - 2017 Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Nha Trang Phản biện 1: TS. Hoàng Hoa Hồng Phản biện 2: TS.

Nguyễn Long Phản biện 3: TS. Thái Văn Ngạn Luận án được bảo vệ tại Hội đồng đánh giá luận án cấp trường họp tại Trường Đại học Nha Trang vào hồi ngày tháng năm 2017. Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia và Thư viện Trường Đại học Nha Trang LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan mọi kết quả của đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản tại Vịnh Vân Phong tỉnh Khánh Hoà” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào cho tới thời điểm này. Khánh Hoà, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Vũ Kế Nghiệp i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới hai thầy hướng dẫn là TS.

Phan Trọng Huyến và TS.Trần Đức Phú đã nhận hướng dẫn tôi thực hiện luận án này và tận tình chỉ bảo, tạo mọi điều kiện giúp tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Nha Trang, Lãnh đạo Phòng Khoa học Công nghệ, Viện Khoa học và Công nghệ Khai thác thuỷ sản, Khoa Sau Đại học đã tạo mọi điều kiện cho tôi được học tập và nghiên cứu. Xin bày tỏ lòng biết ơn tới tập thể cán bộ Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Khánh Hoà, tập thể cán bộ của Phòng kinh tế huyện Ninh Hoà, huyện Vạn Ninh; tập thể cán bộ của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hoà; tập thể cán bộ viện Hải Dương học Nha Trang đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong việc thu thập số liệu để thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo và các bạn đồng nghiệp trong Viện Khoa học và Công nghệ Khai thác thuỷ sản đã hỗ trợ, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Cuối cùng là lời cám ơn đến những người thân trong gia đình, đặc biệt là bố vợ và vợ cùng các con đã động viên, giúp đỡ, hy sinh nhiều thời gian cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn những tình cảm, lời động viên và sự giúp đỡ quý báu đó. Khánh Hoà, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Vũ Kế Nghiệp ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .ix DANH MỤC BẢNG BIỂU. x DANH MỤC CÁC HÌNH. xiii TÓM TẮT NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN.xiv KEY FINDINGS.xvi MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm tự nhiên vịnh Vân Phong .1 Vị trí địa lý .2 Đặc điểm địa hình ven bờ và đáy biển .1 Đặc điểm địa hình ven bờ .2 Đặc điểm địa hình đáy vịnh .2 Nguồn lợi thủy sản ở vịnh Vân Phong .3 Một số hệ sinh thái đặc trưng trong vịnh Vân Phong .1 Hệ sinh thái rạn san hô .2 Rừng ngập mặn và thảm cỏ biển .4 Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước .1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước .1 Nghiên cứu áp dụng các mô hình toán và khai thác theo hạn ngạch trong quản lý khai thác thuỷ sản .2 Các nghiên cứu về cường lực và sản lượng khai thác bền vững tối đa .3 Nghiên cứu giảm lượng tàu cá khai thác và chuyển đổi nghề nghiệp.2 Các công trình nghiên cứu trong nước .1 Các nghiên cứu có liên quan đến môi trường và nguồn lợi thuỷ sản ở khu vực Vịnh Vân Phong .2 Các nghiên cứu về cường lực và sản lượng khai thác bền vững tối đa .3 Các nghiên cứu về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản.4 Các nghiên cứu về áp dụng mô hình đồng quản lý trong quản lý nguồn lợi thuỷ sản .5 Đánh giá chung các công trình nghiên cứu trong nước và ngoài nước .1 Về phương pháp nghiên cứu .2 Về nội dung và kết quả nghiên cứu.3 Những điểm kế thừa cho đề tài nghiên cứu .1 Về phương pháp nghiên cứu.2 Về kết quả nghiên cứu.46 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phương pháp thu thập số liệu .1 Phạm vi khảo sát số liệu.2 Thu thập số liệu tàu thuyền hoạt động khai thác thủy sản trong vịnh Vân Phong .3 Xác định số lượng mẫu điều tra .4 Thu thập số liệu sản lượng khai thác .5 Thu thập số liệu ngư cụ khai thác .6 Thu thập số liệu sản phẩm khai thác .7 Thu thập số liệu bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản .2 Đánh giá mức độ hiểu biết của ngư dân về pháp luật bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản .3 Tính toán sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY) và cường lực khai thác bền vững tối đa (fMSY) .1 Mô hình Schaefer .2 Điều kiện áp dụng mô hình Schaefer .3 Phương pháp tính cường lực khai thác .4 Phương pháp tính sản lượng khai thác .4 Phương pháp tính sản lượng và tỷ lệ thành phần sản phẩm khai thác .5 Phương pháp trồng thử nghiệm san hô .2 Thời gian, địa điểm, số lượng và phương pháp trồng san hô .6 Phương pháp xử lý số liệu.

59 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN .1 Kết quả điều tra thực trạng hoạt động khai thác thuỷ sản tại vịnh Vân Phong.1 Kết quả điều tra thực trạng tàu thuyền .1 Số lượng tàu thuyền làm nghề khai thác thuỷ sản của các địa phương ven bờ vịnh Vân Phong .2 Số lượng tàu thuyền thực tế khai thác thuỷ sản trong vịnh Vân Phong .3 Cơ cấu nghề khai thác thuỷ sản .4 Đặc điểm tàu thuyền hoạt động khai thác thuỷ sản trong vịnh Vân Phong .5 Trang bị an toàn và phòng nạn .2 Thực trạng về ngư cụ hoạt động trong vịnh Vân Phong .3 Thực trạng về thuyền viên trên tàu khai thác thuỷ sản trong vịnh Vân Phong .4 Thực trạng sản lượng và thành phần sản phẩm khai thác .5 Năng suất khai thác bình quân của một tàu .6 Thực trạng về thời gian hoạt động khai thác thuỷ sản của đội tàu trong vịnh Vân Phong .1 Số ngày hoạt động tiềm năng (A).2 Hệ số hoạt động tàu (BAC) .3 Số ngày hoạt động thực tế .2 Kết quả điều tra thực trạng hoạt động bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản trong vịnh Vân Phong.1 Thực trạng nhân lực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản và các văn bản về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản áp dụng tại vịnh Vân Phong .1 Đội ngũ thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ở vịnh Vân Phong 78 3.2 Văn bản liên quan đến bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản áp dụng ở vịnh Vân Phong .2 Thực trạng hoạt động của lực lượng thanh tra thuỷ sản tại vịnh Vân Phong .1 Nhiệm vụ được giao .2 Tổ chức thực hiện .3 Thực tế triển khai.4 Kết quả thực hiện.3 Nhận thức của người dân xung quanh vịnh Vân Phong về nguồn lợi thủy sản và công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản .1 Kết quả điều tra nhận thức về pháp luật bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản .2 Kết quả điều tra nhận thức của ngư dân về môi trường sống của các loài thuỷ sản .3 Kết quả điều tra nhận thức của ngư dân về hình thức khai thác có ảnh hưởng đến môi trường sống của các loài thuỷ sản và nguồn lợi thủy sản .4 Kết quả điều tra nhận thức của ngư dân về thời điểm khai thác đối tượng có ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản.4 Sự tham gia của cộng đồng ngư dân và chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản tại vịnh Vân Phong .1 Kết quả điều tra về các hoạt động của chính quyền địa phương đã triển khai để bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.2 Kết quả điều tra nhận thức của ngư dân khi phát hiện các hoạt động khai thác thủy sản có hại đến môi trường và nguồn lợi thuỷ sản .3 Kết quả điều tra về các hoạt động của ngư dân đã tham gia để góp phần bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.4 Kết quả điều tra về các đề xuất của cộng đồng ngư dân để góp phần bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.3 Đánh giá thực trạng hoạt động khai thác thuỷ sản và hoạt động bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ở vịnh Vân Phong .1 Đánh giá thực trạng hoạt động khai thác thuỷ sản tại vịnh Vân Phong .1 Tính toán xác định cường lực và sản lượng bền vững tối đa .2 Đánh giá về thực trạng tàu thuyền .3 Đánh giá số lượng tàu thuyền hoạt động khai thác thuỷ sản trong vịnh Vân Phong .4 Đánh giá thực trạng thuyền viên.5 Đánh giá thực trạng sản lượng và cường lực khai thác thuỷ sản .6 Đánh giá về thực trạng ngư cụ .7 Đánh giá thực trạng nguồn lợi và sản phẩm khai thác .2 Đánh giá thực trạng hoạt động bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản trong vịnh Vân Phong .1 Đánh giá về hệ thống văn bản pháp quy về bảo vệ nguồn lợi áp dụng trong vịnh Vân Phong và hoạt động của lực lượng bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản tại vịnh Vân Phong .2 Đánh giá về nhận thức của người dân, sự tham gia của cộng đồng ngư dân và chính quyền địa phương xung quanh vịnh Vân Phong trong công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.4 Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản tại vịnh Vân Phong.1 Giải pháp điều chỉnh hoạt động khai thác thuỷ sản trong vịnh Vân Phong .2 Cơ sở đề xuất giải pháp .3 Nội dung giải pháp: .2 Giải pháp điều chỉnh lại cơ cấu các nghề khai thác .2 Cơ sở đề xuất giải pháp .3 Nội dung giải pháp .3 Giải pháp xử lý đối với số tàu thuyền dôi dư sau khi cơ cấu lại các nghề khai thác .3 Nội dung giải pháp .4 Giải pháp kỹ thuật phục hồi, tái tạo một số nơi cư trú điển hình của các loài hải sản .3 Nội dung giải pháp .5 Giải pháp phân vùng khai thác.3 Nội dung giải pháp .6 Đánh giá tính khả thi của các giải pháp .7 Phân tích kết quả đạt được của các giải pháp. 124 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 126 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .