Luận án tiến sĩ tâm lý học: Thích ứng biến đổi khí hậu của nông dân miền Trung

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI --------  ------- ĐỖ TẤT THIÊN THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA NÔNG DÂN KHU VỰC MIỀN TRUNG Chuyên ngành: Tâm lý học Mã số: 9310401 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. PHẠM THÀNH NGHỊ HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu của ai khác. Tác giả luận án Đỗ Tất Thiên LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến GS.

Phạm Thành Nghị, người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; Khoa Tâm lý-Giáo dục - Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; các nhà khoa học đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành công trình nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các Phòng ban của trường Đại học Sư phạm TP.HCM, trường Đại học Quy Nhơn, Quý thầy cô, đồng nghiệp ở Khoa Tâm lý học, trường Đại học Sư phạm TP.HCM và Khoa Tâm lý - Giáo dục & Công tác xã hội trường Đại học Quy Nhơn đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình vừa công tác vừa học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án. Xin gửi lời cảm ơn đến bà con nông dân huyện Tuy Phước, huyện Phù Mỹ tỉnh Bình Định, huyện Sơn Tịnh, huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi và các cán bộ quản lý thuộc các Sở, ban, ngành, huyện, xã, thôn đã tham gia và giúp đỡ tôi trong giai đoạn khảo sát lấy số liệu cho luận án.

Tôi cũng xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đến gia đình, người thân - những người luôn động viên, khuyến khích và giúp đỡ về mọi mặt để tôi có thể hoàn thành công việc nghiên cứu của mình.HCM, ngày 16 tháng 05 năm 2018 NCS. Đỗ Tất Thiên MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA NGƯỜI NÔNG DÂN. Những nghiên cứu về thích ứng.

Những nghiên cứu về thích ứng với biến đổi khí hậu của người nông dân. 21 Tiểu kết chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA NÔNG DÂN. Lý luận về thích ứng.

Lý luận về biến đổi khí hậu. Khái niệm nông dân và một số đặc điểm tâm lý cơ bản của của nông trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu. Lý luận về thích ứng với biến đổi khí hậu của nông dân. 52 Tiểu kết chương 2.

TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổ chức nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. 65 Tiểu kết chương 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA NÔNG DÂN. Thực trạng thích ứng với biến đổi khí hậu của nông dân. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ thích ứng với biến đổi khí hậu của nông dân. Mô tả một số chân dung tâm lý điển hình trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đề xuất biện pháp nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho nông dân. 143 Tiểu kết chương 4. 146 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 149 DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ ADPC Trung tâm Sẵn sàng Phòng chống Thiên tai Châu Á BĐKH Biến đổi khí hậu CĐ Cao đẳng COP Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Biến đổi khí hậu ĐH Đại học ĐTB Điểm trung bình HST Hệ sinh thái IPCC Tổ chức liên Chính phủ về biến đổi khí hậu của Liên hiệp quốc SAD Chứng rối loạn lo âu xã hội TC Trung cấp THCS Trung học sơ sở THPT Trung học phổ thông UNDP Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc UNEP Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc UNFCCC Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.

Đặc điểm của mẫu nghiên cứu. Độ tin cậy của bảng hỏi. Đánh giá thích ứng chung với bão lũ bất thường của nông dân. Kết quả thích ứng với bão lũ bất thường của người nông dân trên phương diện nhận thức chung.

Kết quả nhận thức của người nông dân về biểu hiện của bão lũ bất thường. Kết quả nhận thức của người nông dân về hậu quả của bão lũ bất thường. Kết quả tự nhận thức của người nông dân về khả năng chống đỡ với bão lũ bất thường. Kết quả nhận thức của người nông dân về việc đưa ra các cách thức để chống đỡ với bão lũ bất thường.

Kết quả về động cơ thúc đẩy hành động chống đỡ với bão lũ bất thường của nông dân. Kết quả mức độ thích ứng chung với bão lũ bất thường của nông dân qua sự thay đổi phương thức hoạt động và hiệu quả của sự thay đổi phương thức hoạt động. Kết quả mức độ thay đổi các phương thức hoạt động cụ thể để thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân. Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động trong trồng trọt để thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân.

Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động trong trồng trọt để thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân phân theo giới tính và địa bàn sinh sống. Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động trong chăn nuôi để thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân. Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động trong chăn nuôi phân theo giới tính và địa bàn sinh sống. Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động để duy trì sinh hoạt thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân.

Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động để giữ an toàn cho nhà cửa, tài sản thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân. Kết quả mức độ thay đổi phương thức hoạt động để chuẩn bị chống đỡ với bão lũ bất thường của người dân cho bản thân và gia đình. Hiệu quả của sự thay đổi phương thức hoạt động để thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân. Hiệu quả của sự thay đổi phương thức hoạt động để thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân phân theo giới tính và địa bàn sinh sống.

Mối quan hệ giữa các mặt biểu hiện của thích ứng với bão lũ bất thường của nông dân. Kết quả mức độ phối hợp với người xung quanh và tận dụng các nguồn lực để chống đỡ với bão lũ bất thường của nông dân. Ảnh hưởng sự phối hợp với mọi người xung quanh và tận dụng các nguồn lực để chống đỡ với bão lũ bất thường. Kết quả so sánh sự khác biệt về trình độ của nông dân.

Kết quả thích ứng chung với bão lũ bất thường của trường hợp 1. Kết quả thích ứng của trường hợp 1 với bão lũ bất thường trên phương diện nhận thức chung. Kết quả thích ứng của trường hợp 1 với bão lũ bất thường trên phương diện động cơ thúc đẩy sự thay đổi phương thức hành động. Kết quả mức độ thích ứng chung với bão lũ bất thường của trương hợp 1 qua sự thay đổi phương thức hoạt động và hiệu quả của sự thay đổi phương thức hoạt động.

Kết quả thích ứng chung với bão lũ bất thường của trường hợp 2. Kết quả thích ứng với bão lũ bất thường của trường hợp 2 trên phương diện nhận thức chung. Kết quả thích ứng của trường hợp 2 với bão lũ bất thường trên phương diện động cơ thúc đẩy sự thay đổi phương thức hành động. Kết quả thích ứng với bão lũ bất thường của trường hợp 2 qua sự thay đổi phương thức hoạt động và hiệu quả của sự thay đổi phương thức hoạt động.

Tính cấp thiết của đề tài Biến đổi khí hậu được xem là thách thức lớn đối với nhân loại. Biến đổi khí hậu tác động đến mọi mặt của đời sống và hoạt động sản xuất của con người cũng như môi trường trên phạm vi toàn thế giới. Mực nước biển dâng gây ngập lụt, nhiễm mặn, nhiệt độ tăng, các hiện tượng thiên tai bất thường. gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nông nghiệp, công nghiệp, các hệ thống kinh tế - xã hội.

Vấn đề biến đổi khí hậu làm thay đổi toàn diện và sâu sắc quá trình phát triển và an ninh toàn cầu như tài nguyên nước, lương thực, việc làm, kinh tế, văn hóa, xã hội, thương mại, ngoại giao. và đặc biệt là đe dọa trực tiếp đến tính mạng cũng như sức khỏe thể chất và tinh thần của con người. Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề bởi tác động của biến đổi khí hậu do bờ biển dài, phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và trình độ phát triển thấp của khu vực nông thôn. Trong những năm qua, dưới tác động của biến đổi khí hậu, tần suất và cường độ thiên tai ngày càng gia tăng, gây ra nhiều tổn thất to lớn về người, tài sản, các cơ sở hạ tầng về kinh tế, văn hóa, xã hội, tác động xấu đến môi trường.

Chỉ tính trong 15 năm trở lại đây, các hiện tượng thiên tai cực đoan như: bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, úng ngập, hạn hán, xâm nhập mặn. đã làm thiệt hại đáng kể về người và tài sản, đã làm chết và mất tích hơn 10.711 người, thiệt hại về tài sản ước tính chiếm khoảng 1,5% GDP/năm. Theo WHO từ năm 1989 đến năm 2011, trung bình mỗi năm ở Việt Nam, có 567 người chết (kể cả mất tích) do thảm họa thiên nhiên, thiệt hại 1,9 tỷ USD tổng sản phẩm quốc nội theo sức mua GDP [2, tr. Nhận thức những tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đến sự phát triển bền vững của đất nước, Chính phủ Việt Nam đã sớm tham gia và phê chuẩn Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Nghị định thư Kyoto, đồng thời chỉ đạo từng bước hoàn thiện các văn bản pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho công tác phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu.