Sức khỏe tâm thần bệnh nhân ung thư tuổi lao động: Luận án Tiến sĩ Tâm lý học Lê Thị Dung

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ THỊ DUNG SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA BỆNH NHÂN UNG THƢ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI, 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ THỊ DUNG SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA BỆNH NHÂN UNG THƢ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG Ngành: Tâm lý học Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. PHAN THỊ MAI HƢƠNG HÀ NỘI, 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG. Nghiên cứu về các vấn đề sức khoẻ tâm thần của bệnh nhân ung thƣ. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hƣởng đến sức khoẻ tâm thần của bệnh nhân ung thƣ. Nghiên cứu về mối quan hệ của sức khoẻ tâm thần ở bệnh nhân ung thƣ với chất lƣợng sống của họ.

22 Tiểu kết chƣơng 1. 28 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA BỆNH NHÂN UNG THƢ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG. Sức khoẻ tâm thần .1 Khái niệm sức khỏe.2 Khái niệm sức khỏe tâm thần. Một số thuật ngữ có liên quan.

Phân loại sức khỏe tâm thần. Bệnh nhân ung thƣ trong độ tuổi lao động. Khái niệm ung thư. Khái niệm bệnh nhân ung thư.

Khái niệm độ tuổi lao động .3 Sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thƣ trong độ tuổi lao động. Khái niệm sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động. Những biểu hiện sức khỏe tâm thần phổ biến ở bệnh nhân ung thư. Đo lường sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư.

Một số luận điểm lý thuyết nghiên cứu sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư và các yếu tố có liên quan. 61 Tiểu kết chƣơng 2. 72 Chƣơng 3: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vài nét về khách thể nghiên cứu.

Tổ chức nghiên cứu. Giai đoạn 1: Hệ thống hóa cơ sở lý luận .2 Giai đoạn 2: Nghiên cứu thực tiễn về SKTT của BNUT. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu tài liệu.

Phỏng vấn sâu .6 Nghiên cứu trường hợp .7 Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học. 86 Tiểu kết chƣơng 3. 90 Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG. Thực trạng sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thƣ trong độ tuổi lao động.

Vấn đề sức khỏe tâm thần tổng quát (GHQ-12) .5 Đánh giá chung. So sánh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư theo các lát cắt. Lát cắt nhân khẩu – xã hội. Lát cắt nghề nghiệp.

Lát cắt liên quan đến bệnh. Mối tƣơng quan giữa sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thƣ với các yếu tố tâm lý – xã hội. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sức khỏe tâm thần .1 Ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu - xã hội cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động .2 Dự báo của yếu tố nghề nghiệp cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động.3 Dự báo của yếu tố bệnh cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động. Dự báo của yếu tố hôn nhân cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động .5 Dự báo của yếu tố tâm lý – xã hội cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động.

Dự báo của tổng hợp các yếu tố cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động. Đánh giá chung về các yếu tố ảnh hưởng đến SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động. Ảnh hƣởng của sức khỏe tâm thần đến chất lƣợng cuộc sống của bệnh nhân ung thƣ trong độ tuổi lao động .1 Thống kê mô tả chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư .2 Tương quan giữa sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống.3 Dự báo của sức khỏe tâm thần cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động .6 Nghiên cứu trường hợp về sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư.1 Trường hợp thứ nhất: Sức mạnh của tình mẫu tử .2 Trường hợp thứ hai: Gia đình cùng sát cánh. 157 Tiểu kết chƣơng 4.

162 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 171 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 171 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT SKTT: Sức khỏe tâm thần BNUT: Bệnh nhân ung thư TLĐ: Tuổi lao động WHO: Tổ chức y tế thế giới PA: Ảnh hưởng tích cực NA: Ảnh hưởng tiêu cực RLTT: Rối loạn tâm thần CLCS: Chất lượng cuộc sống ASCO :Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ Thang đo BDI: Thang đánh giá trầm cảm của Beck Thang đo CES-D: Thang đo do Trung tâm phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật Thang đo PHQ-9: Thang đo Sức khỏe dành cho Bệnh nhân Thang đo SDS: Thang đo trầm cảm Zung Thang đo HADS: Thang đo trầm cảm và lo âu dành cho bệnh viện Thang đo GHQ-12: Thang đo sức khỏe tổng quát Thang đo DASS-21: Thang đo Trầm cảm, Lo âu và Căng thẳng Thang đo MSPSS: Thang đo ủng hộ xã hội đa diện Thang đo AIS: Thang đo Chấp nhận bệnh Thang đo LOT: Thang Định hướng cuộc sống được điều chỉnh Thang đo WHO-5: Thang Chỉ số hạnh phúc DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Ưu điểm và nhược điểm về độ dài của các thang đo sàng lọc.

Bảng mẫu khách thể nghiên cứu .2: Tóm lược thông tin về bảng hỏi .3: Cách tạo biến số dùng trong phân tích dữ liệu .4: Độ tin cậy của các thang đo. Sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư (N = 230) .2: Hệ số tương quan giữa các vấn đề sức khỏe tâm thần.3: Số lượng các loại rối loạn tâm thần ở BNUT (trong hai trường hợp: từ mức nhẹ trở lên và từ mức trung bình trở lên) .4: So sánh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư theo lát cắt nhân khẩu – xã hội (Mean, SD) .5: So sánh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư theo lát cắt gia đình (Mean, SD) .6: So sánh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư theo lát cắt nghề nghiệp (Mean, SD) .7: So sánh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư theo lát cắt bệnh (Mean, SD) .8: Phân bố tỉ lệ dùng thuốc giảm đau ở các giai đoạn ung thư. Mối tương quan giữa sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư và các yếu tố tâm lý xã hội (N = 230) .10: Các mô hình dự báo của yếu tố nhân khẩu xã hội cho SKTT của bệnh nhân ung thư .11: Các mô hình dự báo của yếu tố nghề nghiệp cho SKTT của bệnh nhân ung thư .12: Mô hình dự báo của yếu tố bệnh cho SKTT của bệnh nhân ung thư .13: Mô hình dự báo của yếu tố hôn nhân cho SKTT của bệnh nhân ung thư .14: Các mô hình dự báo của yếu tố tâm lý xã hội cho SKTT của bệnh nhân ung thư .15: Các mô hình dự báo của tổng hợp các yếu tố cho SKTT của bệnh nhân ung thư .16: Mô hình các yếu tố mạnh nhất tác động đến vấn đề sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động. Thống kê mô tả về cảm nhận chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư .18: Hệ số tương quan Pearson giữa SKTT và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư.19: Dự báo của SKTT tổng quát cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư .20: Dự báo của trầm cảm cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động .21: Dự báo của lo âu cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động .22: Dự báo của stress cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động .23: Hồi qui từng bước dự báo cho chất lượng cuộc sống của đa vấn đề sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động .150 DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Tế bào thường và tế bào ung thư. Mô hình chu kỳ đau buồn của Kubler-Ross .1: Mô hình nghiên cứu sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động. Điểm sức khỏe tâm thần tổng quát GHQ-12 ở bệnh nhân ung thư - theo phương pháp tính điểm Likert 0-1-2-3 (N = 230). Tỉ lệ mắc nhiễm trầm cảm ở bệnh nhân ung thư (N = 230).

Phân bố điểm trầm cảm ở bệnh nhân ung thư (N = 230). Tỉ lệ mắc nhiễm rối loạn lo âu ở bệnh nhân ung thư (N = 230). Phân bố của điểm rối loạn lo âu ở bệnh nhân ung thư (N = 230). Phân bố điểm của rối loạn căng thẳng ở bệnh nhân ung thư (N = 230).

Tỉ lệ mắc nhiễm rối loạn căng thẳng ở bệnh nhân ung thư (N = 230). Tỉ lệ mắc nhiễm đa loại rối loạn tâm thần ở bệnh nhân ung thư tính từ mức trung bình trở lên (N = 230). Phân bố mức độ chất lượng cuộc sống của BNUT. Tính cấp thiết của đề tài Sức khỏe là mục tiêu chiến lược của các quốc gia và là thước đo chung của một xã hội văn minh, nhân bản.

Rõ ràng, sức khỏe thể chất ngày nay không thể tách rời với Sức khỏe tâm thần (SKTT) và SKTT ngày càng khẳng định vị thế của mình trong nỗ lực chung để nâng cao chất lượng cuộc sống cho mọi người trong một xã hội phát triển. Hiện nay, rối loạn SKTT chiếm một phần lớn trong gánh nặng bệnh tật toàn cầu. Theo Tiến sĩ Jean-Marc Olivé - Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization – WHO) tại Việt Nam, có gần 54 triệu người trên thế giới mắc các rối loạn SKTT như bệnh tâm thần phân liệt và rối loạn cảm xúc lưỡng cực; thêm vào đó là 154 triệu người bị mắc trầm cảm [87]. Tại Việt Nam, SKTT ở Việt Nam không nằm ngoài tình hình chung của toàn cầu.

Theo thống kê của Bộ Y tế vào năm 2017, tại Việt Nam có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress, 3 triệu người bị rối loạn tâm thần nặng [11].