Luận án Tiến sĩ: Hành vi tiêu dùng của khách du lịch trong nước - Nghiên cứu của NCS Phạm Thị Kiệm

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ KIỆM HÀNH VI TIÊU DÙNG CỦA KHÁCH DU LỊCH TRONG NƢỚC Ngành: Tâm lý học Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Quang Uẩn HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Hành vi tiêu dùng của khách du lịch trong nước” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và tài liệu luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tất cả những tài liệu tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn và tham chiếu đầy đủ. Hà Nội, tháng 10 năm 2018 Tác giả NCS Phạm Thị Kiệm LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Phòng Đào tạo Sau đại học Viện Hàn lâm – Học viện Khoa học xã hội Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án này.

Xin gửi lời tri ân tới quý thầy, cô giáo Khoa Tâm lý – Giáo dục đã tận tình giúp đỡ, giảng dạy lớp nghiên cứu sinh K6, chuyên ngành Tâm lý học, Viện hàn lâm – Học viện khoa học xã hội Việt Nam Kính tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Quang Uẩn đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo trong suốt quá trình thực hiện luận án. Xin chân thành cảm ơn Tổng cục du lịch Việt Nam, Ban lãnh đạo, Ban quản lý du lịch tại thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh và khách du lịch tại hai địa bàn trên đã nhiệt tình tạo mọi điều kiện để tác giả thu thập dữ liệu. Tác giả chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè, đồng nghiệp – những người luôn động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành luận án này. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 10 năm 2018 Tác giả luận án NCS Phạm Thị Kiệm DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Các chữ đầy đủ Các chữ viết tắt Điểm trung bình ( X ) ĐTB Độ lệch chuẩn ĐLC Phần trăm % Statistical Package for the Social Sciences 20.0 MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các mô hình MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU HÀNH VI TIÊU DÙNG VÀ HÀNH VI TIÊU DÙNG CỦA KHÁCH DU LỊCH. Những nghiên cứu về hành vi tiêu dùng. Những nghiên cứu về hành vi tiêu dùng của khách du lịch. 13 Tiểu kết chương 1.

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HÀNH VI TIÊU DÙNG VÀ HÀNH VI TIÊU DÙNG DỊCH VỤ DU LỊCH CỦA KHÁCH DU LỊCH TRONG NƢỚC. Lí luận về hành vi tiêu dùng. Lý luận về dịch vụ du lịch. Lí luận về khách du lịch.

Hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước. 47 Tiểu kết chương 2. TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Tổ chức nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu. 59 Tiểu kết chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN HÀNH VI TIÊU DÙNG DỊCH VỤ DU LỊCH CỦA KHÁCH DU LỊCH TRONG NƢỚC.

Biểu hiện hành vi tiêu dùng của khách du lịch trong nước theo bảng hỏi. Thực trạng hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước qua giải tình huống giả định. Tổng hợp thực trạng hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước và dự báo xu thế biến đổi hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước.

Đánh giá chung về thực trạng hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước. Phân tích chân dung hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch ở một số khách du lịch là đại diện. Các biện pháp tâm lý – xã hội trợ giúp hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch cho khách du lịch trong nước. 142 Tiểu kết chương 4.

145 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.

Phân bố mẫu khách thể khảo sát.2: Thống kê số lượng phiếu điều tra khách du lịch. Hiểu biết tầm quan trọng của các dịch vụ du lịch. Hiểu biết chung về dịch vụ du lịch. Hiểu biết cụ thể về các loại dịch vụ du lịch.

Hiểu biết về nguồn thông tin dịch vụ du lịch. Tổng hợp về mặt hiểu biết dịch vụ du lịch. Mức độ ưa thích các dịch vụ du lịch. Mức độ hài lòng về các dịch vụ du lịch.

Mức độ tin tưởng về các dịch vụ du lịch. Tổng hợp về thái độ của khách du lịch đối với các loại dịch vụ du lịch. Mức độ thường xuyên chọn sử dụng dịch vụ du lịch. Mức độ ưu tiên khi chọn sử dụng các loại dịch vụ du lịch.

Tổng hợp về mặt hành động chọn sử dụng các loại dịch vụ du lịch. Tổng hợp các mặt biểu hiện hành vi tiêu dùng các dịch vụ du lịch của khách du lịch. Tương quan giữa ba mặt hiểu biết, thái độ và hành động chọn sử dụng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước. Thực trạng hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch.

118 trong nước qua giải tình huống giả định. Tổng hợp thực trạng hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước qua kết quả bảng hỏi và giải tình huống. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước (n = 788). Tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước.

126 DANH MỤC HÌNH Mô hình 1. Cấu trúc tâm lý hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch. 46 Mô hình 2 : Mối quan hệ giữa nhu cầu, động cơ và hành vi trong hành vi tiêu dùng du lịch. Tính cấp thiết của đề tài luận án Hành vi tiêu dùng của khách du lịch là toàn bộ hoạt động mà du khách thể hiện trong việc tìm kiếm, mua, sử dụng, đánh giá sản phẩm và dịch vụ mà họ mong đợi sẽ thỏa mãn nhu cầu khi thực hiện chuyến đi của họ[31].

Song để có thể mua được các sản phẩm dịch vụ như mong muốn bản thân khách du lịch phải có những hiểu biết, thái độ, hành động chọn sử dụng sản phẩm, dịch vụ nhất định. Vì vậy, nghiên cứu hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch là vấn đề cần thiết. Tuy nhiên, các nghiên cứu về hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch nhìn chung còn ít, chưa hệ thống và không chuyên sâu. Đặc biệt, trong tâm lý học du lịch, cho đến nay hầu như chưa có công trình nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống về hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch trong nước.

Trong những năm gần đây, nguồn khách du lịch nội địa ngày một tăng (năm 2017, ngành du lịch phục vụ 73.200 lượt khách nội địa tăng 9,7% so với năm 2016 (62.100 lượt khách) (Hội nghị tổng kết tình hình hoạt động ngành du lịch 01/2017 – Tổng cục du lịch)[13]. Điều đó cho thấy, đời sống của người dân được nâng cao, đồng thời cũng khẳng định chất lượng của các chương trình du lịch, cụ thể là chất lượng của các dịch vụ du lịch đã phần nào thỏa mãn được nhu cầu của khách du lịch. Vì vậy, tại các điểm du lịch đã thu hút được phần lớn khách du lịch chọn sử dụng các dịch vụ du lịch, việc chọn sử dụng các dịch vụ du lịch của du khách xuất phát từ động cơ, nhu cầu, sở thích của khách du lịch nhưng cũng dựa trên sự hiểu biết, sự ưa thích, tin tưởng và hài lòng về các dịch vụ du lịch mà khách du lịch mới chọn sử dụng các dịch vụ du lịch đó. Bên cạnh đó, vẫn còn một số khách du lịch chưa có sự hiểu biết, chưa quan tâm về các dịch vụ du lịch dẫn đến hành động chọn sử dụng dịch vụ du lịch chưa thực sự hiệu quả.

Đồng thời với hiểu biết, thái độ và hành động chọn sử dụng các dịch vụ thì trong quá trình tiêu dùng các dịch vụ du lịch khách du lịch cũng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như văn hóa, gia đình, điều kiện kinh tế, tuổi tác, giới tính,.… Việc phân tích, làm rõ mức độ hiểu biết, thái độ và hành 1 động chọn sử dụng dịch vụ du lịch cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng dịch vụ du lịch của khách du lịch là vấn đề cần thiết để có những biện pháp tác động phù hợp nhằm nâng cao sự hiểu biết, niềm tin và sự hài lòng để thu hút đông đảo khách du lịch chọn sử dụng dịch vụ du lịch tại các điểm du lịch. Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai thành phố lớn, trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của cả nước, nơi hội tụ nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử. Hàng năm hai điểm du lịch này đã thu hút được nhiều khách du lịch đến từ các tỉnh thành khác nhau trong cả nước (năm 2017 Hà Nội đón 14.820 lượt khách, tăng 7% so với năm 2016; thành phố Hồ Chí Minh phục vụ 24 triệu lượt khách nội địa (tăng 10% so với năm 2016; tổng thu từ du lịch ước đạt 112 nghìn tỷ đồng (tăng 8% so với năm 2016; Số liệu thống kê từ sở du lịch Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh). Việc chọn địa bàn nghiên cứu trên sẽ giúp tác giả tìm hiểu được đa dạng khách thể đến từ nhiều vùng miền khác nhau nên kết quả nghiên cứu mang độ tin cậy cao.

Với những vấn đề đã trình bày ở trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Hành vi tiêu dùng của khách du lịch trong nước” làm đề tài nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2.