Luận án tiến sĩ công tác xã hội dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THANH HẢI DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ KHU VỰC KINH TẾ PHI NHÀ NƯỚC TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI HÀ NỘI, 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THANH HẢI DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ KHU VỰC KINH TẾ PHI NHÀ NƯỚC TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: CÔNG TÁC XÃ HỘI Mã số: : 976 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI Người hướng dẫn khoa học: 1. GS- TS NGUYỄN HỮU MINH 2. TS LÊ HẢI THANH HÀ NỘI, 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả luận án i MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài. Các nghiên cứu về thực trạng và xu hướng di cư và nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước 14 1.

Các nghiên cứu về khả năng tiếp cận chính sách an sinh xã hội của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Các nghiên cứu về dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Những công trình nghiên cứu ở trong nước. Các nghiên cứu về thực trạng và xu hướng di cư và nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước 20 1.

Các nghiên cứu về khả năng tiếp cận chính sách an sinh xã hội của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Các nghiên cứu về dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu.32 Tiểu kết chương 1.34 Chương 2: LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ KHU VỰC KINH TẾ PHI NHÀ NƯỚC. Lý luận về người lao động nhập cư làm việc ở khu vực kinh tế phi nhà nước.

Nhập cư và người lao động nhập cư. Khu vực kinh tế phi nhà nước. Người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Lý luận về dịch vụ công tác xã hội và dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước.

Nhân viên công tác xã hội. Dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập khu vực kinh tế phi nhà nước……………………………………………………………………………………41 2. Một số lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu. Tiếp cận dựa trên thuyết hành vi.

Tiếp cận dựa trên thuyết về quyền con người. Tiếp cận dựa trên thuyết hệ thống. Các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ công tác xã hội đối với người nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Đội ngũ nhân viên cung cấp dịch vụ công tác xã hội.

Thông tin truyền thông về dịch vụ công tác xã hội. Nguồn lực hỗ trợ. Đặc điểm của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Cơ chế chính sách và pháp luật.

Khung phân tích. 64 ii Tiểu kết chương 2.66 Chương 3: THỰC TRẠNG DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ KHU VỰC KINH TẾ PHI NHÀ NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH………………………………………………………………………67 3. Khái quát về đặc điểm kinh tế, chính trị, xã hội và người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước tại Thành phố Hồ Chí Minh………………………. Đặc điểm kinh tế, chính trị và xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh.

Đặc điểm của khách thể nghiên cứu. Thực trạng hoạt động hỗ trợ người lao động nhập cư làm việc ở khu vực kinh tế phi nhà nước tiếp cận dịch vụ công tác xã hội. Sự cần thiết và thực trạng chung sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư làm việc ở khu vực kinh tế phi nhà nước từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ công tác xã hội với người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh hưởng của yếu tố năng lực đội ngũ đến dịch vụ công tác xã hội. Ảnh hưởng của yếu tố thông tin truyền thông đến DVCTXH. Ảnh hưởng của yếu tố nguồn lực hỗ trợ đến dịch vụ công tác xã hội.

Ảnh hưởng của yếu tố đặc điểm người lao động nhập cư đến dịch vụ công tác xã hội… 120 3. Ảnh hưởng của yếu tố cơ chế chính sách đến dịch vụ công tác xã hội.125 Tiểu kết chương 3.130 Chương 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG SỬ DỤNG DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG NHẬP CƯ KHU VỰC KINH TẾ PHI NHÀ NƯỚC VÀ THỰC NGHIỆM BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG…………………………………………………………132 4. Giải pháp nâng cao khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Nhóm giải pháp liên quan đến chính sách pháp luật.

Đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên cung cấp dịch vụ công tác xã hội…………. Đẩy mạnh phát triển dịch vụ công tác xã hội ở cộng đồng. Nâng cao nhận thức và năng lực khai thác và sử dụng về dịch vụ công tác xã hội đối với người lao động nhập cư………………………………………………………139 4. Tăng cường công tác giáo dục truyền thông về cung cấp dịch vụ công tác xã hội tại cộng đồng…………………………………………………………………………141 4.

Kết quả thực nghiệm tác động. Cách thức tiến hành thực nghiệm. Đánh giá ảnh hưởng và sự thay đổi của biện pháp tăng cường hoạt động truyền thông, tác động đến khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước………………………………………………147 iii Tiểu kết chương 4.155 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 157 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

158 PHỤ LỤC iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 Action Aid (AVV) Tổ chức quốc tế chống nghèo đói 2 ASXH An sinh xã hội 3 BHXH Bảo hiểm xã hội 4 CTXH Công tác xã hội 5 ĐTB Điểm trung bình 6 ĐLC Độ lệch chuẩn 7 DVCTXH Dịch vụ công tác xã hội 8 DVXH Dịch vụ xã hội 9 GDP Tổng sản phẩm quốc nội 10 KTPNN Kinh tế phi nhà nước 11 ILO Tổ chức Lao động Quốc tế 12 NLĐNC Người lao động nhập cư 13 NVCTXH Nhân viên công tác xã hội 14 Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh 15 UNDP Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc 16 WB Ngân hàng thế giới v DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Số nhân khẩu trong hộ của khách thể nghiên cứu.2: Nơi xuất cư của khách thể khảo sát.3: Thu nhập từ việc làm chính của người lao động nhập cư. Mức độ cần thiết sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Nhận định về mức độ cần thiết sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư phân theo giới tính. Khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước tại thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận định về khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư phân theo giới tính. Khả năng sử dụng dịch vụ thông tin nhà trọ an toàn của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Khả năng sử dụng dịch vụ kết nối, chuyển gửi nguồn lực của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Khả năng sử dụng dịch vụ tư vấn, tham vấn của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước.

Khả năng sử dụng dịch vụ giới thiệu hỗ trợ học nghề, việc làm và sinh kế của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Khả năng sử dụng dịch vụ hỗ trợ giáo dục của trẻ em trong các gia đình người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Nhận định của người lao động nhập cư về các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ công tác xã hội. Nhận định về đội ngũ nhân viên cung cấp dịch vụ ảnh hưởng đến khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội.

Tương quan giữa yếu tố năng lực nhân viên công tác xã hội và khả năng sử dụng DVCTXH của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước. Thông tin truyền thông ảnh hưởng đến khả năng sử dụng DVCTXH của người lao động nhập cư khu vực kinh tế phi nhà nước.17: Nguồn lực hỗ trợ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ công tác xã hội với người lao động nhập cư. Đánh giá của người trả lời về ảnh hưởng của đặc điểm người lao động nhập cư đến khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội. Mức độ đồng ý của người trả lời về ảnh hưởng của cơ chế chính sách đến sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư.

Sự thay đổi khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư trước và sau thực nghiệm.148 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Giới tính, học vấn và tình trạng hôn nhân của khách thể nghiên cứu.2: Trình độ chuyên môn và độ tuổi của người lao động nhập cư.3: Loại hình công ty, việc làm chính và tính chất công việc của khách thể khảo sát.4: Lĩnh vực làm việc và tình trạng ký hợp đồng lao động của khách thể khảo sát.5: Nhận định về khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư phân theo độ tuổi.6: Nhận định về khả năng sử dụng dịch vụ công tác xã hội của người lao động nhập cư phân theo địa bàn khảo sát.1: Đánh giá ảnh hưởng của biện pháp tăng cường hoạt động truyền thông, tác động trước và sau thực nghiệm.152 viii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu Sau 36 năm thực hiện đường lối đổi mới (năm 1986), nước ta đã thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng kéo dài và tạo nên một bước ngoặt mới cho sự phát triển kinh tế - xã hội.