Luận án: Đặc điểm nhân trắc và tăng trưởng đầu mặt trẻ em Kinh 7-9 tuổi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRƯƠNG ĐÌNH KHỞI NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NHÂN TRẮC VÀ SỰ TĂNG TRƯỞNG ĐẦU MẶT Ở TRẺ EM NGƯỜI KINH TỪ 7 ĐẾN 9 TUỔI LUẬN ÁN TIẾN SĨ RĂNG HÀM MẶT HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRƯƠNG ĐÌNH KHỞI NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NHÂN TRẮC VÀ SỰ TĂNG TRƯỞNG ĐẦU MẶT Ở TRẺ EM NGƯỜI KINH TỪ 7 ĐẾN 9 TUỔI Chuyên ngành: Răng hàm mặt Mã số: 9720501 LUẬN ÁN TIẾN SĨ RĂNG HÀM MẶT Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Lương Ngọc Khuê 2.TS Đào Thị Dung HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Trương Đình Khởi, nghiên cứu sinh khóa 35, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Răng Hàm Mặt, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lương Ngọc Khuê và PGS.TS Đào Thị Dung. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam 3. Các số liệu và thông tin nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam đoan này. Hà Nội, ngày 12 tháng 08 năm 2022 Người viết cam đoan Trương Đình Khởi LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, đó là sự đóng góp và giúp đỡ to lớn của nhiều tập thể và cá nhân. Tôi xin gửi đến: PGS.TS Lương Ngọc Khuê PGS.TS Đào Thị Dung lòng kính yêu và biết ơn sâu sắc, những thầy cô dành biết bao thời gian quý báu và công sức dạy bảo và hướng dẫn cho tôi về mọi mặt, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong công tác và nghiên cứu khoa học. Tôi xin trân trọng cảm ơn ban lãnh đạo Viện Đào Tạo Răng Hàm Mặt, Ban giám hiệu Trường Đại Học Y Hà Nội, Phòng đào tạo và quản lý khoa học Viện Đào Tạo Răng Hàm Mặt, Phòng X Quang - Trung tâm Kỹ thuật cao A7, Phòng sau đại học Trường Đại Học Y Hà Nội đã tạo nhiều điệu kiện thuận lợi cho tôi học tập và hoàn thành luận án này.

Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu Trường Tiểu Học Liên Ninh, bậc phụ huynh và các cháu đồng ý tự nguyện tham gia nghiên cứu, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi tiến hành nghiên cứu để hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn anh/chị/em trong nhóm đề tài nghiên cứu nhân trắc học, nhóm nghiên cứu sinh các khóa 33,34 và 35 đã hỗ trợ tôi xử lý số liệu, tập huấn nhóm đo đạc chỉ số trong suốt quá trình nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến toàn thể phòng, ban Bệnh Viện Đa Khoa Nông nghiệp, anh/chị/em Khoa Răng Hàm Mặt đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án này. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Trương Đình Khởi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CS : Chỉ số HD : Hàm dưới HT : Hàm trên NC : Nghiên cứu P : Mức độ khác biệt R6HD : Răng hàm lớn thứ nhất hàm dưới SD : Độ lệch chuẩn : Giá trị trung bình XHD : Xương hàm dưới XHT : Xương hàm trên XQ : X -quang MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số đặc điểm nhân trắc đầu mặt. Sự tăng trưởng của xương sọ.

Sự tăng trưởng của nền sọ. Sự tăng trưởng của phức hợp mũi hàm trên. Sự tăng trưởng của xương hàm dưới. Sự tăng trưởng mô mềm vùng đầu mặt.

Cơ chế tăng trưởng xương vùng đầu mặt. Tăng trưởng tại các đường khớp. Tăng trưởng sụn. Tăng trưởng do quá trình bồi đắp xương/ tiêu xương ở màng xương ngoài và màng xương trong.

Sự tăng trưởng vùng đầu mặt theo ba chiều trong không gian. Sự dịch chuyển của xương vùng đầu mặt:. Sự xoay của xương hàm và hướng mọc răng. Đặc điểm tăng trưởng vùng đầu mặt giai đoạn từ 7-9 tuổi.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng vùng đầu mặt. Các yếu tố toàn thân. Các yếu tố tại chỗ. Các phương pháp đánh giá tăng trưởng .1 Phương pháp so sánh giá trị các đặc điểm nghiên cứu được đo trên cơ thể sống, trên phim chụp sọ mặt và ảnh chuẩn hóa liên tiếp nhau.

Phương pháp chồng hình kế tiếp nhau. Các phương pháp nghiên cứu sự tăng trưởng đầu- mặt. Phương pháp đo trực tiếp trên cơ thể sống. Phương pháp đo trên ảnh chụp chuẩn hóa.

Phương pháp đo trên phim X quang sọ mặt. Các nghiên cứu đặc điểm nhân trắc và sự tăng trưởng đầu mặt. Các nghiên cứu theo phương pháp đo nhân trắc đầu mặt trực tiếp. Các nghiên cứu theo phương pháp đo trên ảnh chuẩn hóa.

Các nghiên cứu theo phương pháp đo trên phim sọ mặt. Một số đặc điểm về vị trí, dân cư nơi lấy mẫu nghiên cứu. 35 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Cách chọn mẫu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu:.

Các bước tiến hành nghiên cứu. Các bước thu thập số liệu nghiên cứu vùng đầu mặt. Phương tiện đo đạc. Lưu trữ số liệu đo đạc.

Xử lý số liệu. Xử lý số liệu khi xác định đặc điểm cấu trúc vùng đầu mặt. Xử lý số liệu khi đánh đặc điểm tăng trưởng vùng đầu mặt. Sai số và cách khắc phục sai số.

Đạo đức nghiên cứu. 62 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Phân bố theo giới.

Phân bố phân loại khớp cắn theo Angle của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm và chỉ số nhân trắc đầu mặt ở trẻ em người Kinh 7 tuổi. Đặc điểm và chỉ số đầu mặt bằng phương pháp đo nhân trắc trực tiếp. Đặc điểm và chỉ số đầu mặt bằng phương pháp đo trên ảnh chuẩn hóa.

Đặc điểm và chỉ số đầu mặt bằng phương pháp đo trên phim sọ nghiêng. Đặc điểm tăng trưởng đầu mặt ở trẻ em từ 7 đến 9 tuổi. Đặc điểm tăng trưởng đầu mặt ở trẻ em từ 7 đến 9 tuổi bằng phương pháp đo nhân trắc trực tiếp. Đặc điểm tăng trưởng đầu mặt ở trẻ em từ 7 đến 9 tuổi bằng phương pháp đo trên ảnh chuẩn hóa.

Đặc điểm tăng trưởng đầu mặt ở trẻ em từ 7 đến 9 tuổi bằng phương pháp đo trên phim sọ nghiêng. 85 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu tăng trưởng.

Một số hạn chế của nghiên cứu. Sự phân phối các đặc điểm nghiên cứu. Đặc điểm nhân trắc đầu mặt ở trẻ em 7 tuổi người Kinh tại Hà Nội. Đặc điểm sọ mặt đo trực tiếp.

Đặc điểm sọ mặt đo trên ảnh chuẩn hóa thẳng và nghiêng. Đặc điểm sọ mặt đo trên phim sọ nghiêng. Đặc điểm tăng trưởng nhân trắc đầu mặt ở trẻ em từ 7-9 tuổi. Tăng trưởng sọ mặt khi đo trực tiếp.

Tăng trưởng sọ mặt khi đo trên ảnh chuẩn hóa. Tăng trưởng sọ mặt khi đo trên phim sọ nghiêng. 146 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Kích thước chiều rộng đầu, chiều dài đầu, chu vi vòng đầu ở trẻ 7-9 tuổi người Caucasian Bắc Mỹ theo nghiên cứu của Farkas .2: Kích thước chiều rộng đầu, chiều dài đầu ở người trưởng thành một số người trưởng thành Việt Nam theo nghiên cứu của Farkas .3: Kích thước chiều rộng đầu, chiều dài đầu, chu vi vòng đầu ở trẻ 7-9 tuổi người Colombian, Nam Mỹ theo nghiên cứu của Cleidy.4: Một số giá trị các tham số theo phân tích của Ricketts ở trẻ 9 tuổi và dự đoán tăng trưởng theo tuổi.5: Một số giá trị trung bình các chỉ số theo phân tích của Ricketts ở trẻ em Hàn Quốc 7-9 tuổi .6: Giá trị trung bình của các chỉ số theo phân tích của Ricketts ở trẻ em Nhật Bản 7-9 tuổi .7: Giá trị trung bình của các chỉ số theo phân tích của Ricketts ở trẻ em Hàn Quốc 9-19 tuổi .1: Các điểm mốc giải phẫu đầu mặt khi đo trực tiếp .2: Các kích thước vùng đầu mặt khi đo trực tiếp .3: Các điểm mốc giải phẫu đầu mặt khi đo trên ảnh chuẩn hóa mặt thẳng .4: Các kích thước vùng đầu mặt khi đo trên ảnh chuẩn hóa mặt thẳng .5: Các điểm mốc giải phẫu đầu mặt khi đo trên ảnh chuẩn hóa mặt nghiêng .6: Kích thước vùng đầu mặt khi đo trên ảnh chuẩn hóa mặt nghiêng.7: Các điểm mốc giải phẫu đầu mặt khi đo trên phim sọ nghiêng .8: Các kích thước đầu mặt khi đo trên phim sọ nghiêng theo phân tích Ricketts .1: Phân bố phân loại khớp cắn theo Angle .2: Giá trị trung bình kích thước nhân trắc đầu mặt ở trẻ em người Kinh 7 tuổi giữa ba nhóm khớp cắn bằng phương pháp đo trực tiếp .3: Đặc điểm nhân trắc đầu mặt ở trẻ 7 tuổi dân tộc Kinh khi đo bằng kỹ thuật đo trên ảnh chuẩn hóa thẳng và nghiêng .4: So sánh giữa ba loại khớp cắn giá trị trung bình chiều dài nền sọ trước, chiều dài nền sọ sau và độ lệch nền sọ ở trẻ em người Kinh 7 tuổi .5: So sánh giữa ba loại khớp cắn giá trị trung bình chiều cao mặt toàn bộ, Chiều cao tầng mặt dưới và góc mặt phẳng hàm dưới .6: So sánh giữa ba loại khớp cắn giá trị trung bình độ lồi mặt, vị trí điểm A, chiều sâu hàm trên ở trẻ em người Kinh 7 tuổi .7: So sánh giữa ba loại khớp cắn giá trị trung bình góc trục mặt, chiều sâu mặt (góc mặt), chiều dài xương hàm dưới ở trẻ em người Kinh 7 tuổi.8: So sánh giữa ba loại khớp cắn giá trị trung bình độ nhô môi trên, độ nhô môi dưới, góc liên răng cửa ở trẻ em người Kinh 7 tuổi .9: So sánh giữa ba loại khớp cắn giá trị trung bình độ nghiêng răng cửa hàm trên, độ nhô răng cửa hàm trên và khoảng cách R6HD đến PtV ở trẻ em người Kinh 7 tuổi .