Tội cướp giật tài sản theo luật hình sự việt nam trên cơ sở số liệu địa bàn thàn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRẦN HỮU NGHĨA TỘI CƯỚP GIẬT TÀI SẢN THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM (Trên cơ sở số liệu địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh) Chuyên ngành: Luật hình sự Mã số: 60 38 40 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Trịnh Quốc Toản HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.

Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƢỜI CAM ĐOAN Trần Hữu Nghĩa MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CƯỚP GIẬT TÀI SẢN THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM.

KHÁI QUÁT LỊCH SỬ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN. Giai đoạn từ Cách mạng Tháng tám năm 1945 đến trƣớc khi ban hành BLHS năm 1985. Giai đoạn từ sau khi ban hành BLHS năm 1985 đến trƣớc khi ban hành BLHS năm 1999. TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN THEO ĐIỀU 136 BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999.

Khái niệm Tội cƣớp giật tài sản. Các dấu hiệu pháp lý của Tội cƣớp giật tài sản. Đƣờng lối xử lý đối với Tội cƣớp giật tài sản. PHÂN BIỆT TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN VỚI MỘT SỐ TỘI KHÁC.

Phân biệt Tội cƣớp giật tài sản với Tội cƣớp tài sản. Phân biệt Tội cƣớp giật tài sản với Tội cƣỡng đoạt tài sản. Phân biệt Tội cƣớp giật tài sản với Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản. Phân biệt Tội cƣớp giật tài sản với Tội công nhiên chiếm đoạt tài sản.47 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.

48 Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI CƯỚP GIẬT TÀI SẢN THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 2008 ĐẾN 2012. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. THỰC TIỄN ĐIỀU TRA, TRUY TỐ, XÉT XỬ TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ 2008 ĐẾN 2012. Đánh giá chung về tình hình tội phạm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh từ 2008 đến 2012.

Phân tích, đánh giá tình hình Tội cƣớp giật tài sản so sánh với tổng số tội phạm nói chung và các tội xâm phạm sở hữu có tính chiếm đoạt nói riêng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tình hình điều tra, truy tố, xét xử Tội cƣớp giật tài sản ở Thành phố Hồ Chí Minh. NHỮNG TỒN TẠI, HẠN CHẾ TRONG ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NÓ. Những tồn tại, hạn chế trong giải quyết các vụ án về Tội cƣớp giật tài sản.

Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong giải quyết các vụ án về Tội cƣớp giật tài sản. 76 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 78 Chương 3: NHU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI CƯỚP GIẬT TÀI SẢN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG. NHU CẦU TIẾP TỤC HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG.

Về phƣơng diện chính trị - xã hội. Về phƣơng diện lập pháp hình sự. Về phƣơng diện lý luận - thực tiễn. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHÁC NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI CƢỚP GIẬT TÀI SẢN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999. Giải pháp tăng cƣờng giải thích và hƣớng dẫn pháp luật hình sự. Giải pháp tăng cƣờng số lƣợng, chất lƣợng đội ngũ cán bộ tiến hành tố tụng. Giải pháp tăng cƣờng sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.94 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

96 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCA Bộ Công an BLDS Bộ luật Dân sự BLHS Bộ luật Hình sự BLTTHS Bộ luật Tố tụng Hình sự BTP Bộ Tƣ pháp CSHS Chính sách Hình sự LHS Luật Hình sự PLHS Pháp luật Hình sự TANDTC Tòa án nhân dân tối cao TNHS Trách nhiệm Hình sự VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao XHCN Xã hội Chủ nghĩa DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng Bảng 2.1: So sánh tình hình Tội cƣớp giật tài sản với tình hình tội phạm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.2: Một số tội xâm phạm sở hữu có tính phổ biến thực hiện ở Thành phố Hồ Chí Minh.3: Tình hình khởi tố, truy tố, xét xử Tội cƣớp giật tài sản trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.4: Tình hình xét xử Tội cƣớp giật tài sản trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.5: Hình phạt và biện pháp tƣ pháp đƣợc áp dụng với bị cáo phạm tội cƣớp giật tài sản trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.6: Tính chất, mức độ Tội cƣớp giật tài sản đã xét xử trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.7: Tỷ lệ tái phạm của Tội cƣớp giật tài sản đã xét xử trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tính cấp thiết của đề tài Trong lịch sử phát triển, vấn đề lợi ích vật chất luôn là tâm điểm của mọi xung đột trong xã hội. Bởi vậy, vấn đề bảo đảm quyền sở hữu các lợi ích vật chất cũng luôn đƣợc các nhà nƣớc trên thế giới quan tâm. Ở nƣớc ta, quyền sở hữu đƣợc quy định và bảo hộ trong Hiến pháp và các văn bản quy phạm pháp luật trong các lĩnh vực: Luật Hình sự, Luật Dân sự… Trong Bộ luật Dân sự, quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt của chủ sở hữu hợp pháp đối với tài sản của mình.

Tất cả mọi cá nhân, tổ chức khác đều có nghĩa vụ tôn trọng quyền của chủ sở hữu đó không phân biệt tôn giáo, giai cấp hay màu da. Nếu một chủ thể nào xâm phạm đến tài sản của chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thƣờng toàn bộ, kịp thời, tƣơng ứng với thiệt hại xảy ra. Trong pháp luật hình sự, quyền sở hữu đƣợc bảo vệ thông qua các quy định về các tội xâm phạm sở hữu. Đây cũng là một trong những nhóm tội đƣợc quy định sớm nhất trong pháp luật hình sự trên thế giới nói chung và nƣớc ta nói riêng.

Từ khi đất nƣớc ta chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trƣờng, diễn biến của tình hình tội phạm nói chung, cũng nhƣ các tội phạm xâm phạm sở hữu nói riêng hết sức phức tạp và ngày càng có chiều hƣớng gia tăng, gây thiệt hại lớn về tài sản. Trong những năm qua, các cơ quan bảo vệ pháp luật tại Thành phố Hồ Chí Minh tuy đã tích cực đấu tranh ngăn chặn các hành vi xâm phạm sở hữu, nhƣng việc điều tra, truy tố, xét xử loại tội phạm này còn chƣa kịp thời, chƣa có quy mô, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu, bên cạnh đó các quy định trong pháp luật hình sự chƣa đƣợc hoàn thiện. Bởi vậy, loại tội phạm xâm phạm sở hữu ngày càng diễn biến phức tạp, gây dƣ luận không tốt cho xã hội, làm giảm lòng tin của quần chúng đối với pháp luật, ảnh hƣởng đến hình ảnh của Thành phố mang tên Bác. Với vai trò là nền tảng kinh tế - xã hội của quốc gia, chế độ sở hữu là một trong những vấn đề trọng yếu đƣợc Nhà nƣớc bảo hộ bằng mọi biện pháp trong đó có biện pháp hình sự.

Điều này đƣợc thể hiện trong việc xử lý các hành vi xâm 1 phạm tới chế độ sở hữu. Hiện nay, các tội phạm xâm phạm sở hữu xảy ra rất phổ biến, trong đó Tội cƣớp giật tài sản chiếm tỷ lệ khá lớn. Qua thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử các tội xâm phạm đến sở hữu luôn chiếm một số lƣợng lớn và rất phổ biến tại các địa phƣơng, đặc biệt là các Thành phố lớn. Qua lần pháp điển hóa lần thứ hai, BLHS (BLHS) năm 1999 ra đời một lần nữa khẳng định Chính sách Hình sự (CSHS) của Nhà nƣớc ta trong việc bảo vệ quyền sở hữu thông qua các quy định tại Chƣơng XIV của Bộ luật.

Trong đó, Tội cƣớp giật tài sản đƣợc quy định tại Điều 136 của BLHS năm 1999. Vì vậy, việc nghiên cứu cơ sở lý luận về Tội cƣớp giật tài sản và thực tiễn của tội phạm này trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, xác định những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân của nó để qua đó đƣa ra những giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về Tội cƣớp giật tài sản là cần thiết, khách quan. Với những lý do đó, tác giả chọn đề tài: Tội cướp giật tài sản theo Luật Hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh) làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ luật học. Tình hình nghiên cứu Hành vi cƣớp giật tài sản đã đƣợc đề cập trong một số công trình nghiên cứu khoa học về Luật Hình sự, trong các tập bình luận khoa học về Luật Hình sự, các luận văn thạc sĩ, tiến sĩ của một số tác giả nghiên cứu các nội dung liên quan đến đề tài các tội xâm phạm sở hữu trên các phƣơng tiện khác nhau nhƣ đấu tranh phòng chống các Tội cƣớp tại Việt Nam, Tội trộm cắp tài sản, nhƣ bài viết “Các tội xâm phạm sở hữu trong BLHS năm 1999” của TS.

Trƣơng Quang Vinh, Tạp chí Luật học, số 4/2000; Luận văn Tiến sĩ Luật học của Nguyễn Ngọc Chí, năm 2000 về “Về trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu”; Luận văn Thạc sĩ của Lê Thị Thu Hà, năm 2004 về “Tội cướp giật tài sản theo Luật Hình sự Việt Nam: Một số khía cạnh pháp lý hình sự và Tội phạm học”. Tuy nhiên, chƣa có một công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu về Tội cƣớp giật tài sản một cách đầy đủ, có hệ thống và toàn diện về Tội cƣớp giật tài sản theo Luật Hình sự Việt Nam năm 1999 trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.