Quá trình chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh tân an

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN NGUYỄN MINH ĐẢO QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ LỰC LƯỢNG TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN Ở TỈNH TÂN AN (1939 - 1945) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ VIỆT NAM Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2025 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Những số liệu được sử dụng trong luận án đều có nguồn gốc rõ ràng và trung thực. Những kết luận khoa học trong luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Minh Đảo ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến giảng viên hướng dẫn khoa học là PGS.

Trần Thị Thái Hà và TS. Bùi Gia Khánh. Trong suốt quá trình tôi thực hiện luận án, Thầy/Cô đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, dành nhiều thời gian và công sức quý báu để giúp đỡ tôi hoàn thành tốt luận án. Những lời động viên, khích lệ của hai Thầy/Cô là nguồn động lực to lớn giúp tôi vượt qua khó khăn, thử thách.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tập thể quý Thầy, Cô trong các Hội đồng đánh giá luận án đã dành thời gian quý báu đọc bản thảo, đóng góp những ý kiến nhận xét, góp ý và định hướng quý báu giúp luận án của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Quý lãnh đạo Trường, phòng Đào tạo Sau đại học và tập thể quý Thầy, Cô giáo đã tận tâm giảng dạy, truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian học tập tại trường. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các Thầy, Cô làm công tác đào tạo đã luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ tôi kịp thời trong suốt khóa học. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Trung tâm Lưu trữ quốc gia II, Ban Tuyên giáo tỉnh Long An1, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Long An, ông Đỗ Thanh Bình - nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu Lịch sử Đảng, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Long An, Phó Chủ tịch Thường trực Hội khoa học Lịch sử tỉnh Long An trong việc cung cấp tài liệu quý báu cho quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn ở bên cạnh, động viên, chia sẻ và hỗ trợ tôi hết mình trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Nguyễn Minh Đảo 1 Từ ngày 13-6-2025 là tỉnh Tây Ninh, theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12-6-2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu.

Phương pháp nghiên cứu. Nguồn tài liệu. Đóng góp của luận án. Kết cấu của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ LỰC LƯỢNG TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN Ở TỈNH TÂN AN (1939 - 1945). Nghiên cứu của tác giả nước ngoài. Nghiên cứu của tác giả trong nước. Nghiên cứu về chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền ở Việt Nam (1939 - 1945).

Nghiên cứu về chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh Tân An (1939 - 1945). Một số nhận xét về tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần giải quyết. Nhận xét về tình hình nghiên cứu. Những vấn đề luận án cần giải quyết.

CHUẨN BỊ KHỞI NGHĨA VÀ CHÍNH SÁCH ĐÀN ÁP CỦA THỰC DÂN PHÁP TẠI TỈNH TÂN AN GIAI ĐOẠN 1939 - 1942. Khái quát về tỉnh Tân An. Tổ chức bộ máy chính quyền thực dân tại tỉnh Tân An. Tình hình kinh tế, xã hội tỉnh Tân An.

Truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng. Chính sách của thực dân Pháp tại tỉnh Tân An (1939 - 1940). Bối cảnh lịch sử. Chính sách của thực dân Pháp tại tỉnh Tân An (1939 - 1940).

Chính sách đàn áp phong trào cộng sản. Chính sách tuyên truyền mị dân. Chính sách tổng động viên bắt lính. Chuẩn bị khởi nghĩa tại tỉnh Tân An (1939 - 1942).

Sự chuyển hướng chỉ đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Đông Dương. Chủ trương khởi nghĩa của Xứ ủy Nam Kỳ. Hoạt động chuẩn bị khởi nghĩa tại tỉnh Tân An. Xây dựng và củng cố hệ thống tổ chức Đảng các cấp.

Chuẩn bị lực lượng chính trị, huy động sức mạnh quần chúng nhân dân tham gia khởi nghĩa. Xây dựng lực lượng vũ trang và công tác binh vận. Thành lập Ban chỉ đạo khởi nghĩa các cấp và tổ chức phân công nhiệm vụ. Cuộc khởi nghĩa tại tỉnh Tân An (11-1940).

Hoạt động tiếp tục chiến đấu của nghĩa quân ở Căn cứ Mớp Xanh. Đối sách của thực dân Pháp sau khởi nghĩa tại tỉnh Tân An (1940 - 1942). Tổ chức đàn áp lực lượng tham gia khởi nghĩa. Tăng cường lực lượng binh lính cho các đồn trọng yếu trong tỉnh.

Thành lập quận đặc biệt Bình Hòa. Tuyên truyền và xoa dịu dư luận. Tăng cường tuần tra và biểu dương lực lượng .64 Tiểu kết chương 2. KHÔI PHỤC VÀ CHUẨN BỊ LỰC LƯỢNG TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA TẠI TỈNH TÂN AN GIAI ĐOẠN 1943 - 1945.

Tình hình tỉnh Tân An dưới thời Pháp - Nhật (1943 - 1945). Tình hình chính trị. Tình hình kinh tế, xã hội. Tiền đề khôi phục và chuẩn bị lực lượng tại tỉnh Tân An (1943 - 1945).

Đường lối của Trung ương Đảng và Xứ ủy Nam Kỳ. Tình hình tỉnh Tân An sau thất bại năm 1940. Chủ trương khôi phục và chuẩn bị lực lượng. Quá trình khôi phục cơ sở Đảng và chuẩn bị khởi nghĩa tại tỉnh Tân An (1943 - 1945).

Quá trình khôi phục cơ sở Đảng tại tỉnh Tân An. Thành lập và thống nhất Tỉnh ủy Tân An. Củng cố và phát triển cơ sở Đảng các cấp (1943 - 1945). Xứ ủy Tiền phong trực tiếp lãnh đạo công tác chuẩn bị khởi nghĩa tại tỉnh Tân An.

Chuẩn bị lực lượng chính trị. Thành lập tổ chức Thanh niên Tiền phong tỉnh Tân An. Thành lập đội vũ trang và chuẩn bị vũ khí. Tích cực đẩy mạnh công tác binh, địch vận và quyên góp về tài chính.

Hoạt động chuẩn bị khởi nghĩa của các chi bộ Đảng thuộc Xứ ủy Giải phóng ở tỉnh Tân An. Khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh Tân An (8-1945) .1 Chủ trương và thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền. Tiến trình khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh Tân An (8-1945) .97 Tiểu kết chương 3 .103 vi CHƯƠNG 4. MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ LỰC LƯỢNG TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN Ở TỈNH TÂN AN (1939 - 1945).

Đặc điểm quá trình chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh Tân An (1939 - 1945). Quá trình chuẩn bị khởi nghĩa ở Tân An diễn ra sớm, qua hai giai đoạn nhưng thiếu tính liên tục. Công tác chuẩn bị lực lượng ở tỉnh Tân An mang đậm nét địa phương thông qua tổ chức Thanh niên Tiền phong. Quá trình chuẩn bị khởi nghĩa ở Tân An là một minh chứng về nghệ thuật vận dụng sáng tạo đường lối cách mạng vào điều kiện thực tiễn địa phương.

Vai trò công tác chuẩn bị khởi nghĩa ở tỉnh Tân An (1939 - 1945). Công tác chuẩn bị lực lượng chính là quá trình tổ chức, huy động đông đảo quần chúng tham gia trực tiếp vào cuộc đấu tranh giành chính quyền. Công tác chuẩn bị lực lượng là yếu tố quyết định thắng lợi của cuộc khởi nghĩa ở tỉnh Tân An. Chất lượng công tác chuẩn bị là cơ sở cho quyết định chọn Tân An làm “khởi nghĩa thí điểm”.

Công tác chuẩn bị lực lượng quyết định phương thức và hình thái cuộc khởi nghĩa giành chính quyền. Thuận lợi và khó khăn trong công tác chuẩn bị khởi nghĩa ở tỉnh Tân An (1939 - 1945). Thuận lợi và khó khăn trong công tác chuẩn bị khởi nghĩa (1939 - 1942). Thuận lợi và khó khăn trong khôi phục lực lượng và chuẩn bị khởi nghĩa (1943 - 1945).

Mối quan hệ giữa hai giai đoạn chuẩn bị lực lượng (1939 - 1942 và 1943 - 1945). Tính thống nhất trong hai giai đoạn chuẩn bị khởi nghĩa. Tính kế thừa trong quá trình chuẩn bị lực lượng. Tính phát triển trong quá trình chuẩn bị lực lượng .139 Tiểu kết chương 4.

142 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tính cấp thiết của đề tài Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 là sự kiện lịch sử trọng đại, đánh dấu bước ngoặt vĩ đại trong tiến trình lịch sử dân tộc Việt Nam. Thành công này là kết quả của một quá trình chuẩn bị lâu dài, gian khổ của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong thành công chung đó, mỗi địa phương đều có những đóng góp riêng, tạo nên bức tranh toàn cảnh đa dạng và phong phú về quá trình chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Với vị thế là địa bàn chiến lược ở Nam Kỳ, tỉnh Tân An có vai trò và những đóng góp quan trọng trong tiến trình lịch sử này. Các công trình hiện có tuy đã đề cập đến quá trình chuẩn bị tại tỉnh Tân An, nhưng chủ yếu nằm trong các công trình nghiên cứu về lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống của các ngành, đoàn thể tỉnh Long An2 hoặc lịch sử Tổng khởi nghĩa tháng Tám ở Nam Bộ, chưa có nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện. Các nghiên cứu hiện có chỉ dừng lại ở việc mô tả sơ lược bối cảnh chung mà chưa phân tích sâu tác động của Chiến tranh thế giới thứ hai và các chính sách cai trị, đàn áp của thực dân Pháp đến đời sống kinh tế - xã hội, cũng như những ảnh hưởng của các yếu tố này đối với công tác chuẩn bị lực lượng.

Đối với cuộc khởi nghĩa năm 1940, tài liệu chủ yếu mang tính tường thuật diễn biến, chưa làm rõ tác động từ thất bại của sự kiện này đến quá trình khôi phục và phát triển lực lượng về sau.