Luận án tiến sĩ nghiên cứu xác định mối tương quan giữa pecbz và hcb trong các m

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỐI TƢƠNG QUAN GIỮA PeCBz VÀ HCB TRONG CÁC MẪU TRO, XỈ THẢI CỦA MỘT SỐ LÒ ĐỐT CÔNG NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG ĐỖ THỊ HIỀN HÀ NỘI, NĂM 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hà Nội - Năm 20. BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỐI TƢƠNG QUAN GIỮA PeCBz VÀ HCB TRONG CÁC MẪU TRO, XỈ THẢI CỦA MỘT SỐ LÒ ĐỐT CÔNG NGHIỆP ĐỖ THỊ HIỀN CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG MÃ SỐ: 8440301 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ HUỆ HÀ NỘI, NĂM 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI Cán bộ hướng dẫn chính: PGS.TS NGUYỄN THỊ HUỆ Cán bộ chấm phản biện 1: TS. Trần Mạnh Trí Cán bộ chấm phản biện 2: TS. Trịnh Thị Thắm Luận văn thạc sĩ đƣợc bảo vệ tại: HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI Ngày 19 tháng 04 năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn này là thành quả thực hiện của bản thân tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài vừa qua.

Những kết quả thực nghiệm được trình bày trong luận văn này là trung thực do tôi và các cộng sự thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Thị Huệ - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ môi trường – Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Các kết quả nêu trong luận văn chưa đuợc công bố trong bất kỳ công trình nào của các nhóm nghiên cứu khác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung đã trình bày trong bản báo cáo này.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN Đỗ Thị Hiền i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành đề tài: “Nghiên cứu xác định mối tương quan giữa PeCBz và HCB trong các mẫu tro, xỉ thải của một số lò đốt công nghiệp". Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Nguyễn Thị Huệ - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ môi trường – Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các anh, chị, em cán bộ trong Phòng Phân tích chất lượng môi trường - Viện Công nghệ môi trườngđã định hướng và tận tình hướng dẫn, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.

Lê Thị Trinh – Trưởng Khoa môi trường - Trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội và các thầy cô giáo Khoa Môi trường – Trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội, những người tận tình giảng dạy và truyền đạt những kiến thức quý giá trong suốt thời gian học cao học tại trường, cũng như chỉ bảo tôi trong quá trình chỉnh sửa và hoàn thành luận văn. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã đồng hành, giúp đỡ, động viênvà tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Lời cuối, tôi xin chúc các thầy cô giáo và các bạn mạnh khỏe, học tập và công tác tốt phục vụ trong lĩnh vực môi trường nhiều hơn nữa, góp phần cải thiện môi trường sống, giữ gìn môi trường trong lành cho hôm nay và mai sau. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 19 tháng 4 năm 2019 Học viên Đỗ Thị Hiền ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH.

vii MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Tổng quan về các hợp chất PeCB và HCB. Một số tính chất và độc tính của PeCB. Một số tính chất và độc tính của HCB. Một số nguồn phát thải PeCB và HCB vào môi trường.

Phát thải PeCB và HCB từ các hoạt động sản xuất công nghiệp. Phát thải PeCB và HCB từ các lò đốt công nghiệp. Cơ chế hình thành PeCB, HCB từ quá trình đốt cháy. Hình thành từ quá trình cháy không triệt để.

Hình thành do sự chuyển hóa của các hợp chất. Hình thành theo cơ chế De novo. Các phương pháp lấy mẫu, bảo quản, xử lý và phân tích mẫu xác định hàm lượng PeCB, HCB trong mẫu chất thải rắn. Phương pháp lấy, bảo quản và xử lý mẫu.

Phương pháp phân tích PeCB và HCB trong mẫu chất thải rắn. Phương pháp đánh giá tương quan SPSS. ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .32 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Hóa chất, dụng cụ thí nghiệm và thiết bị sử dụng. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thống kê, điều tra khảo sát thực địa.

Phương pháp thực nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu. Chuẩn bị mẫu phân tích hàm lượng PeCB, HCB trên thiết bị GC/ECD. Chuẩn bị mẫu.

Quy trình phân tích và tính toán kết quả. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .Khảo sát các điều kiện tối ưu trong quá trình xử lý mẫu và phân tích PeCB, HCB trên thiết bị GC/ECD. Khảo sát các điều kiện tối ưu trong quá trình phân tích PeCB và HCB trên thiết bị GC/ECD. Khảo sát các điều kiện tối ưu trong quá trình xử lý mẫu.

Đánh giá mối tương quan của PeCB và HCB. Nồng độ PeCB, HCB trong mẫu tro, xỉ thải. Mối tương quan của PeCB, HCB giữa mẫu tro và xỉ thải. Mối tương quan giữa PeCB và HCB.

Mối tương quan của PeCB và HCB giữa các loại lò đốt .65 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .66 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Error! Bookmark not defined. iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Kí hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt Axe Acetone Axeton CB209 Decachlorobiphenyl Decaclorobiphenyl CV Coefficient of Variation Hệ số biến thiên DCM Dichloromethane Diclometan DWI Domestic waste incinerator Lò đốt rác thải sinh hoạt EF Emission factor Hệ số phát thải ES External Standard Chất chuẩn đồng hành GC- Gas Chromatography-Electron Sắc kí khí-Detector bắt giữ điện tử ECD Capture Detector ECD HCB Hexachlorobenzene Hexaclobenzen IDL Instrument Detection Limit Giới hạn phát hiện của thiết bị IS Internal Standard Chất chuẩn nội IWI Industrial waste incinerator Lò đốt rác thải công nghiệp LOD Limit of Detection Giới hạn định tính LOQ Limit of Quantitation Giới hạn định lượng MDL Method Detection Limit Giới hạn phát hiện của phương pháp MRL Miniral Risk Level Mức rủi ro tối thiểu MWI Medical waste incinerator Lò đốt rác thải y tế n-hexane n-Hexane n-hexanexan PBDE Polychlorinated biphenylether Polyclorin biphenylete PCBs Polychlorinated biphenyls Polyclorin biphenyl PCDD Polychlorinated dibenzodioxin Polyclorin dibenzodioxin PCDF Polychlorinated dibenzofuran Polychlorin dibenzofuran PeCB Pentachlorobenzene Pentaclobenzen SD Standard Deviation Độ lệch chuẩn Unintentional Persistant Hợp chất ô nhiễm hữu cơ khó phân U-POPs organic pollutants hủy phát sinh không chủ định v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tính chất vật lý của PeCB và HCB.

Độc cấp tính và mãn tính của PeCB với sinh vật nước ngọt. Thời gian bán phân hủy của HCB trong môi trường. Một số đặc tính quan trọng của các detector sắc kí khí. Một số thông tin thu thập được về hoạt động của các lò đốt.

Thông số tối ưu khi phân tích PeCB, HCB trên thiết bị GC/ECD 2010. Kết quả đánh giá giới hạn phát hiện của thiết bị với PeCB, HCB. Kết quả đánh giá giới hạn phát hiện của phương pháp phân tích PeCB, HCB. Kết quả hiệu suất thu hồi của PeCB, HCB.

Kết quả hiệu suất thu hồi của quá trình chiết mẫu. Kết quả hiệu suất thu hồi của quá trình làm sạch mẫu. Danh sách mẫu lấy tại các lò đốt rác. Danh sách mẫu lấy tại các lò đốt sản xuất công nghiệp.

Nồng độ PeCB, HCB trong mẫu tro, xỉ thải. 59 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 1.Con đường chuyển hóa trong nước tiểu của HCB .(a) Con đường clo hóa hình thành CBzs từ các đồng loại (b) Quá trình khử clo của HCB khi dùng chất xúc tác Fe. Sơ đồ hoạt động của detector khối phổ. Sơ đồ lò đốt chất thải và vị trí thu thập mẫu.

Tóm tắt quy trình phân tích PeCB, HCB trên mẫu thực. Chế độ chia dòng tỉ lệ 1:5. Chế độ chia dòng tỉ lệ 1:20. Chế độ chia dòng tỉ lệ 1:10.

Tốc độ khí mang 0,5 ml/phút. Tốc độ khí mang 1 ml/phút. Tốc độ khí mang 1,5 ml/phút. Sắc đồ PeCB, HCB của tốc độ gia nhiệt 4°C/phút.

Sắc đồ PeCB, HCB của tốc độ gia nhiệt 8°C/phút. Sắc đồ PeCB, HCB của tốc độ gia nhiệt 12°C/ phút. Sắc đồ PeCB, HCB của tốc độ gia nhiệt 20°C/phút. Đường chuẩn nội của PeCB.

Đường chuẩn nội của HCB. Sắc đồ đánh giá giới hạn phát hiện của phương pháp đối với PeCB, HCB ở nồng độ 1 ng/g trọng lượng khô. Sắc đồ đánh giá hiệu suất thu hồi của phương pháp phân tích PeCB, HCB. Biểu đồtương quanhàm lượng PeCB giữa các mẫu tro và xỉ thải.

Biểu đồ tương quan hàm lượng HCB giữa các mẫu tro và xỉ thải. Biểu đồ tương quan hàm lượng giữa PeCB và HCB. Biểu đồ so sánh hàmlượng PeCB, HCB giữa các loại lò đốt. 65 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Pentachlorobenzen (PeCB) và Hexachlorobenzen (HCB) là những hợp chất thuộc nhóm hợp chất hữu cơ khó phân hủy phát sinh không chủ định (U-POPs), được tạo ra và phát thải không chủ định từ các quá trình nhiệt, do đốt cháy không hoàn toàn hay do các phản ứng hóa học. PeCB và HCB là các hợp chất hữu cơ bền vững có độc tính cao, ở nồng độ vài μg/g gây phá hủy hệ thần kinh, gan, thận và gây độc hại cho sinh vật và môi trường. Tính độc của PeCB và HCB được tính theo số nguyên tử clo thế vào công thức cấu tạo. PeCB có 5 nguyên tử clo thay thế trong vòng benzen, còn HCB có 6 nguyên tử clo được thay thế.

Trong tự nhiên, hay tồn tại cả PeCB và HCB. Tính độc của chúng cũng thay đổi theo nồng độ. Hoạt động sản xuất công nghiệp không ngừng được đẩy mạnh trong nhiều năm qua, nhất là ở Việt Nam. Một số loại hình công nghiệp có khả năng phát thải PeCB và HCB như luyện kim, sản xuất giấy, sản xuất xi măng, đốt rác thải,.