Bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình tại việt

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT LÊ THU THẢO BẢO ĐẢM QUYỀN BÌNH ĐẲNG CỦA PHỤ NỮ TRONG LĨNH VỰC HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Pháp luật về quyền con người Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS. HOÀNG THỊ KIM QUẾ HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.

Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƢỜI CAM ĐOAN Lê Thu Thảo MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng, đồ thị, bản đồ MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN BÌNH ĐẲNG CỦA PHỤ NỮ TRONG HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH.

Khái niệm và các đặc trưng cơ bản về lĩnh vực hôn nhân và gia đình. Khái niệm hôn nhân và gia đình. Hôn nhân và gia đình là thiết chế cơ sở, đặc thù của xã hội. Hôn nhân tạo nên các mối quan hệ, mang tính tự nguyện và bền vững, hình thành trách nhiệm giữa vợ và chồng 10 1.

Gia đình có chức năng kinh tế, giáo dục và duy trì nòi giống. Hôn nhân và gia đình chịu tác động của pháp luật và các yếu tố xã hội khác 13 1. Khái niệm bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 15 1. Bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình.

Bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ về hôn nhân và gia đình trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam 18 1. Biện pháp bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình theo pháp luật 34 1. Các yếu tố tác động, ảnh hưởng đến quyền bình đẳng của phụ nữ. Các yếu tố tích cực.

Các yếu tố gây cản trở. 41 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 46 Chương 2: THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM QUYỀN BÌNH ĐẲNG CỦA PHỤ NỮ TRONG HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Những thành tựu cơ bản về Bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 48 2.

Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 48 2. Phát triển các tổ chức và hoạt động vì sự tiến bộ của phụ nữ trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình 52 2. Nâng cao công tác tuyên truyền, giáo dục nhận thức về giới. Bảo vệ và nâng cao sức khoẻ sinh sản cho bà mẹ và trẻ em.

Nâng cao vai trò, vị thế của ngƣời phụ nữ trong xã hội. Những hạn chế chủ yếu về bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 61 2. Sự bất cập trong hệ thống pháp luật về bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 62 2. Bất binh đẳng về phân công lao động của công việc gia đình và công việc sản xuất 66 2.

Hạn chế về quyền sử dụng đất và sử dụng các nguồn lực sản xuất của phụ nữ 70 2. Hạn chế về chăm sóc sức khoẻ và sức khoẻ sinh sản. Mất cân bằng giới tính khi sinh và sự ƣa thích con trai. Bạo lực gia đình.

Tăng độ tuổi nghỉ hƣu cho phụ nữ. Hôn nhân đồng giới và bà mẹ đơn thân. 89 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 92 Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN BÌNH ĐẲNG CỦA PHỤ NỮ TRONG HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY.

Quan điểm cơ bản về bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình 94 3. Giải pháp bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 96 3. Hoàn thiện pháp luật về bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình 96 3. Tăng cƣờng năng lực, hiệu quả quản lý nhà nƣớc về đảm bảo quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình.

Tăng cƣờng vai trò của các thiết chế xã hội về bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình. Tuyên truyền, giáo dục sâu rộng quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình. Tăng cƣờng và thiết lập hệ thống thu thập dữ liệu thống nhất và khung kế hoạch, theo dõi và đánh giá; nghiên cứu về quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình. Xoá bỏ bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái.120 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.124 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.126 DANH MỤC CÁC BẢNG, ĐỒ THỊ, BẢN ĐỒ 1.

Hoạt động công việc nhà tại gia đình Đồng bằng sông Hồng. Phân công lao động sản xuất tại gia đình đồng bằng sông Hồng. Tỷ lệ nam giới tán thành với việc ƣu thích con trai. Nhận thức lý do phải có con trai tại Việt Nam.

Các chỉ số sức khỏe. Tình trạng kinh tế của ngƣời hƣởng lƣơng hƣu. Tỷ số giới tính khi sinh theo vùng. Tỷ số giới tính khi sinh tại thành thị và nông thôn.

Tuổi nghỉ hƣu trung bình. Tỷ số giới tính khi sinh theo tỉnh. Tính cấp thiết của đề tài Bình đẳng nam nữ là tiêu chuẩn đƣợc ghi nhận trong văn bản quốc tế và điều ƣớc quốc tế về quyền con ngƣời. Quyền bình đẳng này là một trong những chuẩn mực quan trọng mà các quốc gia hƣớng đến nhằm giữ gìn hòa bình, ổn định dân chủ, tiến bộ xã hội mà đây còn là yếu tố cơ sở của các quyền con ngƣời.

Cựu Tổng thƣ ký Liên hợp quốc B.Gali cũng đã khẳng định: “Phụ nữ chiếm hơn một nửa nhân loại nhưng chưa có quốc gia nào trên thế giới đối xử với phụ nữ một cách xứng đáng”. Do vậy, bảo đảm quyền giữa nam và nữ là mục tiêu chung của toàn nhân loại. Vấn đề bình đẳng giới chỉ đƣợc quan tâm khi Liên hợp quốc ra đời và trong Hiến chƣơng Liên hợp quốc năm 1945 khẳng định: “…niềm tin vào…sự bình đẳng về các quyền giữa phụ nữ và đàn ông”. Đặc biệt, năm 1979, Liên hợp quốc đã thông qua Công ƣớc về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (viết tắt là CEDAW).

Công ƣớc đã trở thành một phần trong hệ thống điều ƣớc quốc tế về quyền con ngƣời với mục đích bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ với nam giới, không phân biệt giới tính trong việc thụ hƣởng các quyền con ngƣời và các quyền tự do cơ bản. Một trong lĩnh vực có ý nghĩa rất quan trọng đến cuộc sống con ngƣời nói chung và của phụ nữ nói riêng, đó là hôn nhân và gia đình. Quyền bình đẳng này đƣợc nhấn mạnh trong Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền (viết tắt là UDHR), Công ƣớc về các quyền dân sự và chính trị (viết tắt là ICCPR) và CEDAW là một trong nền móng pháp lý quyết định để phụ nữ đạt đƣợc sự bình đẳng trọn vẹn với đàn ông. Hôn nhân gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển ổn định của xã hội.

Không chỉ vợ chồng, các con, mà cả Nhà nƣớc và xã hội đều quan tâm tới việc xây dựng và củng cố quan hệ hôn nhân, làm sao cho hôn nhân đƣợc bền vững, gia đình đƣợc hoàn thiện, hạnh phúc. Sự bền vững của hôn nhân là sự bền vững của từng gia đình và tạo nền tảng cho xã hội bền vững. Gia đình đầm ấm, hạnh phúc thì các thành viên phấn khởi lao động, sáng tạo, xóa đói giảm nghèo. Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Chúng ta làm cách mạng là để giành lấy tự do, độc lập, dân chủ, bình đẳng trai gái đều ngang quyền nhau.

Đàn ông phải kính trọng phụ nữ”. Đây là 1 nội dung mang tính nhân văn, tính cách mạng trong đƣờng lối cách mạng của Đảng ta. Thấm nhuần quan điểm, tƣ tƣởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta thực hiện nhất quán đƣờng lối, quan điểm về giải phóng phụ nữ, thực hiện nam nữ bình quyền trong mọi lĩnh vực đời sống, trong đó có hôn nhân gia đình. Nhận thức rõ đƣợc ý nghĩa quan trọng này, sau khi gia nhập CEDAW (năm 1982) và các công ƣớc quốc tế về quyền con ngƣời, Nhà nƣớc ta càng nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của bình đẳng nam nữ trong hôn nhân, gia đình.

Quyền bình đẳng của phụ nữ không chỉ dừng lại ở quan điểm, tƣ tƣởng, chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc ta mà còn đƣợc ghi nhận trong luật pháp là nguyên tắc Hiến định. Điều 26 Hiến pháp 2013 qui định “công dân nam, nữ bình đẳng về mọi mặt. Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới", “nghiêm caams phân biệt đối xử về giới”. Tiếp tục thực hiện mục tiêu bảo đảm bình đẳng giới nói chung và quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân gia đình nói riêng, vận động phụ nữ tham gia thực hiện đƣờng lối đổi mới, nghị quyết Đại hội XI của Đảng ta khẳng định: Nâng cao trình độ mọi mặt và đời sống vật chất, tinh thần của phụ nữ.

Nghiên cứu, bổsung và hoàn thiêṇ các luâṭ pháp, chính sách đối với lao đông̣ nữ, tạo điều kiện để phụ nữ thực hiện tốt vai trò của mình; tăng tỷ lê ̣phụ nữtham gia vào cấp ủy và bô ̣máy quản lý nhà nước. Kiên quyết đấu tranh chống các tê ̣nạn xã hôị và các hành vi bạo lưc̣ , buôn bán, xâm hại và xúc phạm nhân phẩm phụ nữ[27]. Điều này có cơ sở là, việc bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ đƣợc bắt nguồn từ bản chất của chế độ xã hội và đƣợc coi là mục tiêu hàng đầu ngay từ khi Nhà nƣớc Xã hội chủ nghĩa đƣợc thành lập. Mục tiêu này của Đảng và Nhà nƣớc ta đƣợc bảo đảm bằng trách nhiệm quốc gia trƣớc cộng đồng quốc tế.

Thấm nhuần tƣ tƣởng lãnh đạo của Đảng và Nhà nƣớc, trong tiến trình phát triển, Việt Nam đã đạt đƣợc nhiều thành tựu lớn trong công cuộc bảo đảm quyền bình đẳng của phụ nữ trong hôn nhân và gia đình, đƣợc cộng đồng quốc tế công nhận.