Luận án tiến sĩ: Ảnh hưởng của văn hóa doanh nghiệp đến động lực làm việc người lao động tại TP. HCM - Trương Đình Thái (ĐH Kinh tế Huế)

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ----------- *** ------------ TRƯƠNG ĐÌNH THÁI NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ĐẾN ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Huế - Năm 2020 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ----------- *** ------------ TRƯƠNG ĐÌNH THÁI NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ĐẾN ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÀNH : QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ 9 34 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. HOÀNG HỮU HÒA Huế - Năm 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án tiến sĩ này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện. Các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận án này hoàn toàn trung thực và chính xác. Tất cả những sự giúp đỡ cho quá trình thực hiện luận án này đều đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án đều đã được ghi rõ nguồn gốc.

Tác giả luận án Trương Đình Thái i LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Nhà trường, Phòng Đào tạo Sau đại học, Khoa Quản trị Kinh doanh và tập thể các Nhà khoa học kinh tế của Trường Đại học Kinh tế Huế - Đại học Huế đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến trong quá trình hoàn thành luận án này. Tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng đến PGS. Hoàng Hữu Hòa đã tận tình giúp đỡ, động viên, hướng dẫn tôi trong thời gian thực hiện luận án này. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các Nhà khoa học của Trường Đại học Ngân hàng TP.

Hồ Chí Minh đã tham gia góp ý, hỗ trợ khảo sát dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo các doanh nghiệp, nhân viên đã nhiệt tình tham gia trong quá trình khảo sát dữ liệu. Xin cảm ơn tất cả các Cơ quan, Tổ chức đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, động viên của người thân, gia đình và đồng nghiệp trong thời gian qua.

Tác giả Trương Đình Thái ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Anh hoặc Nguyên nghĩa ANOVA Analysis of Variance CDCT Cường độ cạnh tranh CFI Comparative Fit Index CFA Confirmatory factor analysis CP Cổ phần CT Cạnh tranh DL/KS Du lịch/Khách sạn DM Đổi mới DNNN Doanh nghiệp nhà nước DLBN Động lực bên ngoài DLBT Động lực bên trong đtg Đồng tác giả EFA Exploratory factor analysis GFI Goodness – of – fit HS Hiệu suất HT Hỗ trợ HS Hiệu suất LI Lợi ích NT Niềm tin OCI Organizational Culture Inventory OCP Organizational Culture Profile ON Ổn định RMSEA Root-mean-square Error of Approximation SEM Structural Equation Modeling STD Self-determination Theory TC/NH Tài chính/Ngân hàng TM/DV Thương mại/Dịch vụ TLI Tucker-Lewis Index TN Trách nhiệm TP. HCM Thành phố Hồ Chí Minh VHKD Văn hóa kinh doanh VHDN Văn hóa doanh nghiệp iii DANH MỤC GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ Tiếng Anh Tiếng Việt Ability Năng lực Business culture Văn hóa kinh doanh Competitiveness Sự cạnh tranh Competitive intensity Cường độ cạnh tranh Confirmatory factor analysis Phân tích nhân tố khẳng định Content Perspectives on Motivation Động lực theo quan điểm nội dung Cognitive Evaluation Theory Thuyết đánh giá nhận thức Corporate culture Văn hóa doanh nghiệp Composite reliability Độ tin cậy tổng hợp Convergent validity Giá trị hội tụ Discriminant validity Giá trị phân biệt Emphasis on rewards Yếu tố lợi ích Exploratory factor analysis Phân tích nhân tố khám phá Extrinsic motivation Động lực bên ngoài Goal-Setting Theory Thuyết thiết lập mục tiêu Informational social influence Ảnh hưởng thông tin xã hội Interrelated structure approach Tiếp cận cấu trúc tương tác Intrinsic motivation Động lực bên trong Items Phần tử, biến quan sát Motivation Động lực Moderates Điều tiết Norms Tiêu chuẩn Normative social influence Ảnh hưởng tiêu chuẩn xã hội Organismic Integration Theory Thuyết cơ chế hội nhập Organizational culture Văn hóa tổ chức Organizational Socialization Process Quá trình xã hội hóa tổ chức Performance Hiệu suất Performance orientation Định hướng hiệu suất Performance-to-Outcome Expectancy Hiệu suất cho kết quả kỳ vọng Process Perspectives on Motivation Động lực theo quan điểm quá trình Reward expectations Kỳ vọng vào phần thưởng Reinforcement Theory Thuyết củng cố Self-Categorization Theory Lý thuyết tự phân loại Self-determination Theory Lý thuyết sự tự quyết Social identity theory Lý thuyết nhận diện xã hội Social exchange theory Lý thuyết trao đổi xã hội Social responsibility Trách nhiệm xã hội Stability Sự ổn định Supportiveness Sự hỗ trợ Structural Equation Modeling Mô hình cấu trúc tuyến tính iv Social Information Processing Quá trình xử lý thông tin xã hội The Equity Theory of Motivation Thuyết công bằng The Expectancy Theory of Motivation Thuyết kỳ vọng Trial-anderror process Quá trình thử và sai Trust Niềm tin Trust in management Tin tưởng vào quản lý Typology approaches Tiếp cận phân loại Unidimensionality Tính đơn hướng Values and beliefs Giá trị và niềm tin Variance extracted Phương sai trích Work motivation Động lực làm việc v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.iii DANH MỤC GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ.iv MỤC LỤC. vi DANH MỤC BẢNG.x DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ.xii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu và khảo sát. Phạm vi nội dung. Phạm vi thời gian.

Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MỐI QUAN HỆ ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ĐẾN ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP.

Lý luận cơ bản về văn hóa doanh nghiệp và động lực làm việc của người lao động trong doanh nghiệp. Khái niệm văn hóa doanh nghiệp. Vai trò của văn hóa doanh nghiệp. Các thành phần của văn hóa doanh nghiệp.

Lý thuyết xử lý thông tin xã hội và lý thuyết xã hội hóa tổ chức trong nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp. Cơ sở lựa chọn lý thuyết xử lý thông tin xã hội và xã hội hóa tổ chức trong nghiên cứu. Các phương pháp tiếp cận nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp. Cơ sở lựa chọn mô hình văn hóa doanh nghiệp.

Động lực làm việc. Khái niệm động lực. Khái niệm động lực làm việc. Tầm quan trọng của động lực làm việc.

Tổng quan các lý thuyết về động lực làm việc. Lý thuyết sự tự quyết về động lực làm việc. Yếu tố văn hóa xã hội đối với động lực làm việc. Cơ sở lựa chọn lý thuyết sự tự quyết để nghiên cứu động lực làm việc 30 1.

Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Mối quan hệ giữa văn hóa doanh nghiệp và động lực làm việc trong quy trình quản trị của doanh nghiệp. Lý thuyết liên quan đến biến trung gian và biến điều tiết. Lý thuyết về niềm tin vào tổ chức – Biến trung gian.

Vai trò trung gian của niềm tin vào doanh nghiệp. Cơ sở thiết kế sự tin tưởng làm biến trung gian. Cường độ cạnh tranh – Biến điều tiết. Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất.

Khung lý thuyết nghiên cứu. Các giả thuyết và mô hình lý thuyết nghiên cứu. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Các nghiên cứu chủ yếu ở nước ngoài.

Các nghiên cứu trong nước. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khái quát về địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm kinh tế - xã hội.

Tình hình dân số và điều kiện hạ tầng. Tình hình kinh tế. Doanh nghiệp và lực lượng lao động. Khái quát về xây dựng văn hóa doanh nghiệp và động lực làm việc của người lao động trên địa bàn TP.

Chủ trương xây dựng văn hóa doanh nghiệp của Nhà nước. Khái quát về văn hóa doanh nghiệp và tạo động lực làm việc trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Thiết kế nghiên cứu.

Phương pháp tiếp cận trong nghiên cứu. Định hướng tiếp cận tổng quát. Phương pháp tiếp cận cụ thể. Quy trình nghiên cứu.

Nghiên cứu sơ bộ. Đo lường khái niệm nghiên cứu và đánh giá sơ bộ thang đo. Thiết kế bảng khảo sát sơ bộ. Nghiên cứu định lượng sơ bộ.

Thiết kế nghiên cứu chính thức. Tổng thể nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu. Phương pháp điều tra.

Phương pháp phân tích dữ liệu định lượng chính thức. Phân tích nhân tố khẳng định. Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính. PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI ĐỘNG LỰC LÀM VIỆC CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 86 3.

Sàng lọc dữ liệu. Đặc điểm mẫu nghiên cứu. Mô tả chung về mẫu nghiên cứu. Thống kê điểm trung bình theo đặc điểm mẫu.

Phân tích phương sai theo đặc điểm mẫu. Kiểm định thang đo và phân tích nhân tố khám phá. Kiểm định độ tin cậy thang đo. Phân tích nhân tố khám phá.

Kiểm định thang đo bằng phân tích nhân tố khẳng định và hệ số độ tin cậy tổng hợp. Kiểm định thang đo bằng phân tích nhân tố khẳng định. Kiểm định thang đo văn hóa doanh nghiệp. Kiểm định mô hình nhân tố bậc hai thang đo văn hóa doanh nghiệp 98 3.

Kiểm định thang đo động lực làm việc. Kiểm định thang đo niềm tin và cường độ cạnh tranh. Kết quả phân tích nhân tố khẳng định cho mô hình tới hạn. Kết luận kiểm định thang đo bằng phân tích nhân tố khẳng định.

Kiểm định giả thuyết bằng mô hình cấu trúc tuyến tính. Phân tích mô hình cạnh tranh. Cơ sở thống kê để kiểm định các mô hình cạnh tranh. Kết quả phân tích mô hình cạnh tranh.

Kiểm định mô hình lý thuyết. Trình tự kiểm định mô hình lý thuyết. Kết quả kiểm định mô hình SEM-Lythuyet. Kiểm định mô hình lý thuyết bằng bootstrapping.

Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Phân tích vai trò điều tiết của cường độ cạnh tranh. Chuyển đổi dữ liệu và tiêu chí phân tích. Kiểm định mô hình bất biến đo lường.

Kiểm định mô hình bất biến nhân quả. Thảo luận kết quả. Định hướng và hiệu quả của văn hóa doanh nghiệp. Sự hỗ trợ.

Sự hỗ trợ và niềm tin vào doanh nghiệp. Định hướng hiệu suất. Sự ổn định. Yếu tố lợi ích.

Trách nhiệm xã hội. Cường độ cạnh tranh. HÀM Ý QUẢN TRỊ RÚT RA TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Hàm ý xây dựng văn hóa doanh nghiệp tổng quát.

Xây dựng đội ngũ lãnh đạo có năng lực quản trị văn hóa. Xây dựng niềm tin trong doanh nghiệp. Xây dựng và thực thi chính sách hỗ trợ của doanh nghiệp. Chú trọng đến lợi ích của người lao động.

Nhất quán giữa chính sách và hoạt động thực tiễn. Hàm ý đối với hệ thống quản trị nguồn nhân lực. Sự hỗ trợ trong doanh nghiệp. Định hướng hiệu suất.

Sự ổn định. Yếu tố lợi ích. Trách nhiệm xã hội.