Marketing địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài - Trường hợp tỉnh Bình Dương - Lê Mai Hải

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ MAI HẢI MARKETING ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI: TRƯỜNG HỢP TỈNH BÌNH DƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2017 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI LÊ MAI HẢI MARKETING ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI: TRƯỜNG HỢP TỈNH BÌNH DƯƠNG Chuyên ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 62.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Quang Thuấn 2. Vũ Trí Dũng HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Lê Mai Hải ii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa i Lời cam đoan ii Mục lục iii Danh mục các chữ viết tắt v Danh mục các bảng vii Danh mục các hình vẽ, biểu đồ, sơ đồ ix MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 12 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 12 1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam 18 1. Khoảng trống của những nghiên cứu trước và những vấn đề đặt ra cho luận án 26 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 28 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MARKETING ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 30 2.

Cơ sở lý luận về Marketing địa phương 30 2. Marketing địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 41 2. Ảnh hưởng của môi trường vĩ mô đến marketing địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 59 2. Kinh nghiệm marketing địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và bài học tham khảo cho tỉnh Bình Dương 62 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 74 iii Chương 3: THỰC TRẠNG MARKETING ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI CỦA TỈNH BÌNH DƯƠNG 75 3.

Khái quát tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài của Việt Nam 75 3. Khái quát tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài của tỉnh Bình Dương 80 3. Kết quả nghiên cứu thực trạng marketing địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của tỉnh Bình Dương 88 3. Nhận định chung về hoạt động marketing địa phương trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và những vấn đề đặt ra cho tỉnh Bình Dương 115 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 121 Chương 4: GIẢI PHÁP VẬN DUNG MARKETING ĐỊA PHƯƠNG TRONG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO TỈNH BÌNH DƯƠNG 122 4.

Bối cảnh quốc tế và những thách thức đối với Việt Nam trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 122 4. Quan điểm, định hướng và mục tiêu trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 128 4. Các giải pháp marketing địa phương nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Bình Dương 133 4. Các giải pháp và những đề xuất khác để tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 147 KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO 153 PHỤ LỤC 157 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1.

Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Việt Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt BQL Ban quản lý CCHC Cải cách hành chính CSHT Cơ sở hạ tầng CNH Công nghiệp hóa CQCC Chính quyền và công chúng DN Doanh nghiệp HĐH Hiện địa hóa KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KH-ĐT Kế hoạch- Đầu tư KT-XH Kinh tế - xã hội TP Thành phố XTĐT Xúc tiến đầu tư UBND Ủy ban nhân dân v 2. Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Anh Từ viết tắt Cụm từ tiếng Anh Cụm từ tiếng Việt ASEAN The Association of South Hiệp hội các quốc gia East Asian Nations Đông Nam Á EU Europe Union Liên minh Châu Âu FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế OECD Organization for Economic Tổ chức hợp tác và phát Cooperation and triển kinh tế Development PCI Provincial Competitiveness Chỉ số năng lực cạnh tranh Index cấp tỉnh R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển SWOT Strengths, Weaknesses, Cơ hội, Thách thức và Opportunities, Threats Điểm mạnh, Điểm yếu TNCs Trans Nationl Corporations Các công ty xuyên quốc gia UNCTAD United Nations Conference Hội nghị Liên Hợp Quốc on Trade And Development về thương mại phát triển VCCI Vietnam Chamber of Phòng Thượng mại và Commerce and Industry Công nghiệp Việt Nam WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại thế giới vi DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Khái quát tóm tắt một số nghiên cứu điển hình về marketing địa phương trong thu hút FDI 25 Bảng 2.1: Một số điểm khác biệt của marketing địa phương với marketing sản phẩm 34 Bảng 2.2: Marketing doanh nghiệp so với marketing địa phương 35 Bảng 2.3: Các cấp độ khác nhau của sản phẩm địa phương 50 Bảng 2.4: Đặc điểm sản phẩm địa phương và yêu cầu về marketing 51 Bảng 2.5: Các nhân tố địa phương 52 Bảng 2.6: Các yếu tố cấu thành sản phẩm địa phương trong thu hút FDI 53 Bảng 2.7: Các loại chi phí cấu thành giá sản phẩm trong thu hút FDI 54 Bảng 2.8: Các yếu tố đánh giá phân phối – mức độ hỗ trợ 56 Bảng 2.9: Các yếu tố đánh giá kênh thông tin truyền thông 57 Bảng 3.1: Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam năm 1988 – 2016 76 Bảng 3.2: Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam theo đối tác đạt trên 1 tỷ USD vốn đăng ký còn hiệu lực (tính đến hết năm 2015) 78 Bảng 3.3: Những địa phương đạt trên 1 tỷ USD vốn đăng ký còn hiệu lực (tính đến hết năm 2015) 79 Bảng 3.4: FDI tỉnh Bình Dương giai đoạn 1999 – 2015 86 vii Bảng 3.5: Đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp phép phân theo đối tác đầu tư chủ yếu (lũy kế các dự án còn hiệu lực đến ngày 31/12/2015) vào tỉnh Bình Dương 87 Bảng 3.6: Đầu tư trực tiếp nước ngoài của các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ tính đến ngày 31/12/2015 88 Bảng 3.7: Điểm PCI và thứ hạn của Bình Dương từ năm 2007 - 2016 89 Bảng 3.8: Thống kê về ngành của các doanh nghiệp FDI được khảo sát 94 Bảng 3.9: Tổng hợp các điểm mạnh và điểm yếu về hoạt động marketing địa phương trong thu hút FDI của Bình Dương 118 viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Trang Hình 2.1: Khách hàng mục tiêu - đối tượng của marketing địa phương 38 Hình 2.2: Nội dung marketing mix - địa phương trong thu hút FDI 47 Hình 2.3: Nhiệm vụ và mục tiêu của EDO Ninh Thuận 72 Hình 2.4: Mối quan hệ FDO với các cơ quan chức năng 73 Biểu đồ 3.1: Chỉ số PCI của Bình Dương từ năm 2007 – 1016 90 Biểu đồ 3.2: Chỉ số thành phần trong PCI của Bình Dương 2015 - 2016 90 Biểu đồ 3.3: So sánh điểm số PCI của Bình Dương với các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ - Năm 2015 và 2016 91 Hình 3.1: Mô hình nghiên cứu marketing địa phương về môi trường đầu tư trong thu hút FDI 92 Biểu đồ 3.4: Thống kê tỉ lệ đánh giá các yếu tố sản phẩm trong thu hút FDI của Bình Dương 105 Biểu đồ 3.5: Đánh giá sản phẩm trong thu hút FDI của Bình Dương 106 Biểu đồ 3.6: Thống kê tỉ lệ đánh giá các yếu tố cấu thành giá cả trong thu hút FDI của Bình Dương 107 Biểu đồ 3.7: Đánh giá về giá cả - chi phí tại địa phương 108 Biểu đồ 3.8: Thống kê tỉ lệ đánh giá các yếu tố phân phối trong thu hút FDI của Bình Dương 110 Biểu đồ 3.9: Đánh giá về hoạt động phân phối trong thu hút FDI của Bình Dương 111 Biểu đồ 3.10: Thống kê tỉ lệ đánh giá chất lượng các kênh thông tin nhà đầu tư tham khảo 112 ix Biểu đồ 3.11: Đánh giá về hoạt động truyền thông trong thu hút FDI của Bình Dương 113 Biểu đồ 3.12: Thống kê tỉ lệ đánh giá các yếu tố về chính quyền và công chúng địa phương trong thu hút FDI 114 Biểu đồ 3.13: Đánh giá về chính quyền và công chúng địa phương trong thu hút FDI của Bình Dương 114 x MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới hiện nay, nhu cầu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ngày càng phổ biến và trở thành vấn đề quan trọng của nhiều quốc gia trên thế giới. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment - FDI) được xem là một trong những nguồn lực lớn đem đến một làn gió mới, một động lực mới thúc đẩy kinh tế địa phương, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển.

Nguồn ngoại lực này còn có ý nghĩa nhất định đối với Việt Nam, đặc biệt là trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Sau hơn 30 năm đổi mới và phát triển, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, một trong những đóng góp vào sự phát triển đó chính là lĩnh vực thu hút FDI. Xét ở mặt tích cực, thực tiễn cho thấy nguồn ngoại lực này có những tác động mạnh mẽ, nhiều mặt tới phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Nhận thức được vai trò và ý nghĩa đó, với nhiều chính sách ưu đãi của quốc gia và địa phương, đặt biệt là từng bước xây dựng và hoàn thiện thể chế, môi trường đầu tư kinh doanh, việc thu hút FDI của Việt Nam đã đạt được những thành công nhất định.

Tuy nhiên, khả năng thu hút dòng đầu tư này phụ thuộc vào môi trường đầu tư của địa phương, thể hiện qua các yếu tố như vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, khoáng sản, chi phí, đặc biệt là cơ chế, chính sách, con người và các vấn đề xã hội khác của địa phương. Thực tiễn, quá trình phát triển ở Việt Nam cho thấy có rất nhiều giải pháp cho bài toán thu hút đầu tư, nhưng tính hiệu quả trong dài hạn vẫn còn là vấn đề đáng quan tâm. Các địa phương phải làm thế nào để tạo dựng môi 1 trường đầu tư hấp dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả trong điều kiện cạnh tranh như hiện nay là câu hỏi đang được đặt ra. Một cách tiếp cận khác để góp phần giải quyết vấn đề này là vận dụng những nguyên lý cơ bản của marketing địa phương.

Ngày nay, hoạt động Marketing đã được vận dụng và mở rộng ra nhiều đối tượng.