Phát triển mô hình quản lý tri thức: Nghiên cứu trường hợp tại VNU-LIC - Nguyễn Thị Kim Lân

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Nguyễn Thị Kim Lân PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH QUẢN LÝ TRI THỨC: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI VNU-LIC LUẬN ÁN TIẾN SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN Hà Nội - 2026 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Nguyễn Thị Kim Lân PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH QUẢN LÝ TRI THỨC: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI VNU-LIC Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thư viện Mã số: 9320201.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ THÔNG TIN - THƯ VIỆN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguyễn Ngọc Hóa TS. Nguyễn Hoàng Sơn Hà Nội - 2026 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu thực tế của cá nhân tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Ngọc Hóa và TS.

Trong luận án, những thông tin tham khảo từ những công trình nghiên cứu khác đã được tác giả chú thích rõ nguồn. Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận án này là trung thực và chưa từng được công bố dưới bất cứ hình thức nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình. Hà Nội, ngày.năm 2026 NGHIÊN CỨU SINH Nguyễn Thị Kim Lân LỜI CẢM ƠN Luận án này sẽ không thể hoàn thành nếu không có sự hỗ trợ, định hướng và khích lệ quý báu từ nhiều cá nhân và đơn vị.

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai thầy hướng dẫn khoa học của tôi - PGS. Nguyễn Ngọc Hóa và TS. Kiến thức chuyên môn sâu rộng, sự tận tâm trong hướng dẫn, cùng với sự hỗ trợ kiên định của hai thầy đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển đề tài nghiên cứu này. Tôi đặc biệt trân trọng những ý kiến đóng góp mang tính xây dựng và nguồn động lực không ngừng mà hai Thầy đã dành cho tôi, giúp tôi hoàn thiện luận án và giữ vững định hướng nghiên cứu.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô, đồng nghiệp và cán bộ quản lý tại Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là tại Trung tâm Thư viện và Tri thức số và Khoa Thông tin-Thư viện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu. Tôi cũng biết ơn các cá nhân đã tham gia khảo sát và các chuyên gia đã dành thời gian chia sẻ ý kiến quý báu của mình cho đề tài. Tôi chân thành cảm ơn các bạn học và bạn bè thân thiết vì đã luôn đồng hành, động viên và sẻ chia trong suốt hành trình học tập và nghiên cứu đầy thử thách này. Cuối cùng, nhưng cũng là quan trọng nhất, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình - những người luôn yêu thương, bao dung và là chỗ dựa vững chắc cho tôi trong suốt chặng đường học thuật.

Sự ủng hộ và hy sinh thầm lặng của gia đình chính là nguồn sức mạnh lớn lao giúp tôi có thể hoàn thành luận án này. Xin chân thành cảm ơn tất cả những ai đã đóng góp cho công trình nghiên cứu này, cũng như cho hành trình trưởng thành của tôi. Hà Nội, ngày.năm 2026 NGHIÊN CỨU SINH Nguyễn Thị Kim Lân 2 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC. 1 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

5 DANH MỤC BẢNG. 6 DANH MỤC HÌNH VẼ. Động lực và tính cấp thiết của luận án. Câu hỏi nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài. Bố cục của luận án. TỔNG QUAN CÁC MÔ HÌNH, LÝ THUYẾT VÀ CÔNG NGHỆ QUẢN LÝ TRI THỨC HIỆN ĐẠI. Tổng quan lý thuyết về khái niệm “mô hình” trong nghiên cứu học thuật.

Định nghĩa khái niệm mô hình trong nghiên cứu học thuật. Phân loại các loại mô hình. Vai trò của mô hình trong nghiên cứu và phát triển hệ thống. Khái niệm và vai trò của quản lý tri thức số.

Khái niệm dữ liệu, thông tin, và tri thức. Khái niệm quản lý tri thức. Khái niệm quản lý tri thức số. Đặc điểm của quản lý tri thức số.

Các mô hình quản lý tri thức trên thế giới. Các mô hình lý thuyết quản lý tri thức trên thế giới. Các hệ thống quản lý tri thức trong thực tiễn. So sánh giữa các mô hình quản lý tri thức tryền thống và mô hình quản lý tri thức số.

Niềm tin trong chia sẻ tri thức. Rủi ro cảm nhận trong chia sẻ dữ liệu. Mối tương quan giữa niềm tin và rủi ro cảm nhận. Quản trị dữ liệu và Chất lượng siêu dữ liệu trong quản lý tri thức số (FAIR).

Khung năng lực số DigComp, DigCompEdu và vai trò “nhân tố con người” (PEO) trong quản lý tri thức số. Ứng dụng công nghệ. Mô hình thành công trên thế giới và bài học kinh nghiệm. Tổng quan hiện trạng nghiên cứu và phương pháp tiếp cận.

Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam. Các công trình nghiên cứu quốc tế liên quan. Định hướng nghiên cứu. Định nghĩa quản lý tri thức trong bối cảnh nghiên cứu.

70 Tiểu kết chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Lý thuyết hành động hợp lý và lý thuyết hành vi kế hoạch hóa trong nghiên cứu chấp nhận công nghệ. Lý thuyết hành động hợp lý.

Lý thuyết hành vi kế hoạch hóa. Nền tảng cho các mô hình chấp nhận công nghệ. Ứng dụng lý thuyết hành động hợp lý và hành vi kế hoạch hóa. Mô hình thành công hệ thống thông tin.

Các thành phần chính của mô hình. Mối quan hệ giữa các thành phần và liên hệ với mô hình chấp nhận công nghệ và lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử dụng công nghệ. Ứng dụng mô hình thành công trong triển khai hệ thống quản lý tri thức số tại VNU-LIC. Quản trị dữ liệu trong môi trường đai học.

Lý thuyết khuếch tán đổi mới. Nền tảng lý thuyết mô hình chấp nhận công nghệ 2 và lý thuyết hợp nhất về chấp nhận sử dụng công nghệ. Mô hình mô hình chấp nhận công nghệ 2. Mô hình thống nhất lý thuyết về chấp nhận công nghệ.

Ứng dụng mô hình mô hình chấp nhận công nghệ và mô hình thống nhất lý thuyết về chấp nhận công nghệ trong quản lý tri thức số tại môi trường đại học. Vai trò của mô hình mô hình chấp nhận công nghệ và mô hình thống nhất lý thuyết về chấp nhận công nghệ khi xây dựng khung quản lý tri thức số tại VNU-LIC. Mở rộng các mô hình quản lý tri thức truyền thống trong bối cảnh công nghệ số. SECI truyền thống.

Kết cấu dữ liệu: Kiến trúc và ưu điểm trong kết nối dữ liệu phân tán và quản lý tri thức số. Đồ thị tri thức. Siêu dữ liệu hoạt động. 106 Tiểu kết chương 2.

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TRI THỨC TẠI VNU-LIC. Giới thiệu chung về Trung tâm Thư viện và Tri thức số. Quá trình chuyển đổi và phát triển. Nguồn học liệu và thành tựu.

Chức năng và nhiệm vụ trọng tâm. Hệ thống dịch vụ tại VNU-LIC. Các nguồn tài liệu và hệ thống tra c.ứu tại VNU-LIC. Nguồn nhân lực lại VNU-LIC.

Thực trạng chung về quản lý tri thức số tại VNU-LIC. Kết quả khảo sát và phân tích thực trạng quản lý tri thức số tại VNU-LIC. Khái quát mục đích khảo sát và đánh giá. Khảo sát, đánh giá thang đo để phát triển khung quản lý tri thức số.

Khảo sát nhu cầu và điều kiện sử dụng hệ thống quản lý tri thức số. Tính phân biệt. So sánh mô hình trước và sau tinh chỉnh. 135 Tiểu kết chương 3.

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KHUNG QUẢN LÝ TRI THỨC SỐ TẠI VNU-LIC. Thẩm định mô hình vDFKM bằng ý kiến chuyên gia. Giải pháp xây dựng khung quản lý tri thức số vDFKM. Mô tả chi tiết Khung vDFKM.

Đánh giá lợi ích và thách thức của vDFKM. Giải pháp ứng dụng đồ thị tri thức và mô hình ngôn ngữ lớn trên vDFKM. Tích hợp đồ thị tri thức. uMentor: khai thác, chia sẻ tri thức số sử dụng LLMs.

Đánh giá vai trò khung quản lý tri thức số trong chuyển đổi số thực tiễn. Vai trò trong hỗ trợ nghiên cứu và đào tạo. Tác động đến văn hóa chia sẻ tri thức trong toàn ĐHQGHN. Đóng góp vào chiến lược ĐHQGHN trở thành đại học nghiên cứu.

Kiến nghị đối với VNU-LIC. Hoàn thiện chu trình quản lý tri thức. Hoàn thiện cơ chế chính sách, văn bản sở hữu trí tuệ. Nâng cao năng lực thông tin cho người dùng.

Hạn chế và thách thức. Trả lời các câu hỏi nghiên cứu. 202 Tiểu kết chương 4. 204 KẾT LUẬN CHUNG VÀ KIẾN NGHỊ.

205 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 208 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 209 PHỤ LỤC 4 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt DF kết cấu dữ liệu Kết cấu dữ liệu GAI Generative Artificial Intelligence Trí tuệ nhân tạo tạo sinh KG Knowledge Graph Đồ thị tri thức KM Knowledge Management Quản lý tri thức KMS Knowledge Management System Hệ thống quản lý tri thức LLM Large Language Model Mô hình ngôn ngữ lớn LLMs Large Language Models Các mô hình ngôn ngữ lớn QLTT Knowledge Management Quản lý tri thức Retrieval-Augmented Tạo sinh tăng cường bằng truy RAG Generation xuất dữ liệu TTTS Digital Knowledge Hub Trung tâm Tri thức số uMentor Chatbot powered by Chatbot uMentor sử dụng mô uMentor LLMs hình ngôn ngữ lớn VNU kết cấu dữ liệu-based Mô hình quản lý tri thức dựa vDFKM Knowledge Management trên kết cấu dữ liệu Vietnam National University, Trường Đại học Quốc Gia VNU Hanoi Hà Nội Vietnam National University, Hanoi Đại học Quốc Gia Hà Nội, Trung VNU-LIC - Library and Information Center tâm Thư viện và Tri thức số 5 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: So sánh giữa mô hình quản lý tri thức hiện đại và quản lý tri thức số (tổng hợp từ [78], [102], [134], [161], [184], [186]). Tóm tắt các phần mềm quản lý được VNU-LIC sử dụng cho từng loại hình tài liệu chính .2: Thống kê trung bình các biến quan sát .3: Kết quả Outer Loadings sau tinh chỉnh .4: Kết quả kiểm định độ tin cậy và tính hội tụ .5: Kết quả kiểm định tính phân biệt theo Fornell-Larcker Criterion .