Luận án tiến sĩ: Quản lý đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo năng lực sinh viên ĐBSH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM -------- -------- LÊ HỒNG HẠNH QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ SƢ PHẠM THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM -------- -------- LÊ HỒNG HẠNH QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ SƢ PHẠM THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số: 9 14.14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: PGS .TS Nguyễn Thị Yến Phƣơng TS. Lƣơng Việt Thái HÀ NỘI - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, những vấn đề tôi trình bày trong luận án là do sự tìm hiểu và nghiên cứu của bản thân. Kết quả nghiên cứu và ý tưởng của các tác giả khác, nếu có đều được trích dẫn nguồn gốc. Luận án cho đến nay chưa được bảo vệ tại hội đồng bảo vệ luận án tiến sĩ nào ở trong nước cũng như ở nước ngoài, cũng như chưa hề được công bố trên bất kỳ một phương tiện thông tin nào.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về điều tôi đã cam đoan ở trên. Hà Nội, ngày 19 tháng 9 năm 2018 NCS. Lê Hồng Hạnh ii LỜI CẢM ƠN Xin chân thành cảm ơn Cô PGS.TS Nguyễn Thị Yến Phương và Thầy TS Lương Việt Thái đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành luận án; Xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô, Cán bộ Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên các Trường Đại học vùng Đồng bằng Sông Hồng đã hỗ trợ tôi thực hiện luận án; Xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, tập thể cán bộ, giảng viên Trường Đại học Thủ đô Hà Nội đã tạo điều kiện, giúp đỡ, động viên để tôi hoàn thành luận án; Với tất cả yêu thương dành trọn cho gia đình. Xin chân thành cảm ơn! NCS.

Lê Hồng Hạnh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH. Lí do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Khách thể, đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ. Những đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ SƢ PHẠM THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC .1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề .2 Một số khái niệm liên quan đến quản lý đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực cho sinh viên đại học.2 Năng lực nghề nghiệp .3 Năng lực nghiệp vụ sư phạm .4 Chương trình đào tạo nghiệp vụ sư phạm .3 Đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực .1 Quan điểm đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực .2 Quá trình đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực .3 Đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực trong mối quan hệ với trường phổ thông.4 Điều kiện đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực .4 Quản lý đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực cho sinh viên đại học .1 Quản lý đào tạo hướng đến chất lượng .2 Quản lý đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực dựa vào CIPO. 36 Kết luận chƣơng 1. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VI N C C TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG .1 Khái quát về các trường đại học đa ngành có đào tạo giáo viên, đào tạo nghiệp vụ sư phạm vùng Đồng bằng Sông Hồng. Đặc điểm của các trường đại học đa ngành có đào tạo giáo viên, đào tạo nghiệp vụ sư phạm trình độ đại học vùng Đồng bằng Sông Hồng.2 Đặc trưng và yêu cầu về nghiệp vụ sư phạm trong trường đại học đa ngành có đào tạo giáo viên trình độ đại học vùng Đồng bằng Sông Hồng.2 Tổ chức thực hiện khảo sát .1 Mục tiêu khảo sát .2 Nội dung và phương pháp khảo sát.

Qui mô khảo sát. Kết quả nghiên cứu thực trạng về quản lý đào tạo nghiệp vụ sư phạm theo tiếp cận năng lực cho sinh viên các trường đại học vùng Đồng bằng Sông Hồng. Thực trạng đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực tại các trường có đào tạo GV trình độ đại học vùng ĐBSH.2 Thực trạng quản lý đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực tại các trường đại học đào tạo GV trình độ đại học vùng ĐBSH.3 Thực trạng tác động của bối cảnh đến quản lý đào tạo NVSP tại các trường có đào tạo GV trình độ đại học vùng ĐBSH .4 Đánh giá chung về thực trạng đào tạo và quản lý đào tạo NVSP của các trường đại học vùng ĐBSH. 96 Kết luận chƣơng 2.

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHIỆP VỤ SƢ PHẠM THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC CHO SINH VIÊN. 102 CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG .1 Cơ sở và nguyên tắc đề xuất giải pháp quản lý đào tạo NVSP cho SV các trường đại học vùng Đồng bằng Sông Hồng .1 Định hướng phát triển giáo dục vùng Đồng bằng Sông Hồng .2 Đào tạo theo định hướng hình thành năng lực (chuẩn đầu ra) .3 Một số nguyên tắc xây dựng các giải pháp .1 Một số giải pháp quản lý đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .1 Giải pháp 1 “Phát triển hệ thống năng lực nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên” .2 Giải pháp 2 “Tổ chức phối hợp giữa các đơn vị và bộ phận trực tiếp tham gia đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trong nhà trường”.3 Giải pháp 3 “Xây dựng môi trường văn hóa chất lượng nhà trường”. Giải pháp 4 “Phát triển chương trình đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên theo tiếp cận năng lực”. Giải pháp 5 “Hợp tác trong đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên giữa trường đại học đào tạo giáo viên trình độ đại học và trường phổ thông” .6 Giải pháp 6 “Xây dựng quy trình bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên của trường đại học có đào tạo giáo viên”.7 Mối quan hệ giữa các giải pháp .3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý đào tạo NVSP cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .1 Mục đích, nội dung và phương pháp khảo nghiệm .2 Kết quả khảo nghiệm .4 Thử nghiệm một số giải pháp quản lý đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .1 Tổ chức thử nghiệm.2 Tiến trình thử nghiệm.3 Phân tích kết quả thử nghiệm.

141 Kết luận chƣơng 3. 148 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGH. 151 CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 154 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ CĐR Chuẩn đầu ra CTĐT Chương trình đào tạo ĐBSH Đồng bằng Sông Hồng GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GV Giáo viên HS Học sinh MTĐT Mục tiêu đào tạo NNGV Nghề nghiệp giáo viên NVSP Nghiệp vụ sư phạm PPDH Phương pháp dạy học SV Sinh viên TTSP Thực tập sư phạm UBND Ủy Ban Nhân dân HSSV Học sinh sinh viên X Điểm trung bình TB Thứ bậc viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Khung năng lực NVSP của SV tốt nghiệp đại học .1 Thang đánh giá nội dung khảo sát theo điểm trung bình .2 Nhận thức về vai trò quan trọng của đào tạo NVSP cho SV .3 Mức độ thể hiện mục tiêu đào tạo trong chương trình đào tạo GV .4 Đánh giá về nội dung đào tạo NVSP theo năng lực .5: Đánh giá về hình thức và phương pháp đào tạo NVSP .6 Thực hiện kiểm tra đánh giá đào tạo NVSP theo năng lực .7 Đánh giá về cơ sở vật chất, phương tiện đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực .8 Nhận thức về tầm quan trọng của quản lí đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực cho SV.9 Thực hiện tổ chức đánh giá hệ thống năng lực NVSP cho SV .76 các trường đại học vùng ĐBSH .10 Đánh giá quản lý thông tin đầu ra.11 Đánh giá tổ chức thực hiện mục tiêu đào tạo NVSP cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .12 Đánh giá tổ chức thực hiện nội dung đào tạo NVSP cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .13 Đánh giá tổ chức hình thức và phương pháp đào tạo NVSP cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .14 Mức độ trong tổ chức đánh giá đào tạo NVSP theo năng lực cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .15 Đánh giá công tác tổ chức thực hiện tuyển sinh .16 Đánh giá về phát triển chương trình đào tạo NVSP .17 Đánh giá về công tác bồi dưỡng năng lực NVSP cho giảng viên dạy NVSP, PPDH bộ môn của các trường đại học vùng ĐBSH.18 Đánh giá về tổ chức các lực lượng tham gia đào tạo NVSP cho SV các trường đại học vùng ĐBSH .19 Đánh giá phát triển môi trường văn hóa chất lượng nhà trường .20 Mức độ tác động của bối cảnh đến quản lý đào tạo NVSP .1 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm các giải pháp .2 Tổng hợp đánh giá “Phát triển CTĐT NVSP cho SV theo tiếp cận năng lực” .3 So sánh đánh giá về công tác tổ chức xây dựng và “Phát triển CTĐT NVSP cho SV theo tiếp cận năng lực” trước và sau thử nghiệm.4 Tổng hợp đánh giá thử nghiệm về “Hợp tác trong đào tạo NVSP cho SV giữa trường đại học có đào tạo GV trình độ đại học và trường phổ thông” .145 x DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH 1. DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1 Mức độ ảnh hưởng của bối cảnh tác động đến quản lý đào tạo NVSP. Nội dung được đánh giá trước và sau thử nghiệm về “phát triển CTĐT142 NVSP cho SV theo tiếp cận năng lực”. Nội dung được đánh giá trước và sau thử nghiệm về“ Hợp tác đào tạo NVSP cho SV giữa trường đại học có đào tạo GV trình độ đại học và trường phổ thông”.

DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mô hình CIPO về quản lí đào tạo.2 Sơ đồ quản lý đào tạo NVSP theo tiếp cận năng lực .3 Quy trình phát triển CTĐT NVSP khép kín .4 Thành phần môi trường của văn hóa chất lượng cơ sở giáo dục đại học.1 Tiến trình thực hiện xây dựng, thiết kế CĐR và hệ thống năng lực NVSP106 Hình 3.