Nghiên cứu giải pháp kỹ thuật nâng cao hiệu quả sản xuất đậu tương protein cao tại Hà Nội - Tác giả: Hoàng Thị Hoà

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi trực tiếp thực hiện từ năm 2016 đến nay. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là hoàn toàn trung thực, khách quan và chưa từng sử dụng để bảo vệ bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luân án đều được ghi rõ nguồn gốc. Nếu có gì sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Hà Nội, ngày …… tháng …. Tác giả Hoàng Thị Hoà ii LỜI CÁM ƠN Trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án này tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các tập thể, cá nhân và gia đình. Trước hết, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và biết ơn chân thành, sâu sắc tới PGS. TS Trần Thị Trường và GS.

VS Trần Đình Long - những người thầy vô cùng tâm huyết, nhiệt tình, luôn sẵn sàng hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ để tôi thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cám ơn Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, ban thông tin và đào tạo. Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Đậu đỗ, Trung tâm phát triển Nông nghiệp Hà Nội và các đơn vị chuyên môn đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập nghiên cứu tại Viện. Tôi xin chân thành cám ơn các cơ quan nghiên cứu đã cung cấp nguồn vật liệu để tôi tiến hành thực hiện đề tài này.

Tôi chân thành cám ơn chính quyền và bà con trong xã và hợp tác xã Vân Nam, Thọ Lộc huyện Phúc Thọ; hợp tác xã Hùng Tiến, Hợp Tiến, Mỹ Thành huyện Mỹ Đức và hợp tác xã Cổ Đô, Đông Quang, huyện Ba Vì đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện các nội dung của đề tài nghiên cứu tại địa phương Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp đã hỗ trợ tôi thực hiện một số nội dung nghiên cứu, tổng hợp tài liệu, thu thập số liệu và đã đóng góp những ý kiến quý quá giúp tôi hoàn thành luận án. Cám ơn gia đình tôi, bố, mẹ, chồng, con tôi và bạn bè là điểm tựa, là nguồn động viên tinh thần lớn để tôi vượt qua những khó khăn và góp phần không nhỏ để tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày ……. Tác giả Hoàng Thị Hoà iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CÁM ƠN ii MỞ ĐẦU 1 1.

Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục tiêu của đề tài 3 2. Mục tiêu chung 3 2. Mục tiêu cụ thể 3 3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 3. Đối tượng nghiên cứu 3 3. Phạm vi nghiên cứu 3 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4 4.

Ý nghĩa khoa học của đề tài 4 4. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 4 5. Những đóng góp mới của luận án 4 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6 1. Giá trị của cây đậu tương 6 1.

Giá trị về dinh dưỡng, thực phẩm đậu nành 6 1. Giá trị về Thực phẩm 7 1. Giá trị về Trong y học. Giá trị trong công nghiệp 8 1.

Giá trị trong ông nghiệp 8 1. Yêu cầu sinh thái và dinh dưỡng 9 1. Yêu cầu sinh thái của cây đậu tương 9 1. Yêu cầu về dinh dưỡng của cây đậu tương 11 1.

Tình hình sản xuất đậu tương 12 iv 1. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới 12 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ đậu tương ở Việt Nam 16 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ đậu tương ở Hà Nội 18 1.

Tình hình nghiên cứu về đậu tương 20 1. Kết quả nghiên cứu về hàm lượng protein trong hạt đậu tương 20 1. Kết quả nghiên cứu về hàm lượng isoflavone trong hạt đậu tương 25 1. Kết quả nghiên cứu về giống đậu tương 28 1.

Kết quả nghiên cứu về thời vụ trồng đậu tương 35 1. Kết quả nghiên cứu về phân bón cho cây đậu tương 37 1. Kết quả nghiên cứu về mật độ trồng đậu tương 43 1. Nghiên cứu sử dụng thuốc trừ sâu sinh học 45 CHƯƠNG II: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 51 2.

Vật liệu nghiên cứu 51 2. Nội dung nghiên cứu 51 2. Phương pháp nghiên cứu 52 2. Phương pháp điều tra 52 2.

Phương pháp thí nghiệm 53 2. Phương pháp xây dựng mô hình 58 2. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm 59 2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 59 2.

Phương pháp hạch toán hiệu quả kinh tế 62 2. Phương pháp xử lý số liệu 63 2. Địa điểm và thời gian thực hiện đề tài 64 CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 65 3. Kết quả điều tra tình hình sản xuất đậu tương tại Hà Nội 65 3.

Điều kiện tự nhiên, khí hậu của Hà Nội 65 v 3. Tình hình sản xuất đậu tương tại Hà Nội 67 3. Giống đậu tương trong sản xuất 69 3. Kỹ thuật canh tác đậu tương tại Hà Nội 71 3.

Tiêu thụ và chế biến sản phẩm đậu tương tại Hà Nội 75 3. Kết quả nghiên cứu xác định giống đậu tương có năng suất, chất lượng (hàm lượng protein và isoflavone cao) thích hợp với sản xuất tại Hà Nội 79 3. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của các giống đậu tương trong vụ Xuân, vụ Đông năm 2019 tại Hà Nội 79 3. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống đậu tương trong vụ Xuân và vụ Đông tại Hà Nội 88 3.

Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật cho hai giống đậu tương ĐT35 và DT2010 97 3. Kết quả nghiên cứu xác định thời vụ gieo thích hợp cho giống đậu tương ĐT35 và DT2010 tại Hà Nội 98 3. Kết quả xác định mật độ và lượng phân bón hữu cơ Sông Gianh (HC- 23) đối với giống đậu tương ĐT35 và DT210 108 3. Kết quả xác định loại thuốc trừ sâu sinh học đối với giống đậu tương ĐT35 và DT2010 năm 2020 tại Hà Nội 125 3.

Kết quả xây dựng mô hình sản xuất giống đậu tương mới tuyển chọn tại Hà Nội 133 3. Kết quả theo dõi khả năng sinh trưởng và năng suất của mô hình trồng đậu tương giống mới tuyển chọn tại Hà Nội 133 3. Khả năng chống chịu của 2 giống đậu tương ĐT35 và DT2010 vụ Đông năm 2021 tại Hà Nội 134 3. Hàm lượng protein, isoflavone, lipit của giống ĐT35 và DT2010 trong mô hình 135 vi 3.

Hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất giống đậu tương ĐT35, DT2010 135 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 139 1. Đề nghị 139 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ 141 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BVTV Bảo vệ thực vật CCC Chiều cao cây RCBD Randomized Completely Block Design CSDTL Chỉ số diện tích lá CT Công thức ĐC Đối chứng HCSG Hữu cơ Sông Gianh KL Khối lượng KLCK Khối lượng chất khô LAI Leaf area index - chỉ số diện tích lá M Mật độ NN-PTNT Nông Nghiệp phát triển Nông thôn NSHH Nốt sần hữu hiệu NSLT Năng suất lý thuyết NSTB Năng suất trung bình NSTT Năng suất thực thu TB Trung bình TGST Thời gian sinh trưởng TH Thu hoạch TV Thời vụ VCR Value cost ratio - Tỷ số lợi chuận NS Nốt sần R2 Thời kỳ ra hoa rộ R5 Thời kỳ chắc xanh MBCR Lợi nhuận cận biên NNHC Nông nghiệp hữu cơ PRA Praticipatory Rulal Appraisal viii DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.1 Diện tích, năng suất và sản lượng đậu tương trên thế giới 2000 - 2020 13 1.2 Diện tích, năng suất, sản lượng đậu tương của 4 nước trồng đậu tương 14 chủ yếu trên thế giới từ 2015 – 2020 1.3 Diện tích, năng suất và sản lượng đậu tương ở Việt Nam từ năm 16 2010-2020 3. 1 Độ ẩm và số giờ nắng của Hà Nội từ năm 2016 -2021 66 3.2 Diện tích, năng suất và sản lượng đậu tương tại Hà Nội 67 3.3 Diện tích, năng suất và sản lượngđậu tương của huyện Phúc Thọ, Mỹ 68 Đức, Ba Vì 3.4 Khối lượng phân và cách bón phân cho đậu tương trong sản xuất 72 3.5 Mật độ trồng đậu tương ở các vụ khác nhau 74 3.6 Tỷ lệ sử dụng loại thuốc trừ sâu trong sản xuất đậu tương 74 3.7 Tên một số sản phẩm đậu tương và tỷ lệ sử dụng tại Hà Nội 75 3.8 Hiệu quả kinh tế sản xuất đậu tương tại huyện Mỹ Đức, Ba Vì, Phúc 77 Thọ Thành phố Hà Nội năm 2015 - 2017 3.9 Thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, số cành cấp 1 của một số giống 80 đậu tương thí nghiệm năm 2019 tại Hà Nội 3.10 Chỉ số diện tích lá của các giống đậu tương thí nghiệm năm 2019 tại 82 Hà Nội 3.11 Khối lượng chất khô của các giống đậu tương thí nghiệm trong vụ 83 Xuân và vụ Đông năm 2019 tại Hà Nội 3.12 Số lượng nốt sần của các giống đậu tương thí nghiệm trong vụ Xuân 85 năm 2019 tại Hà Nội 3.13 Khả năng hình thành nốt sần của các giống đậu tương thí nghiệm 86 trong vụ Đông năm 2019 tại Hà Nội 3.14 Mức nhiễm bệnh, sâu hại, khả năng chống đổ của các giống đậu 87 ix tương thí nghiệm trong vụ Xuân, vụ Đông năm 2019 tại Hà Nội 3.15 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lý thuyết của các giống 89 đậu tương thí nghiệm vụ Xuân năm 2019 tại Hà Nội 3.16 Các yếu tố cấu thành năng suất của các giống đậu tương thí nghiệm 90 vụ Đông năm 2019 tại Hà Nội 3.17 Năng suất thực thu của các giống đậu tương thí nghiệm trong vụ 91 Đông và vụ Xuân năm 2019 tại Hà Nội 3.18 Năng suất ước lượng của các giống đậu tương thí nghiệm theo hồi 93 quy với chỉ số môi trường trong vụ Xuân và vụ Đông tại Hà Nội 3.19 Tóm tắt các tham số để lựa chọn giống đậu tương ổn định về năng 94 suất cho vụ Xuân và vụ Đông tại Hà Nội 3.20 Hàm lượng protein, isoflavone, lipit của các giống đậu tương vụ 96 Đông năm 2019 tại Hà Nội 3.21 Ảnh hưởng của thời vụ gieo đến thời gian sinh trưởng của giống đậu 98 tương ĐT 35 và DT 2010 trong vụ Xuân và vụ Đông năm 2020 3.22 Ảnh hưởng của thời vụ gieo đến chiều cao cây, số cành cấp I của 99 giống ĐT35 năm 2020 tại Hà nội 3.23 Ảnh hưởng của thời vụ gieo đến chiều cao cây, số cành cấp I của 100 giống DT2010 năm 2020 tại Hà nội 3.24 Ảnh hưởng của thời vụ gieo đến mức độ nhiễm bệnh, sâu hại của 101 giống đậu tương ĐT35 năm 2020 tại Hà Nội 3.