Luận án tiến sĩ nông nghiệp - Nghiên cứu chọn tạo giống dâu lai F1 lưỡng bội trồng hạt cho các tỉnh phía Bắc Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ----------------------- Nguyễn Thị Min NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG DÂU LAI F1 LƯỠNG BỘI TRỒNG HẠT CHO CÁC TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hà Nội, năm 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ----------------------- Nguyễn Thị Min NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG DÂU LAI F1 LƯỠNG BỘI TRỒNG HẠT CHO CÁC TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành : Di truyền chọn giống Mã số : 9 62 01 11 Người hướng dẫn : 1.TS Hà Văn Phúc 2. TS Nguyễn Tất Khang Hà Nội, năm 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi chủ trì và thực hiện cùng tập thể Bộ môn Cây dâu - Trung tâm nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương trực tiếp thực hiện. Toàn bộ số liệu và kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Min ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Hà Văn Phúc, TS Nguyễn Tất Khang đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo, dìu dắt, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Xin chân thành cảm ơn ThS. Lê Quang Tú - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương đã luôn quan tâm, giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài. Xin bày tỏ lòng biết ơn Ban giám đốc cùng tập thể CBCNV Trung tâm nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện được các yêu cầu của luận án Xin chân thành cảm ơn tới Ban Đào tạo sau Đại học - Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án. Lòng biết ơn sâu sắc xin được dành cho những người thân trong gia đình đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, làm đề tài để hoàn thành luận án này.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Min iii MỤC LỤC STT Nội dung Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

ix Danh mục chữ viết tắt. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học của đề tài. Ý nghĩa thực tiễn.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Yêu cầu của đề tài. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu.

Tính mới của đề tài. Tổng quan tài liệu và cơ sở khoa học của đề tài. Tình hình sản xuất dâu tằm tơ. Tình hình sản xuất dâu tằm tơ thế giới.

Tiǹ h hiǹ h sản xuấ t dâu tằ m tơ của Viê ̣t Nam. Vùng phân bố, phân loại giống dâu và một số yêu cầu ngoại cảnh của cây dâu. Vùng phân bố và phân loại giống dâu. Chu kì sinh trưởng của cây dâu.

Mố i tương quan sinh trưởng ở cây dâu. Mô ̣t số kế t quả nghiên cứu cho ̣n ta ̣o giố ng dâu mới. Thành tựu cho ̣n ta ̣o giố ng dâu mới ở mô ̣t số nước trên thế giới. Một số kết quả nghiên cứu chọn tạo giống dâu mới ở Việt Nam .35 iv Chương 2.

Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu đánh giá một số giống dâu sử dụng làm vật liệu khởi đầu và lai hữu tính tạo ra các tổ hợp lai mới.

So sánh chọn lọc các tổ hợp lai mới lai tạo. So sánh chọn lọc một số tổ hợp lai có triển vọng. Nghiên cứu ảnh hưởng của cắt cành đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lá của giống dâu GQ2. Khảo nghiệm thích ứng của giống dâu GQ2 ở một số vùng sinh thái các tỉnh phía Bắc.

Phương pháp nghiên cứu. Nghiên cứu đánh giá một số giống dâu sử dụng làm vật liệu khởi đầu. Lai hữu tính tạo thành các tổ hợp lai. So sánh chọn lọc tổ hợp dâu lai.

Nghiên cứu so sánh một số tổ hợp dâu lai có triển vọng. Nghiên cứu ảnh hưởng của cắt cành đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lá của giống dâu GQ2. Nghiên cứu khảo nghiệm tính thích ứng của giống dâu GQ2 ở một số vùng thuộc các tỉnh phía Bắc. Các chỉ tiêu thí nghiệm và phương pháp theo dõi.

Các chỉ tiêu thí nghiệm ở ngoài đồng. Các chỉ tiêu thí nghê ̣m trong phòng. Phương pháp tổ ng hơ ̣p và xử lí thố ng kê số liê ̣u. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Nghiên cứu đánh giá một số giống dâu bố mẹ sử dụng trong các tổ hợp lai. Đặc điểm hình thái một số bộ phận cây dâu của giống bố mẹ. Đă ̣c điể m nảy mầ m vu ̣ xuân của các giố ng dâu. Một số chỉ tiêu về lá của các giống dâu bố mẹ.

Năng suấ t lá của các giố ng dâu bố me. So sánh, chọn lọc một số tổ hợp dâu lai mới. Đặc tính nảy mầm của tổ hợp dâu lai. Tốc độ ra lá và thời gian thành thục của lá ở các vụ trong năm.

Một số chỉ tiêu độ lớn và độ dày phiến lá. Một số chỉ tiêu về thân cành cây dâu. Giới tính hoa của cây dâu của các tổ hợp lai mới. Năng suất lá dâu của các tổ hợp lai mới.

Mức độ nhiễm một số bệnh hại chính ở các tổ hợp dâu lai mới. So sánh chọn lọc mô ̣t số tổ hơ ̣p dâu lai có triể n vo ̣ng. Nghiên cứu xác đinh ̣ mô ̣t số yế u tố cấ u thành năng suấ t và năng suấ t lá của các tổ hơ ̣p lai có triể n vo ̣ng. Nghiên cứu ảnh hưởng của cắt cành đến năng suất lá giống dâu GQ2.

Ảnh hưởng của cắt cành đến một số yếu tố cấu thành năng suất lá giống dâu GQ2. Ảnh hưởng của phương pháp cắt cành đến năng suất lá giống dâu GQ2. Kết quả khảo nghiệm tính thích ứng của giống dâu GQ2 ở một số địa phương thuộc các tỉnh phía Bắc. Khảo nghiệm năng suất lá và tính chống chịu.

Một số nhân tố sinh thái ở địa phương khảo nghiệm. Một số yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lá của giống dâu GQ2 ở vùng khảo nghiệm. Mức độ nhiễm, bị hại do một số sâu bệnh chủ yếu. Đánh giá tính ổn định năng suất lá của giống dâu mới GQ2 .142 Kết luận và đề nghị .144 Danh mục công trình đã công bố liên quan đến đê tài luận án .145 Tài liệu tham khảo .161 vi DANH MỤC BẢNG STT Tên Bảng Trang 1.

Sản lươ ̣ng tơ tằm của các nước qua các năm. So sánh chỉ tiêu về sản xuấ t dâu tằ m ở Nhâ ̣t Bản qua các năm. Đặc điểm hình thái lá của các giống dâu bố mẹ. Đặc điểm hoa, quả của các giống dâu bố mẹ.

Đă ̣c điể m nảy mầ m vu ̣ xuân của các giố ng dâu. Kích thước phiế n lá của các giống dâu bố mẹ ở các vụ trong năm. Biǹ h quân đô ̣ lớn của lá trong cả năm của các giố ng dâu bố me. Số lươ ̣ng lá trên mét cành của các giố ng dâu bố me ̣.

Khố i lươ ̣ng lá trên mét cành của các giố ng dâu bố me. Năng suấ t lá của các giố ng dâu bố me. Thời gian nảy mầm vụ xuân của các tổ hợp dâu lai. Tỷ lệ nảy mầm vụ xuân 2010.

Tỷ lệ nảy mầm vụ thu 2010. Tốc độ ra lá và thời gian thành thục lá ở vụ Xuân của các tổ hợp lai. Tốc độ ra lá và thời gian thành thục lá ở vụ hè. Tốc độ ra lá và thời gian thành thục lá ở vụ thu.

Kích thước lá dâu ở các mùa vụ trong năm. Bình quân kích thước lá dâu ở 3 vụ của các tổ hợp lai. Số lá/500g của các tổ hợp lai. Số lá/mét cành của các tổ hợp lai ở các vụ trong năm.

Khối lượng lá/mét cành của một số tổ hợp lai. Độ dài đốt của các tổ hợp dâu lai. Sức sinh trưởng của đường kính thân cây dâu. Tổng chiều dài cành trên cây dâu.

Giới tính hoa của cây dâu. Năng suất lá dâu của các tổ hợp dâu lai. Mức độ nhiễm bệnh bạc thau của các tổ hợp lai. Mức độ nhiễm bệnh virus của các tổ hợp lai.

Thời gian cây dâu nảy mầ m ở vu ̣ xuân. Số mầ m nảy và mầ m hữu hiê ̣u ở vu ̣ xuân. Sinh trưởng mầ m dâu ở vu ̣ xuân của các tổ hơ ̣p lai. Số mầ m nảy và mầ m hữu hiê ̣u ở vu ̣ hè của các tổ hơ ̣p lai.

Sinh trưởng của mầ m dâu ở vu ̣ hè. Thời gian nảy mầ m ở vu ̣ thu của các tổ hơ ̣p lai. Số mầm nảy và mầm hữu hiệu ở vu ̣ thu. Sinh trưởng của mầ m dâu ở vu ̣ thu của các tổ hơ ̣p lai.

Kích thước phiế n lá của các tổ hơ ̣p lai trong ba vu ̣. Biǹ h quân chiề u dài và chiề u rô ̣ng lá ở ba vu ̣ của các tổ hơ ̣p lai. Khố i lươ ̣ng lá trên mét cành. Số lươ ̣ng lá trên mét cành của các tổ hơ ̣p lai.

Khố i lươ ̣ng 100 cm2 lá ở các mùa vu. Số lươ ̣ng lá trong 500 gam. Mô ̣t số chỉ tiêu về thân cành. Năng suấ t lá ở các mùa vu ̣ của các tổ hơ ̣p lai.

Năng suất lá của các tổ hợp lai qua các năm. Thời gian phát du ̣c của tằ m và tiêu hao lá dâu/ kg kén. Ảnh hưởng phẩ m chấ t lá dâu đế n tỉ lê ̣ tằ m kế t kén. Năng suấ t kén của các tổ hơ ̣p dâu lai.

Ảnh hưởng của chấ t lươ ̣ng lá dâu đế n khố i lươ ̣ng quả kén. Ảnh hưởng của chấ t lươ ̣ng lá dâu đế n tỉ lê ̣ vỏ kén .