Tổng quan về luận án

Luận án "Sự thể hiện ý nghĩa ngữ pháp công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga" của Đoàn Hữu Dũng là một công trình tiên phong trong lĩnh vực ngữ pháp học đối chiếu, giải quyết một trong những vấn đề ngữ pháp phổ quát nhưng còn ít được nghiên cứu sâu ở Việt Nam: cách thức biểu đạt ý nghĩa công cụ trong hai ngôn ngữ thuộc hai loại hình khác biệt. Nghiên cứu này đặt trong bối cảnh khoa học về nhu cầu cấp thiết nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập ngôn ngữ, đặc biệt là tiếng Việt cho người nước ngoài và tiếng Nga cho người Việt, vốn thường gặp khó khăn do sự chênh lệch về loại hình ngôn ngữ (tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, tiếng Nga là ngôn ngữ biến hình) (D.H. Dũng: 8).

Research gap cụ thể mà luận án này hướng tới là sự thiếu vắng của một nghiên cứu đối chiếu có hệ thống và toàn diện về ý nghĩa ngữ pháp công cụ giữa tiếng Việt và tiếng Nga. Mặc dù các tài liệu giáo khoa và nghiên cứu ngữ pháp phổ thông có đề cập đến ý nghĩa công cụ, nhưng "sự so sánh để tìm ra những điểm đồng nhất và/hoặc khác biệt giữa hai ngôn ngữ thì chưa có đáng kể" (D.H. Dũng: 9). Luận án này nhằm lấp đầy khoảng trống đó bằng cách cung cấp một cái nhìn toàn diện về các phương tiện và phương thức ngữ pháp thể hiện ý nghĩa này, vượt ra ngoài các mô tả đơn thuần về từ vựng hay hình thái học như trong các công trình trước đó.

Nghiên cứu được dẫn dắt bởi ba câu hỏi trọng tâm:

  1. Ý nghĩa ngữ pháp công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga là gì, chúng được thể hiện bằng những phương thức và phương tiện như thế nào?
  2. Ý nghĩa ngữ pháp công cụ đóng vai trò như thế nào trong việc thể hiện vai nghĩa công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga?
  3. Những điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Việt với tiếng Nga của các vấn đề nêu trên đây là gì? (D.H. Dũng: 9)

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng trên nền tảng tích hợp của ngữ pháp truyền thống, ngữ pháp chức năng hệ thống, và cú pháp ngữ nghĩa. Cụ thể, nghiên cứu mở rộng và thách thức các quan điểm truyền thống về cách (case) trong tiếng Nga và khám phá các phương thức biểu đạt không hình thái trong tiếng Việt, đồng thời liên hệ chúng với vai nghĩa công cụ. Luận án đặt ra các đóng góp đột phá với tác động định lượng trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập ngoại ngữ, giảm thiểu lỗi chuyển di ngôn ngữ, và cung cấp cơ sở dữ liệu cho biên soạn giáo trình và từ điển song ngữ. Phạm vi nghiên cứu bao gồm ngữ liệu phong phú từ văn học Việt Nam và Nga, đảm bảo tính đại diện và minh chứng rõ ràng cho các phân tích.

Literature Review và Positioning

Phần tổng quan tình hình nghiên cứu của luận án cung cấp một bức tranh toàn diện về các dòng nghiên cứu chính về ý nghĩa công cụ trong ngôn ngữ học, đồng thời định vị rõ ràng khoảng trống mà công trình này sẽ lấp đầy. Các nghiên cứu về ý nghĩa công cụ được tổng hợp theo ba góc độ tiếp cận chủ yếu: hình thái học, cú pháp học, và ngữ nghĩa học, từ đó cho thấy sự tiến hóa trong quan điểm lý thuyết.

Về mặt hình thái học, ý nghĩa công cụ vốn gắn liền với khái niệm cách (case), đặc biệt là cách công cụ (Instrumental case) trong các ngôn ngữ biến hình như tiếng Nga. Các nghiên cứu cổ điển của I. Мещанинов, В.Н. Прохоров, В.П. Бондаренко tập trung vào ý nghĩa và phương thức biểu hiện của cách công cụ như một phạm trù ngữ pháp (D.H. Dũng: 26). Trong tiếng Việt, vì là ngôn ngữ đơn lập không biến hình, các nghiên cứu ban đầu của Alexandre de Rhodes [155: 23] và Taberd 1838 [95: 48] đã nhắc đến hư từ "bằng" như một phương tiện thể hiện ý nghĩa công cụ, đặt nền móng cho việc mô tả các phương tiện diễn đạt "cách" trong một ngôn ngữ không biến hình. Trương Vĩnh Ký, với cuốn Ngữ pháp tiếng Việt (1883) [37: 440], được Cao Xuân Hạo [29: 441] đánh giá là người đi tiên phong trong việc xây dựng nền ngữ pháp cách (case grammar) hiện đại, khi ông mô tả 8 cách trong tiếng Việt, trong đó có cách công cụ được diễn đạt thông qua hư từ "bằng" hoặc kết cấu "Dùng/Lấy...mà cột." Điều này cho thấy sự hiểu biết sâu sắc của ông về ý nghĩa ngữ pháp hơn là chỉ hình thức ngữ pháp.

Khi chuyển sang góc độ cú pháp học, ý nghĩa công cụ được nghiên cứu như ý nghĩa của thành phần câu, chẳng hạn bổ ngữ công cụ, trạng ngữ công cụ, chủ ngữ công cụ, đề ngữ công cụ. R. Мразек trong "Синтаксис русского творительного – Cú pháp cách công cụ tiếng Nga" (1964) [132: 5] đã đưa ra định nghĩa rõ ràng về nghĩa công cụ và phân tích theo hướng so sánh luân phiên chức năng của cách công cụ với các cách khác, chia thành cách công cụ không giới từ và có giới từ. Các nghiên cứu Việt ngữ học đương đại như của Cao Xuân Hạo [29, 30], Nguyễn Kim Thản [76, 77, 78, 79], Lê Đình Tư và Vũ Ngọc Cân [73] chủ yếu dừng lại ở mô tả ngôn ngữ, xác lập khái niệm và định hướng nghiên cứu mà chưa đi sâu vào một ý nghĩa cụ thể. Lê Xuân Thại [75: 38] đã khám phá nghĩa công cụ trong câu tiếng Việt ở khía cạnh vị trí cú pháp, nhưng chưa rõ ràng về bản chất ngữ pháp của thành phần này.

Cách tiếp cận ngữ nghĩa học được coi là mới nhất, xem xét ý nghĩa công cụ trong cấu trúc nghĩa biểu hiện của câu, tức cấu trúc vị từ - tham thể (predicate-argument structure), gán cho danh từ vai trò ngữ nghĩa hay vai nghĩa (semantic role). Các nhà ngôn ngữ học của trường phái chức năng luận như Nguyễn Văn Hiệp và Fillmore [34: 70] thường quy sự đánh dấu vai nghĩa công cụ về ba phương thức: dùng trật tự từ, dùng biến tố, dùng giới từ. Fillmore, trong công trình "Дело о падеже" (1981) [143: 405], đã đề xuất ý tưởng về "cách sâu" (deep case) có tính phổ quát, định nghĩa cách công cụ là "cách của danh từ bất động vật hoặc sự vật, bao gồm cả danh từ chỉ hành động hoặc trạng thái và đều là bổ ngữ của động từ với tư cách là nguyên nhân tạo ra cách." Tuy nhiên, Fillmore còn tranh cãi về việc xác định vai trò công cụ khi yếu tố này không phải là nguyên nhân trực tiếp mà là một chi tiết thiết bị. A. Wierzbickaja trong "Дело о поверхностном падеже" [118: 309] đã nghiên cứu cách công cụ trên ba bình diện cú pháp – ngữ nghĩa – hình thái, khẳng định chức năng chính của cách công cụ trong tiếng Nga là chỉ ra công cụ của hành động.

Về tình hình nghiên cứu ý nghĩa công cụ trong tiếng Việt, luận án chỉ ra rằng các công trình chủ yếu ở ba phương diện: cấp độ từ vựng (hư từ), cấp độ vai nghĩa trong ngôn ngữ chức năng hệ thống, và cấp độ thành phần câu. Tuy nhiên, các tác giả hầu như chưa kiến giải tường minh về nghĩa công cụ, chưa đưa ra định nghĩa chính xác, và chưa mô tả được một cách tường minh các cách thức thể hiện hay vai trò cú pháp của nó (D.H. Dũng: 25). Tương tự, trong tiếng Nga, mặc dù có nhiều nghiên cứu về cách công cụ của Yu. Костюченко (1977), R. Yacobson (1985), R. Мразек (1964), A. Wierzbickaja (1998) [115, 143, 132, 118] – những người đã đặt nền móng cho việc phân loại hệ thống cách và đưa ra định nghĩa về nghĩa công cụ – vẫn còn khoảng trống trong việc tổng hợp và so sánh toàn diện với một ngôn ngữ đơn lập như tiếng Việt. Yamsanova [150: 167] còn mở rộng khái niệm "phương tiện" bao trùm cả công cụ, nhấn mạnh tính phổ quát rằng "Không có phương tiện thì không thể có những mối quan hệ hoạt động thực tế giữa chủ thể và đối thể."

Luận án này tự định vị là nghiên cứu đầu tiên tập trung miêu tả và phân tích đối chiếu ý nghĩa công cụ ở cấp độ luận án tiến sĩ tại Việt Nam, kết hợp các phương pháp của ngữ pháp truyền thống với ngữ pháp chức năng và cú pháp ngữ nghĩa để đưa ra một cái nhìn hệ thống, toàn diện và sâu sắc về các phương thức biểu hiện, cũng như vai trò của ý nghĩa công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga. Nghiên cứu cũng mở rộng so sánh sang một số ngôn ngữ châu Âu khác như tiếng Anh và tiếng Latinh, và ngôn ngữ châu Á như tiếng Lào để làm nổi bật tính phổ quát và đặc thù loại hình.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này mang lại những đóng góp lý thuyết đáng kể, vượt ra ngoài các nghiên cứu hiện có bằng cách mở rộng và thách thức các lý thuyết ngữ pháp hiện hành. Nghiên cứu chủ yếu mở rộng lý thuyết về ngữ pháp cách (Case Grammar) của Charles Fillmore (1968) và ngữ pháp chức năng hệ thống (Systemic Functional Grammar), áp dụng các nguyên lý của chúng vào một cặp ngôn ngữ có loại hình rất khác biệt. Thay vì chỉ xem xét cách công cụ như một phạm trù hình thái học thuần túy (điển hình trong ngữ pháp truyền thống tiếng Nga), luận án mở rộng khái niệm này thành "ý nghĩa ngữ pháp công cụ" mang tính phổ quát, có thể được thể hiện qua nhiều phương tiện khác nhau, phù hợp với quan điểm của Fillmore về "cách sâu" (deep case) có tính phổ quát và được biểu đạt ở cấp độ bề mặt bằng các phương tiện đa dạng (D.H. Dũng: 29).

Luận án thách thức quan điểm rằng ý nghĩa công cụ luôn cần được biểu đạt rõ ràng, thông qua việc phân tích các trường hợp "tiền giả định về công cụ" (instrumental presupposition), nơi yếu tố công cụ được ngầm hiểu hoặc mặc định sử dụng kèm theo hành động (D.H. Dũng: 37-38). Việc mô hình hóa các tình huống này bằng sơ đồ "Hiện thực (+I) – Nghĩa (+I) – Lời nói (-I)" (D.H. Dũng: 38) đã bổ sung một khía cạnh mới cho lý thuyết về biểu đạt ngữ nghĩa, cho thấy ý nghĩa công cụ luôn hiện diện ở cấp độ ngữ nghĩa, bất kể sự thể hiện trên bề mặt ngôn ngữ. Điều này mở rộng cách hiểu về vai trò của ngữ nghĩa ẩn trong ngữ pháp.

Khung phân tích khái niệm công cụ được xây dựng nhằm làm rõ bản chất của "ý nghĩa công cụ" trong ngôn ngữ học, phân biệt nó với các khái niệm liên quan như "dụng cụ", "phương tiện", "vật liệu" hay "chất liệu" (D.H. Dũng: 35-40). Công cụ được định nghĩa là một phạm trù chức năng, gắn bó hữu cơ với hoạt động và chủ thể hoạt động, và "là thành phần biểu thị sự vật được chủ thể sử dụng để tiến hành hoạt động" (D.H. Dũng: 37). Định nghĩa này giúp chuẩn hóa thuật ngữ và cách tiếp cận trong nghiên cứu ngữ pháp công cụ.

Khung phân tích độc đáo

Luận án đề xuất một khung phân tích độc đáo, tích hợp các lý thuyết từ ngữ pháp truyền thống, ngữ pháp chức năng hệ thống và cú pháp ngữ nghĩa để nghiên cứu ý nghĩa công cụ. Thay vì lựa chọn một trường phái duy nhất, nghiên cứu tận dụng thế mạnh của từng lý thuyết để mang lại cái nhìn đa chiều:

  • Từ ngữ pháp truyền thống, luận án kế thừa việc nhận diện các phương tiện ngữ pháp hình thái như phụ tố biến cách (cách 5 - cách công cụ trong tiếng Nga) và các giới từ.
  • Từ ngữ pháp chức năng hệ thống, nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa ý nghĩa ngữ pháp công cụ và vai nghĩa công cụ (semantic role), xem xét cách các vai nghĩa này được hiện thực hóa trong các chức năng cú pháp khác nhau của câu (chủ ngữ, bổ ngữ, trạng ngữ, đề ngữ). Điều này đặc biệt quan trọng khi phân tích tiếng Việt, nơi vai nghĩa thường được biểu đạt qua trật tự từ và hư từ.
  • Từ cú pháp ngữ nghĩa, luận án khám phá cấu trúc vị từ - tham thể và cách các yếu tố công cụ tham gia vào việc tạo nên nghĩa biểu hiện của câu.

Tiếp cận phân tích đổi mới này cho phép nghiên cứu không chỉ mô tả các hình thức biểu đạt bề mặt mà còn đi sâu vào cấu trúc ngữ nghĩa ẩn và mối quan hệ giữa chúng. Luận án xác định các đóng góp khái niệm thông qua việc định nghĩa rõ ràng các thuật ngữ và mô hình hóa các tình huống có/không có yếu tố công cụ biểu hiện trên bề mặt (Bảng 1.2: Mô hình có tiền giả định công cụ 1, Bảng 1.3: Mô hình có tiền giả định công cụ 2 – D.H. Dũng: 38). Các điều kiện ranh giới (boundary conditions) được nêu rõ, ví dụ, nghiên cứu tập trung vào "công cụ" (instrument) và không đi sâu vào "vật liệu" hay "chất liệu" (D.H. Dũng: 40) mặc dù chúng có thể có phương thức thể hiện tương đồng về mặt hình thức. Điều này giúp giữ vững trọng tâm nghiên cứu và mở ra hướng cho các công trình tương lai.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án này được thiết kế theo lập trường triết học nghiên cứu thực chứng luận (Empiricism) và quy nạp (Inductivism), thể hiện rõ qua nguyên tắc "luôn luôn đi từ thực tế tư liệu để mô tả, sau đó là phân tích, nhận xét và kết luận chứ không xuất phát từ một mô hình có sẵn hay một chủ kiến từ trước" (D.H. Dũng: 10). Cách tiếp cận này đảm bảo rằng các kết luận được rút ra dựa trên bằng chứng ngôn ngữ cụ thể, có thể kiểm chứng được.

Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp đối chiếu (Comparative method) làm trọng tâm, so sánh hệ thống giữa tiếng Việt và tiếng Nga. Mặc dù không tự nhận là Mixed Methods theo nghĩa truyền thống của khoa học xã hội, nhưng luận án tích hợp nhiều cách tiếp cận phân tích ngữ pháp khác nhau – từ hình thái học, cú pháp học đến ngữ nghĩa học – để cung cấp cái nhìn toàn diện về cùng một hiện tượng. Điều này tạo nên một thiết kế liên cấp (multi-level design) trong phân tích, từ cấp độ từ, cụm từ đến cấp độ câu và vai nghĩa.

Kích thước mẫu (sample size) được xây dựng từ một corpus phong phú, bao gồm các văn bản tiểu thuyết, truyện ngắn, tác phẩm văn học của các tác giả uy tín Việt Nam (Nam Cao, Nguyễn Công Hoan, Anh Đức, Kim Lân, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, Tô Hoài, Nguyễn Huy Thiệp, Thạch Lam, v.v.) và tác phẩm "Доктор Живаго" (Bác sĩ Zhivago) của Boris Pasternak trong tiếng Nga (D.H. Dũng: 11). Tiêu chí lựa chọn mẫu tập trung vào các tác phẩm có giá trị văn học và uy tín về sử dụng ngôn ngữ, đảm bảo chất lượng và tính đa dạng của ngữ liệu.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu được thực hiện một cách chặt chẽ và nghiêm ngặt.

  • Chiến lược lấy mẫu (Sampling strategy): Ngữ liệu tiếng Việt và tiếng Nga được thu thập từ các tác phẩm văn học, từ điển, sách ngữ pháp và công trình nghiên cứu liên quan, đảm bảo bao quát tối đa các biểu hiện của ý nghĩa công cụ (D.H. Dũng: 11). Tiêu chí bao gồm các tác phẩm được công nhận về mặt ngôn ngữ và văn hóa, cung cấp các ví dụ thực tế và đa dạng về cách sử dụng công cụ trong diễn ngôn.
  • Giao thức thu thập dữ liệu (Data collection protocols): Các dẫn liệu ngôn ngữ được trích dẫn nguyên văn và có chú thích nguồn rõ ràng (tên tác phẩm viết tắt và số trang), bao gồm cả những ví dụ do tác giả tự thiết kế hoặc trích dẫn từ các công trình khác (D.H. Dũng: 6). Điều này đảm bảo tính minh bạch và khả năng kiểm chứng của dữ liệu.
  • Tam giác hóa (Triangulation): Mặc dù không được gọi rõ là tam giác hóa, luận án thực hiện một dạng tam giác hóa lý thuyết (theory triangulation) bằng cách áp dụng và đối chiếu các quan điểm từ ngữ pháp truyền thống, ngữ pháp chức năng hệ thống và cú pháp ngữ nghĩa để phân tích cùng một hiện tượng. Điều này giúp cung cấp một cái nhìn toàn diện và kiểm tra tính nhất quán của các phát hiện từ nhiều góc độ lý thuyết.
  • Tính hiệu lực (Validity) và Độ tin cậy (Reliability): Việc sử dụng các phương pháp phân tích ngữ pháp như thay thế, cải biến, lược bỏ (D.H. Dũng: 10) giúp tăng cường tính hiệu lực cấu trúc (construct validity) của các khái niệm được nghiên cứu. Độ tin cậy (reliability) của các phân tích được đảm bảo thông qua việc dựa trên các quy tắc ngữ pháp đã được thiết lập và so sánh liên tục giữa hai ngôn ngữ, tìm kiếm các điểm đồng nhất và khác biệt một cách có hệ thống.

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu (sample characteristics) bao gồm các đoạn văn, câu và cụm từ chứa ý nghĩa công cụ từ kho ngữ liệu văn học, phản ánh cách sử dụng ngôn ngữ tự nhiên và đa dạng. Luận án phân tích cả những trường hợp ý nghĩa công cụ được thể hiện rõ ràng bằng các phương tiện ngữ pháp cụ thể và những trường hợp ý nghĩa công cụ tiềm ẩn, cần được suy luận từ ngữ cảnh hoặc tiền giả định.

Các kỹ thuật phân tích tiên tiến bao gồm việc sử dụng các mô hình kết cấu có chỉ tố công cụ (Bảng 1.1: S – P – O – (I)) và mô hình tiền giả định công cụ (Sơ đồ 1, 2 – D.H. Dũng: 37-38). Phân tích không chỉ dừng lại ở việc liệt kê các phương tiện mà còn đi sâu vào việc mô tả các phương thức ngữ pháp, tức là các quy tắc và cơ chế hệ thống mà qua đó ý nghĩa công cụ được biểu đạt. Chẳng hạn, trong tiếng Nga, phân tích chi tiết các biến tố cách công cụ (cách 5) của danh từ, tính từ, đại từ (Bảng 2.5-2.9) và sự kết hợp của chúng với giới từ (Bảng 2.10-2.18) cung cấp một cái nhìn sâu sắc về hệ thống hình thái phức tạp. Trong tiếng Việt, nghiên cứu đi sâu vào các hư từ như "bằng, qua, nhờ, dựa vào, với, bởi, trên" (D.H. Dũng: 14) và các kết cấu chuỗi vị từ như "dùng súng bắn chim" (D.H. Dũng: 19).

Kiểm tra tính vững chắc (robustness checks) được thực hiện thông qua việc so sánh các phát hiện với các nghiên cứu trước đây (prior research findings) và các ví dụ từ các ngôn ngữ khác (tiếng Lào, tiếng Anh, tiếng Latinh), nhằm đảm bảo rằng các kết luận không chỉ đúng với ngữ liệu được chọn mà còn có tính khái quát hóa cao. Mặc dù không có effect sizes hay confidence intervals được báo cáo do tính chất của nghiên cứu ngữ pháp định tính, nhưng tính thống kê của các phương tiện được nhấn mạnh qua tần suất xuất hiện và tính phổ biến của chúng trong ngữ liệu.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra những phát hiện then chốt và đột phá về sự thể hiện ý nghĩa ngữ pháp công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga, góp phần làm sâu sắc thêm hiểu biết về ngữ pháp đối chiếu:

  1. Tính phổ quát của ý nghĩa công cụ và sự đa dạng trong phương thức biểu đạt: Luận án khẳng định ý nghĩa công cụ là một phạm trù ngữ nghĩa có tính phổ quát trong mọi ngôn ngữ, nhưng các phương thức biểu đạt nó lại rất đa dạng và phụ thuộc vào loại hình ngôn ngữ (D.H. Dũng: 33). Trong tiếng Việt (ngôn ngữ đơn lập), các hư từ ("bằng, qua, nhờ, dựa vào," v.v.) và kết cấu chuỗi vị từ ("dùng súng bắn chim") là các phương tiện chủ yếu (D.H. Dũng: 14, 19). Ngược lại, tiếng Nga (ngôn ngữ biến hình) chủ yếu sử dụng phụ tố biến cách (cách 5) và sự kết hợp giữa giới từ và phụ tố (D.H. Dũng: 15-16).
  2. Mối quan hệ giữa ý nghĩa công cụ và tiền giả định: Luận án đã mô hình hóa sự hiện diện của ý nghĩa công cụ ngay cả khi không có phương tiện ngữ pháp rõ ràng trên bề mặt (Sơ đồ 1: Hiện thực (+I) – Nghĩa (+I) – Lời nói (-I) – D.H. Dũng: 38). Điều này cho thấy ý nghĩa công cụ có thể tồn tại dưới dạng tiền giả định của động từ hoặc được làm rõ bởi đối thể hay chủ thể hành động. Ví dụ, "Tôi ăn cháo" ngầm hiểu là ăn bằng thìa, muôi (D.H. Dũng: 37). Phát hiện này thách thức quan niệm chỉ tập trung vào các biểu hiện ngữ pháp tường minh.
  3. Vai trò kép của vai nghĩa công cụ: Nghiên cứu đã làm rõ vai trò của vai nghĩa công cụ trong mối quan hệ với các chức năng cú pháp. Trong tiếng Việt, vai nghĩa công cụ có thể đảm nhận các chức năng như bổ ngữ, chủ ngữ, trạng ngữ hay đề ngữ (D.H. Dũng: 167). Trong tiếng Nga, cách công cụ (cách 5) chủ yếu biểu đạt vai nghĩa công cụ nhưng cũng có thể được thể hiện qua các cách ngữ pháp khác với giới từ khác nhau (ví dụ: "стрелять из ружья" – bắn súng, dùng sinh cách thay vì cách công cụ – D.H. Dũng: 19).
  4. Sự đối lập và tương đồng trong biểu hiện: Luận án chỉ ra rằng trong khi tiếng Việt thường dùng hư từ để biểu đạt ý nghĩa công cụ, thì tiếng Nga lại sử dụng hệ thống cách phức tạp. Tuy nhiên, cả hai ngôn ngữ đều có điểm chung là sử dụng hư từ/giới từ với các cặp tương ứng như "với – c", "qua – через", "trên – на" (D.H. Dũng: 44). Sự so sánh với tiếng Lào cũng cho thấy các hư từ tương tự như "຋້ວຊ (đuội / bằng)" và "ຜ່ານ (phàn / qua)" (D.H. Dũng: 14-15), củng cố tính phổ quát của các phương tiện này trong các ngôn ngữ đơn lập.
  5. Kết quả phản trực giác (Counter-intuitive results): Phát hiện đáng chú ý là sự xuất hiện của ý nghĩa công cụ trong các ví dụ như "Quả nhiên họ nói có sai đâu! [CP-NC: 2]" hay "Ông quắc mắt nhìn con đàn bà chậm chạp, thét: . [BĐC-NCH: 134]" (D.H. Dũng: 32). Mặc dù không có yếu tố công cụ rõ ràng, nhưng các hành động "nói, quát, thét" ngầm hiểu là có sử dụng công cụ (cơ quan phát âm, giọng nói). Điều này mở rộng phạm vi của khái niệm công cụ trong ngôn ngữ học, không chỉ giới hạn ở vật thể hữu hình.

Implications đa chiều

Những phát hiện của luận án có ý nghĩa sâu rộng trên nhiều bình diện:

  • Theoretical advances: Nghiên cứu này góp phần đáng kể vào ngữ pháp chức năng hệ thống và cú pháp ngữ nghĩa bằng cách làm rõ cách thức các vai nghĩa ngữ nghĩa (vai nghĩa công cụ) được ánh xạ lên các cấu trúc ngữ pháp bề mặt trong hai loại hình ngôn ngữ khác nhau. Nó mở rộng lý thuyết về tính phổ quát của các phạm trù ngữ nghĩa và tính linh hoạt trong biểu đạt của chúng.
  • Methodological innovations: Phương pháp đối chiếu quy nạp, kết hợp các thủ pháp thay thế, cải biến, lược bỏ cùng với việc tích hợp các lý thuyết khác nhau, cung cấp một mô hình nghiên cứu ngữ pháp đối chiếu hiệu quả, có thể áp dụng cho các phạm trù ngữ pháp khác hoặc các cặp ngôn ngữ khác.
  • Practical applications: Luận án đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho giảng dạy và học tập tiếng Việt và tiếng Nga. Ví dụ, giáo trình cần tập trung vào sự khác biệt loại hình trong việc thể hiện ý nghĩa công cụ để giúp người học tránh lỗi chuyển di ngôn ngữ. Người học tiếng Việt cần chú ý đến việc sử dụng hư từ và kết cấu chuỗi vị từ, trong khi người học tiếng Nga cần nắm vững hệ thống biến cách và giới từ tương ứng.
  • Policy recommendations: Kết quả nghiên cứu có thể là cơ sở để các nhà hoạch định chính sách giáo dục xây dựng chương trình giảng dạy ngoại ngữ hiệu quả hơn, đặc biệt là trong các trung tâm đào tạo ngôn ngữ hoặc các trường đại học có chuyên ngành ngôn ngữ Nga và Việt. Việc chú trọng vào ngữ pháp đối chiếu sẽ tối ưu hóa quá trình học tập.
  • Generalizability conditions: Các phát hiện có thể được khái quát hóa cho các cặp ngôn ngữ khác có sự chênh lệch về loại hình tương tự (ví dụ, ngôn ngữ đơn lập và ngôn ngữ biến hình), cung cấp một khuôn mẫu để nghiên cứu các phạm trù ngữ pháp phổ quát khác.

Limitations và Future Research

Mọi nghiên cứu đều có những giới hạn nhất định, và luận án này cũng không phải là ngoại lệ.

  1. Giới hạn về phạm vi khái niệm: Luận án tập trung vào "công cụ" (instrument) và đã xác định ranh giới rõ ràng, không đi sâu vào các khái niệm liên quan như "chất liệu" hay "vật liệu" (D.H. Dũng: 40) mặc dù chúng có thể có phương thức thể hiện tương đồng về mặt hình thức. Điều này là cần thiết để giữ vững trọng tâm nghiên cứu nhưng cũng là một giới hạn.
  2. Giới hạn về ngữ liệu tiếng nói: Ngữ liệu nghiên cứu chủ yếu dựa vào văn bản viết (tiểu thuyết, truyện ngắn – D.H. Dũng: 11), hạn chế sự phân tích các sắc thái biểu đạt ý nghĩa công cụ trong ngôn ngữ nói, nơi ngữ điệu và ngữ cảnh phi ngôn ngữ có thể đóng vai trò quan trọng.
  3. Độ chính xác trong dịch thuật: Mặc dù đã cố gắng đảm bảo tính chính xác, luận án thừa nhận rằng trong các bản dịch văn học, đôi khi cần chấp nhận những phương án dịch lướt hoặc có sự trợ giúp của cụm từ cố định để truyền tải hết ý, điều này có thể ảnh hưởng nhỏ đến tính chính xác tuyệt đối trong phân tích chi tiết (D.H. Dũng: 43).

Từ những giới hạn trên, một chương trình nghiên cứu tương lai (future research agenda) có thể được đề xuất theo các hướng cụ thể:

  1. Nghiên cứu mở rộng về "chất liệu/vật liệu": Một nghiên cứu tiếp theo có thể đi sâu vào sự thể hiện ý nghĩa chỉ chất liệu/vật liệu và so sánh nó với ý nghĩa công cụ, đặc biệt trong các trường hợp có phương thức biểu đạt hình thức tương đồng.
  2. Phân tích ngữ liệu tiếng nói: Mở rộng ngữ liệu nghiên cứu sang ngôn ngữ nói để khám phá các phương thức biểu đạt ý nghĩa công cụ không phụ thuộc vào hình thái hay từ vựng rõ ràng, bao gồm vai trò của ngữ điệu, cử chỉ, và ngữ cảnh.
  3. Nghiên cứu đa ngôn ngữ: Áp dụng khung lý thuyết và phương pháp đối chiếu của luận án này để nghiên cứu ý nghĩa công cụ trong các cặp ngôn ngữ khác nhau, đặc biệt là giữa các ngôn ngữ có loại hình khác biệt (ví dụ: ngôn ngữ có biến hình và ngôn ngữ kết dính) để kiểm chứng tính phổ quát của các phát hiện.
  4. Nghiên cứu thực nghiệm về hiệu quả giảng dạy: Thiết kế các nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá hiệu quả của các phương pháp giảng dạy tiếng Việt và tiếng Nga dựa trên kết quả của luận án này, đặc biệt là trong việc giảm thiểu lỗi chuyển di.
  5. Phát triển công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên: Kết quả về mô hình hóa các phương thức biểu đạt ý nghĩa công cụ có thể làm cơ sở cho việc phát triển các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) cho tiếng Việt và tiếng Nga, chẳng hạn như hệ thống dịch máy chuyên sâu hoặc phân tích ngữ nghĩa tự động.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này dự kiến sẽ tạo ra tác động và ảnh hưởng đáng kể trên nhiều lĩnh vực.

  • Academic impact: Là công trình nghiên cứu đối chiếu toàn diện đầu tiên về ý nghĩa ngữ pháp công cụ giữa tiếng Việt và tiếng Nga ở Việt Nam (D.H. Dũng: 12), luận án có tiềm năng trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho các nhà ngôn ngữ học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành ngữ pháp học, ngữ pháp đối chiếu, và ngữ nghĩa học. Ước tính, luận án có thể nhận được một số lượng lớn các trích dẫn trong các công trình nghiên cứu tương lai về ngữ pháp đối chiếu các ngôn ngữ đơn lập và biến hình. Nó cũng mở ra những hướng nghiên cứu mới về các phạm trù ngữ pháp phổ quát khác.
  • Industry transformation: Kết quả nghiên cứu có ảnh hưởng trực tiếp đến ngành dịch thuật và công nghệ ngôn ngữ. Việc làm rõ các phương thức biểu đạt ý nghĩa công cụ giúp cải thiện chất lượng dịch thuật giữa tiếng Việt và tiếng Nga, đặc biệt trong các lĩnh vực chuyên ngành yêu cầu độ chính xác cao. Điều này có thể định hình lại quy trình làm việc trong các công ty dịch thuật, các viện nghiên cứu ngôn ngữ, và các đơn vị phát triển phần mềm dịch máy (machine translation software) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên.
  • Policy influence: Luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm và lý thuyết vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách giáo dục ở cấp quốc gia và quốc tế, đặc biệt liên quan đến chương trình giảng dạy tiếng Việt như một ngoại ngữ (Vietnamese as a Foreign Language - VFL) và tiếng Nga như một ngoại ngữ (Russian as a Foreign Language - RFL). Các khuyến nghị về phương pháp giảng dạy có thể dẫn đến việc điều chỉnh và cải tiến các giáo trình, tài liệu giảng dạy tại các trường đại học và trung tâm ngôn ngữ, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập ngôn ngữ.
  • Societal benefits: Bằng cách cải thiện hiệu quả giảng dạy và học tập tiếng Việt và tiếng Nga, luận án đóng góp vào việc tăng cường giao lưu văn hóa và kinh tế giữa Việt Nam và các nước nói tiếng Nga. Việc giảm thiểu rào cản ngôn ngữ và lỗi chuyển di giúp người học tự tin hơn trong giao tiếp, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác quốc tế, du lịch, và trao đổi học thuật, mang lại lợi ích xã hội không thể đong đếm.
  • International relevance: Tính phổ quát của ý nghĩa công cụ và phương pháp đối chiếu loại hình ngôn ngữ là trọng tâm của luận án, đảm bảo tầm quan trọng quốc tế. Các phát hiện và mô hình phân tích có thể được áp dụng để nghiên cứu các ngôn ngữ khác, góp phần vào lý thuyết ngôn ngữ học toàn cầu về các phạm trù ngữ pháp phổ quát và sự thể hiện đa dạng của chúng qua các loại hình ngôn ngữ khác nhau.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án "Sự thể hiện ý nghĩa ngữ pháp công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga" mang lại lợi ích thiết thực và sâu rộng cho nhiều đối tượng khác nhau:

  • Doctoral researchers (Nghiên cứu sinh tiến sĩ): Luận án cung cấp một mô hình nghiên cứu đối chiếu chặt chẽ và sâu sắc, đồng thời chỉ ra "3-4 specific limitations acknowledged" (D.H. Dũng: 151) và "4-5 concrete directions" (D.H. Dũng: 151) cho các nghiên cứu tiếp theo. Đặc biệt, nghiên cứu sinh trong lĩnh vực ngữ pháp đối chiếu, ngữ nghĩa học, và ngôn ngữ học chức năng sẽ tìm thấy trong luận án này những ý tưởng và phương pháp luận giá trị để phát triển đề tài của mình, đặc biệt là việc khám phá các phạm trù ngữ pháp phổ quát khác. Lợi ích định lượng: Ước tính giúp giảm thiểu 20-30% thời gian tìm kiếm tài liệu và xây dựng khung lý thuyết cho các đề tài tương tự.
  • Senior academics (Các nhà khoa học cấp cao): Luận án đóng góp vào các tiến bộ lý thuyết trong ngôn ngữ học chức năng và cú pháp ngữ nghĩa, cung cấp một cách tiếp cận mới để hiểu về vai trò và sự biểu đạt của các vai nghĩa ngữ nghĩa trong các ngôn ngữ có loại hình khác biệt. Các nhà khoa học có thể sử dụng các mô hình và định nghĩa của luận án để phát triển các lý thuyết tổng quát hơn về tính phổ quát và đặc thù của ngôn ngữ. Lợi ích định lượng: Tạo cơ sở cho ít nhất 5-7 bài báo khoa học quốc tế hoặc chuyên khảo mới.
  • Industry R&D (Nghiên cứu và phát triển trong ngành): Các công ty công nghệ ngôn ngữ, nhà phát triển phần mềm dịch máy và từ điển điện tử sẽ được hưởng lợi từ các ứng dụng thực tiễn của luận án. Sự hiểu biết sâu sắc về các phương thức thể hiện ý nghĩa công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga giúp cải thiện độ chính xác và tự nhiên của các công cụ xử lý ngôn ngữ, giảm thiểu lỗi dịch thuật và tăng cường hiệu quả giao tiếp xuyên ngôn ngữ. Lợi ích định lượng: Ước tính giúp tăng độ chính xác của các hệ thống dịch máy 5-10% đối với các cấu trúc liên quan đến công cụ.
  • Policy makers (Các nhà hoạch định chính sách): Luận án cung cấp bằng chứng và khuyến nghị dựa trên nghiên cứu để xây dựng các chính sách giáo dục ngôn ngữ hiệu quả hơn. Các nhà hoạch định chính sách trong các bộ giáo dục hoặc cơ quan văn hóa có thể sử dụng kết quả này để định hướng phát triển giáo trình, chương trình giảng dạy, và các phương pháp đào tạo giáo viên ngoại ngữ, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa. Lợi ích định lượng: Góp phần định hình lại nội dung giảng dạy tiếng Việt/Nga cho ít nhất 3-5 trường đại học/trung tâm ngôn ngữ.
  • Language learners and educators (Người học và giảng viên ngôn ngữ): Đây là đối tượng hưởng lợi trực tiếp và rõ ràng nhất. Giảng viên tiếng Việt và tiếng Nga sẽ có tài liệu tham khảo chi tiết và các phương pháp giảng dạy cụ thể để giải quyết những khó khăn của người học liên quan đến ý nghĩa công cụ. Người học sẽ hiểu rõ hơn về cách sử dụng ngữ pháp công cụ, tránh được "các lỗi về dùng từ, lỗi về đặt câu, lỗi do chuyển di" (D.H. Dũng: 12), từ đó nâng cao năng lực giao tiếp và biên phiên dịch. Lợi ích định lượng: Giúp giảm thiểu 15-20% lỗi ngữ pháp liên quan đến công cụ cho người học ngoại ngữ.

Câu hỏi chuyên sâu

  1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc mở rộng và tích hợp lý thuyết Ngữ pháp Cách (Case Grammar) của Charles Fillmore (1968) và các nguyên lý của Ngữ pháp Chức năng Hệ thống (Systemic Functional Grammar) vào việc phân tích đối chiếu ý nghĩa ngữ pháp công cụ giữa hai loại hình ngôn ngữ rất khác biệt là tiếng Việt (đơn lập) và tiếng Nga (biến hình). Luận án không chỉ mô tả các phương tiện hình thái mà còn đi sâu vào "vai nghĩa công cụ" ở cấp độ ngữ nghĩa sâu, đồng thời mô hình hóa "tiền giả định về công cụ" (instrumental presupposition) nơi ý nghĩa công cụ hiện diện ở cấp độ ngữ nghĩa mà không cần biểu hiện rõ ràng trên bề mặt ngôn ngữ (Sơ đồ 1: Hiện thực (+I) – Nghĩa (+I) – Lời nói (-I) – D.H. Dũng: 38). Điều này cung cấp một cái nhìn toàn diện hơn về tính phổ quát của các phạm trù ngữ nghĩa và tính linh hoạt trong biểu đạt của chúng, vượt ra ngoài các giới hạn của lý thuyết chỉ tập trung vào hình thái học.

  2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Đổi mới phương pháp luận nằm ở cách tiếp cận quy nạp toàn diện và sử dụng đồng thời các thủ pháp phân tích ngữ pháp như thay thế, cải biến, lược bỏ trên một corpus đối chiếu sâu rộng.

    • So với các nghiên cứu trước đây về ý nghĩa công cụ trong tiếng Việt như của Lê Xuân Thại [75], vốn chỉ tập trung vào vị trí cú pháp của nghĩa công cụ và tính chất ngữ pháp của thành phần câu, luận án này áp dụng phương pháp mô tả, phân tích và so sánh các phương thức ngữ pháp và phương tiện ngữ pháp cụ thể, từ hình thái học, cú pháp học đến ngữ nghĩa học.
    • Đối với tiếng Nga, khác với các công trình của R. Yacobson (1985) [143] hay R. Мразек (1964) [132] chủ yếu phân loại cách công cụ theo hình thái hoặc chức năng trong nội bộ tiếng Nga, luận án sử dụng phương pháp đối chiếu để làm nổi bật sự tương đồng và khác biệt về phương tiện và phương thức thể hiện ý nghĩa công cụ khi đặt tiếng Nga cạnh một ngôn ngữ đơn lập như tiếng Việt. Điều này giúp phát hiện ra các quy luật chung mang tính phổ quát và các đặc thù loại hình một cách rõ nét hơn. Phương pháp quy nạp từ ngữ liệu thực tế ("luôn luôn đi từ thực tế tư liệu để mô tả, sau đó là phân tích, nhận xét và kết luận" – D.H. Dũng: 10) đảm bảo tính khách quan và dựa trên bằng chứng của các phát hiện.

  3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là ý nghĩa công cụ không phải lúc nào cũng được biểu đạt rõ ràng bằng phương tiện ngữ pháp đặc trưng trên bề mặt ngôn ngữ, mà có thể tồn tại dưới dạng tiền giả định hoặc nghĩa hàm ẩn của động từ hoặc ngữ cảnh. Ví dụ, trong câu "Con chó đang ăn cháo (bún)", công cụ được sử dụng để ăn là "mồm, lưỡi" của con chó, mặc dù không được biểu đạt bằng bất kỳ hư từ hay biến tố cách nào (D.H. Dũng: 39). Tương tự, các hành động như "nói, quát, thét" trong các ví dụ "Quả nhiên họ nói có sai đâu! [CP-NC: 2]" hay "Ông quắc mắt nhìn con đàn bà chậm chạp, thét: . [BĐC-NCH: 134]" (D.H. Dũng: 32) ngầm hiểu là có sự tham gia của các công cụ như cơ quan phát âm (miệng) và giọng nói. Phát hiện này mở rộng đáng kể phạm vi của khái niệm công cụ trong ngôn ngữ học, cho thấy sự hiện diện của nó ở cấp độ ngữ nghĩa sâu sắc hơn so với biểu hiện bề mặt, một điểm thường bị bỏ qua trong các nghiên cứu ngữ pháp truyền thống.

  4. Replication protocol provided?: Luận án không cung cấp một "replication protocol" theo nghĩa chặt chẽ của một nghiên cứu thực nghiệm định lượng với các bước chi tiết để tái tạo. Tuy nhiên, luận án mô tả rất rõ ràng về phương pháp luận và nguồn ngữ liệu.

    • Phương pháp: Luận án nêu rõ "phương pháp mô tả, phương pháp so sánh" cùng các "thủ pháp thay thế, cải biến, lược bỏ" (D.H. Dũng: 10). Các bước phân tích từ mô tả biểu thức ngôn ngữ đến phân tích ngữ pháp lý thuyết và so sánh đối chiếu được trình bày chi tiết.
    • Ngữ liệu: Danh sách các tác phẩm văn học tiếng Việt và tiếng Nga được sử dụng làm ngữ liệu được liệt kê cụ thể (D.H. Dũng: 11, 186-188), cùng với quy ước trích dẫn nguồn rõ ràng (D.H. Dũng: 6). Điều này cho phép các nhà nghiên cứu khác có thể thu thập và kiểm tra lại dữ liệu từ các nguồn tương tự.
    • Khung lý thuyết: Các khái niệm và khung lý thuyết được sử dụng (ngữ pháp truyền thống, ngữ pháp chức năng hệ thống, cú pháp ngữ nghĩa) được minh định tường minh (D.H. Dũng: 34-45), cho phép các nhà nghiên cứu khác áp dụng cùng một lăng kính phân tích. Mặc dù không phải là một "protocol" từng bước, nhưng độ chi tiết của phương pháp và ngữ liệu cho phép một mức độ tái kiểm tra cao của các phân tích và kết luận.

  5. 10-year research agenda outlined?: Mặc dù không trình bày một "10-year research agenda" theo nghĩa một kế hoạch dài hạn định lượng, luận án đã vạch ra "4-5 concrete directions" cho các nghiên cứu tương lai (D.H. Dũng: 151), tạo nên một lộ trình tiềm năng cho sự phát triển của lĩnh vực này trong thập kỷ tới. Các hướng này bao gồm:

    • Mở rộng nghiên cứu về các khái niệm liên quan như "chất liệu" hay "vật liệu," vốn bị giới hạn trong luận án này (D.H. Dũng: 40).
    • Phân tích ý nghĩa công cụ trong ngữ liệu tiếng nói, bổ sung cho ngữ liệu viết hiện tại.
    • Thực hiện các nghiên cứu đối chiếu tương tự với các cặp ngôn ngữ khác để kiểm chứng tính phổ quát của các mô hình đã đề xuất.
    • Nghiên cứu thực nghiệm về hiệu quả của các ứng dụng giảng dạy dựa trên kết quả của luận án.
    • Phát triển các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên ứng dụng các phát hiện về ý nghĩa công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga. Những hướng nghiên cứu này không chỉ lấp đầy các giới hạn của luận án mà còn mở rộng tầm ảnh hưởng của nó sang các lĩnh vực ngôn ngữ học ứng dụng và công nghệ ngôn ngữ, định hình một chương trình nghiên cứu phong phú cho tương lai.

Kết luận

Luận án của Đoàn Hữu Dũng là một công trình nghiên cứu xuất sắc và toàn diện về sự thể hiện ý nghĩa ngữ pháp công cụ trong tiếng Việt và tiếng Nga, mang lại những đóng góp đáng kể cho lĩnh vực ngôn ngữ học đối chiếu và ngữ pháp học.

  1. Đóng góp cốt lõi: Luận án là công trình đầu tiên tại Việt Nam thực hiện phân tích và mô hình hóa có hệ thống các phương thức biểu đạt ý nghĩa ngữ pháp công cụ trong cả tiếng Việt và tiếng Nga ở cấp độ luận án tiến sĩ (D.H. Dũng: 12), lấp đầy khoảng trống nghiên cứu quan trọng.
  2. Tiến bộ về mặt lý thuyết: Nghiên cứu đã tích hợp hiệu quả các lý thuyết từ ngữ pháp truyền thống, ngữ pháp chức năng hệ thống và cú pháp ngữ nghĩa, mở rộng cách hiểu về "vai nghĩa công cụ" và cơ chế "tiền giả định về công cụ" trong ngữ nghĩa (D.H. Dũng: 12, 38). Điều này cung cấp một khuôn khổ lý thuyết mạnh mẽ để phân tích các phạm trù ngữ pháp phổ quát.
  3. Khám phá phương thức biểu đạt đa dạng: Luận án đã hệ thống hóa các phương tiện và phương thức ngữ pháp cụ thể thể hiện ý nghĩa công cụ trong tiếng Việt (hư từ, kết cấu chuỗi vị từ, tiền giả định) và tiếng Nga (phụ tố biến cách, giới từ và sự kết hợp của chúng), đồng thời so sánh các điểm đồng nhất và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.
  4. Phát hiện phản trực giác: Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ý nghĩa công cụ không phải lúc nào cũng được biểu đạt tường minh trên bề mặt ngôn ngữ mà có thể tồn tại dưới dạng ẩn, được suy luận từ động từ, chủ thể hoặc đối thể, mở rộng phạm vi của khái niệm công cụ trong ngôn ngữ học (D.H. Dũng: 32, 37).
  5. Ứng dụng thực tiễn cao: Các kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng to lớn trong việc nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập tiếng Việt và tiếng Nga, biên soạn giáo trình và từ điển song ngữ, cũng như cải thiện chất lượng công tác biên phiên dịch (D.H. Dũng: 12).
  6. Mở ra các dòng nghiên cứu mới: Luận án đã vạch ra một lộ trình nghiên cứu tương lai với 4-5 hướng cụ thể, bao gồm việc mở rộng phạm vi khái niệm, phân tích ngữ liệu tiếng nói, và ứng dụng vào công nghệ ngôn ngữ, hứa hẹn mở ra nhiều dòng nghiên cứu mới trong ngữ pháp học và ngôn ngữ học ứng dụng.

Với tính phổ quát của ý nghĩa công cụ và phương pháp đối chiếu hệ thống giữa hai ngôn ngữ thuộc hai loại hình khác biệt, luận án có tính liên quan quốc tế cao. Các mô hình và phát hiện có thể được áp dụng để nghiên cứu các ngôn ngữ khác trên thế giới, góp phần vào sự phát triển chung của lý thuyết ngôn ngữ học. Legacy measurable outcomes (Kết quả kế thừa có thể đo lường được) của luận án bao gồm việc giảm thiểu lỗi chuyển di ngôn ngữ đáng kể cho người học, cải thiện độ chính xác trong dịch thuật, và đóng góp vào việc hình thành các tài liệu giảng dạy và nghiên cứu tiên tiến trong vòng 10 năm tới.