Luận án tiến sĩ chính trị học về vai trò văn hóa trong phát triển đất nước của Hồ Chí Minh

Vũ Thị Lan TƯ TƯỞNG HO CHÍ MINH VE VAI TRO CUA VĂN HÓA VOI PHAT TRIEN DAT NƯỚC VA SỰ VẬN DUNG CUA DANG TRONG SU NGHIEP DOI MOI LUẬN AN TIEN SĨ CHÍNH TRI HỌC Hà Nội - 2024 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Vũ Thị Lan Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học Mã số: 62310204 LUẬN ÁN TIỀN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. BÙI ĐÌNH PHONG Hà Nội - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đáy là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nêu ra trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bồ trong bát kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Vũ Thị Lan MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN MỤC L ỤC. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU LIEN QUAN DEN DE TÀI LUẬN AN.

Nghiên cứu vai trò của văn hóa đối với phát triển. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa với phát nioif:i0n1 20777. Nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa trong phát triển đất nước hiện nay.----- 2 2+2 E+Ex+EE+rEerEezEzrsrred 17 1. Kết quả nghiên cứu và những vấn dé đặt ra cho luận án.

Khái quát kết quả nghiên cứu. Những van đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu.------ 24 Tiểu kết chương l.- ¿2 ¿©2<+2<+SE£EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEECEECEErrrrrree 26 Chương 2. QUAN NIEM VE VAN HÓA VÀ TƯ TƯỞNG HO CHÍ MINH VE VAI TRO CUA VĂN HOA VỚI PHÁT TRIEN DAT NƯỚC. Quan niệm về văn hóa và tiếp cận về vai trò của văn hóa.

Quan niệm về văn hóa. Cách tiếp cận về vai trò của văn hóa đối với phat triển. Nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa với phát triển đất MUGC .---- -- 2 £+5£+S£+EE+EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEErkrrkerkerrerred 54 2. Văn hóa là nền tang tinh thần của sự phát triển xã hội, “soi đường cho quốc dân đi””.----¿¿+2++++Ek+EE+EE£EEEEEE2EE2EE2E127171 717122122.

Van hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của phat triển đất nước 63 Tiểu kết chương 22.----¿- + ©5¿+S++2E++EE+EEESEEEEEEEEEEEEEkrrkerkrrrkerreee 76 Chương 3. DANG CONG SAN VIỆT NAM VAN DUNG TƯ TƯỞNG HO CHÍ MINH VE VAI TRO CUA VĂN HÓA VỚI PHAT TRIEN DAT NƯỚC TRONG SU NGHIEP DOI MOI - THUC TRANG VA NHUNG VAN DE 3. Thuc trang van dung tu tuong Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa trong sự nghiệp đôi mớii.----- + 2+ £+E£+EE+EE£EE£EEEEEEEEEEEEEEEErrkerkerree 77 3. Thanh tựu và nguyên nhân.

Hạn chế và nguyên mhan. Những vấn đề đặt ra đối với nhận thức và vận dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa trong thời gian tới. Mâu thuẫn giữa vai trò to lớn của văn hóa và nhận thức còn phiếm diện về vai trò văn hóa của các chủ thé. Mâu thuẫn giữa tiềm năng của văn hóa đối với sự phát triển đất nước và sự đầu tư chưa thỏa đáng cho văn hóa.

Mâu thuẫn giữa yêu cầu xây dựng và phát huy hệ giá trị văn hóa với những biểu hiện tiêu cực, lệch lạc trong đạo đức, lối song — 110 3. Mâu thuẫn giữa yêu cầu phát huy vai trò của văn hóa và đội ngũ cán bộ văn hóa còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng. Mâu thuẫn giữa trách nhiệm bảo tồn văn hóa dân tộc và “diễn biến hòa bình” trong lĩnh vực văn hóa.- --- 5 +5 ++++eeseeerseeeseess 115 Tiểu kết chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỖ CHÍ MINH VE VAI TRÒ CUA VĂN HOA DOI VỚI SỰ PHÁT TRIEN DAT NƯỚC HIEN NAYY.

- 65c St tk EEEEEEEEEEEEEEEEEEESEEEEEEEkrrkrree 118 4. Bối cảnh thé giới và đất nước tác động tới việc vận dụng tư tưởng Hỗ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với phát triển đất nước. Bối cảnh thé giới. Bối cảnh đất nước.

Phương hướng vận dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với phát trién đất "ƯỚC.- ----- 2 2++E+Ek+EE£EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEerkerreee 124 il 4. Giải pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với phát triển đất nước hiện nay. Nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển đất nước 127 4. Doi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đổi với văn hóa và hoàn thiện thé chế.

Xây dựng hệ giá trị văn hóa Việt Nam. Xây dựng môi trường văn hóa đồng bộ trong chính trị, kinh tế, xã hội 142 4. Tăng cường đầu tư cho văn hóa, thúc day ngành công nghiệp văn hóa đây tiềm năng .-- 2 ¿+ 2+SE+E+ESEEEEEEE1211217111211212 1212 cxe. Dao tạo đội ngũ can bộ văn hóa chuyên nghiệp, chat luong.

Giữ gin, phát huy bản sắc dân tộc với tiếp biến văn hóa nhân loại nhưng kiên quyết chống sự “xâm lăng” về văn hóa.--- 164 Tiểu kết chương 4.----:- ¿+ +22 SE EEEEEEEEEEEEE21122121 112121, 170 KẾT LUẬẬN. 171 DANH MUC CONG TRINH KHOA HOC CUA TAC GIA LIEN QUAN DEN LUẬN ÁN. - - SG St 111 111151E1111511111111111111111E11111E1e 111 re. 174 TÀI LIEU THAM KHẢO.---22©22+52+E£+EE£EE£EESEEEEEEEEEEEEEEErrkerkerreee 175 lil MO DAU 1.

Lý do chọn đề tài Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã nói đến thắng lợi trong cuộc trường kỳ kháng chiến của nhân dân ta là nhờ sức mạnh văn hóa. Người nói: “Chúng ta đem tinh thần mà chiến thắng vật chat, chúng ta vì nước, vi đân mà chịu khổ, một cái khổ rất có giá trị, thì vật chất càng khổ tinh thần càng sướng” [105, tr. Bằng nhiều cách diễn đạt khác nhau, lý giải về vai trò của văn hóa với phát triển đất nước: có khi Hồ Chí Minh nói đến sự thành bại của cách mạng chủ chốt là do có thắm nhuan các giá trị văn hóa, đạo đức hay là không, “muốn xây dựng chủ nghĩa cộng sản phải có những con người cộng sản chủ nghĩa, nghĩa là phải có những con người có đạo đức cộng san” [113, tr.542]; có khi Người đề cập đến vai trò của văn hóa trong mối quan hệ với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội: Văn hóa không thể đứng ngoài “mà phải ở trong kinh tế và chính tri” [107, tr.246] và ngược lại kinh tế, chính tri cũng năm “trong văn hóa”; chính trị, xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng. Xây dựng kinh tế là điều kiện dé xây dựng và phát triển văn hóa.

“Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hóa. Phát triển kinh tế và văn hoá để nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân ta” [112, tr. Hoặc có khi, vai trò của văn hóa được xác định là một nhiệm vụ quan trọng, một động lực dé phat triển đất nước. “Trinh độ văn hoá của nhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta day mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ.

Nâng cao trình độ văn hoá của nhân dân cũng là một việc cần thiết để xây dựng nước ta thành một nước hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chu và giàu mạnh” [110, tr. Những tư tưởng đó không chỉ là cơ sở nền tảng, định hướng cho việc hoạch định đường lối văn hoá của Đảng mà còn được hiện thực hóa và minh chứng một cách sinh động trong thực tiễn cách mạng Việt Nam. Trung thành và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, đặc biệt là trong quá trình đôi mới toàn diện đất nước, trong xu thế hội nhập ngày càng sâu rộng, hướng tới mô hình bền vững và kinh tế tri thức, kinh tế số, Dang ta đã khang định vai trò to lớn của văn hóa, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, là động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Đại hội XII, Đảng đã khẳng định: “Văn hóa là sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc” [45, tr.

Tại Hội nghị văn hóa toàn quốc ngày 24-11-2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng đã khăng định: “Văn hóa là hồn cốt của Dân tộc, nói lên bản sắc của Dân tộc. Văn hóa còn thì Dân tộc còn” [164, tr. Sự nhận thức và vận dụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đã góp phần quan trọng vào thành công của sự nghiệp đổi mới toàn diện và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, những thành tựu trong lĩnh vực văn hóa so với những thành tựu trên lĩnh vực kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại chưa tương xứng, chưa đủ dé tác động có hiệu quả xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh.

Một trong những nguyên nhân của hạn chế là do nhận thức của một số cấp ủy, chính quyền và tổ chức chính trị xã hội chưa đúng về vị trí, vai trò của văn hóa, chưa quan tâm đầy đủ về lĩnh vực này. Không ít người xem văn hóa thuộc loại “phi sản xuất”, là “cái đuôi của kinh tế”, còn có biểu hiện của tư tưởng “duy kinh tế” xem nhẹ văn hóa hoặc tư tưởng “duy văn hóa” tách văn hóa với kinh tế. Việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển đất nước chưa được quan tâm đúng mức. Vai trò của các chủ thê trong việc xã hội hóa và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trên các lĩnh vực của đời sống xã hội chưa được phát huy đầy đủ, hiệu quả thực hiện còn thấp.

Những hạn chế trên đây đặt ra vấn đề cần quan tâm đối với tô chức và các nhà khoa học là phải thường xuyên nghiên cứu, vận dụng và triển khai trên thực tế những bổ sung, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa. Xuất phát từ vai trò của văn hóa trong di sản Hồ Chí Minh và từ yêu cầu thực tiễn hiện nay, chúng tôi chọn van đề: “Tw twéng Hồ Chi Minh về vai trò của văn hóa với phát triển đất nước và sự vận dụng của Đảng trong sự nghiệp đổi mới” làm đề tài luận án của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án 2. Mục đích Luận án phân tích và làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa với sự phát triển đất nước và sự vận dụng của Đảng trong sự nghiệp đôi mới.

Qua đó, đề xuất phương hướng và giải pháp nham vận dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa với sự phát triển đất nước hiện nay.