Luận án Giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Hà Nội - Nghiên cứu trường hợp Văn Miếu

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐOÀN THỊ THANH THUÝ GI¸ TRÞ DI S¶N V¡N HãA VíI PH¸T TRIÓN DU LÞCH ë THñ §¤ Hµ NéI HIÖN NAY (Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám) LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: VĂN HÓA HỌC HÀ NỘI - 2018 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐOÀN THỊ THANH THUÝ GI¸ TRÞ DI S¶N V¡N HãA VíI PH¸T TRIÓN DU LÞCH ë THñ §¤ Hµ NéI HIÖN NAY (Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám) LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: VĂN HÓA HỌC Mã số: 62 31 06 40 Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN DUY BẮC 2. NGUYỄN VĂN LƯU HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo qui định.

Tác giả luận án Đoàn Thị Thanh Thuý MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 7 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 7 1. Cơ sở lý luận 30 Chương 2.

KHÁI QUÁT VỀ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VÀ CÁC GIÁ TRỊ CỦA DI SẢN VĂN MIẾU- QUỐC TỬ GIÁM 45 2. Khái lược về di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám 45 2. Các loại hình di sản văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám 51 2. Những giá trị của di sản văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám 63 Chương 3.

NHẬN DIỆN KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HÀ NỘI HIỆN NAY 78 3. Các giá trị của di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám và sự hình thành sản phẩm du lịch 78 3. Thực trạng xây dựng và khai thác điểm đến du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám 99 3. Đóng góp của điểm đến du lịch Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với phát triển du lịch Thủ đô Hà Nội 109 3.

Đánh giá chung 119 Chương 4. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH HIỆN NAY 125 4. Vai trò của giá trị di sản văn hóa với sự phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội nói chung 125 4. Những vấn đề đặt ra: bất cập và mâu thuẫn 129 4.

Bàn luận về sự phát huy các giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch bền vững 138 KẾT LUẬN 155 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 159 PHỤ LỤC 174 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCHTW Ban chấp hành Trung ương 4DGPM (4 mục tiêu: nguồn lực, bên liên quan, thị trường, lợi ích) CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hoá CB Chủ biên CNDVBC Chủ nghĩa duy vật biện chứng CNDVLS Chủ nghĩa duy vật lịch sử DSVH Di sản văn hóa ĐCSVN Đảng Cộng sản Việt Nam GDP Tổng sản phẩm quốc nội GTDS Giá trị di sản GTVH Giá trị văn hóa GTDSVH Giá trị di sản văn hóa GTDSVH VMQTG Giá trị di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám KHXH Khoa học xã hội KT Kinh tế KTTT Kinh tế thị trường KT-XH Kinh tế - xã hội MQH Mối quan hệ TCH Toàn cầu hóa UBND Ủy ban nhân dân UNESCO (United Nations Educatinal Scientific and Cultural organization) Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp quốc VH, TT & DL Văn hóa, Thể thao và Du lịch VMQTG Văn Miếu - Quốc Tử Giám VN Việt Nam XH Xã hội XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3. Thống kê lượng khách nhóm du lịch khám phá, thưởng ngoạn các giá trị văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn 2012 – 2017 78 Bảng 3. Thống kê lượng khách du lịch nhóm tham quan khảo sát, nghiên cứu khoa học tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn năm 2012 – 2017 86 Bảng 3. Lượng khách du lịch nhóm tham dự các hoạt động văn hóa - xã hội, vui chơi giải trí tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ năm 2012 – 2017 89 Bảng 3.

Thống kê lượng khách du lịch về thực hành nghi lễ tâm linh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn năm 2012 – 2017 93 Bảng 3. Lượng khách nhóm du lịch tổng hợp đáp ứng nhiều nhu cầu tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ năm 2012-2017 97 Bảng 3. Doanh thu từ du lịch tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ năm 2012 – 2017 115 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, HÌNH Trang Biểu đồ 3. Đánh giá sản phẩm du lịch khám phá, thưởng ngoạn các giá trị văn hóa 81 Biểu đồ 3.

Đánh giá sản phẩm du lịch khảo sát, nghiên cứu khoa học tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám 87 Biểu đồ 3. Đánh giá sản phẩm du lịch tham dự các hoạt động văn hóa - xã hội, vui chơi giải trí tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám 90 Biểu đồ 3. Đánh giá sản phẩm du lịch thực hành nghi lễ tâm linh tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám 94 Biểu đồ 3. Đánh giá sản phẩm du lịch tổng hợp đáp ứng nhiều nhu cầu tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ 2012 - 2017 98 Biểu đồ 3.

Lượng khách tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn 2012 – 2017 110 Biểu đồ 3. Lượng khách du lịch nội địa tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn 2012 – 2017 111 Biểu đồ 3. Lượng khách du lịch quốc tế tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám giai đoạn 2012 – 2017 112 Biểu đồ 3. Lượng khách du lịch Quốc tế đến tham quan Hà Nội và Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ 2012 - 2017 113 Hình 3.

Sơ đồ mô hình tổ chức quản lý tại Văn Miếu - Quốc tử Giám 107 Hình 4. Mô hình tổ chức quản lý di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch do Luận án đề xuất 152 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thăng Long - Hà Nội, mảnh đất địa linh, nhân kiệt, từ lâu đã được biết đến như một địa chỉ du lịch nổi tiếng ở trong và ngoài nước. Trải qua một nghìn năm phát triển, Thủ đô Hà Nội vẫn giữ trong mình những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng đặc sắc.

Những công trình kiến trúc cổ, khu phố cổ, những công trình kiến trúc văn hóa, tín ngưỡng cùng với lối sống, phong tục tập quán… là những di sản văn hóa vô giá của Thủ đô Hà Nội nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Với tiềm năng du lịch đặc sắc đó, với các giá trị văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể của Thủ đô Hà Nội đã trở thành một biểu tượng của văn hóa Việt Nam. Thủ đô Hà Nội đã và đang là điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách. Trong các điểm du lịch của Hà Nội hiện nay, có thể nói Văn Miếu - Quốc Tử Giám là điểm đến trải nghiệm văn hóa đã thu hút khách tham quan ngày một đông.

Hầu như không ai đến Hà Nội mà không tìm đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những năm gần đây, một hiện tượng mới của khách viếng thăm di tích này, đó là các gia đình và các em học sinh phổ thông đến đây rất đông mỗi khi chuẩn bị kỳ thi vào đại học hay những kỳ thi khác để cầu mong cho sự thành công. Ngoài ra, khách du lịch trong nước và quốc tế luôn coi đây là một điểm du lịch cần phải đến để tìm hiểu nền giáo dục truyền thống cũng như các giá trị văn hóa khác của Việt Nam. Như vậy, một vấn đề đặt ra là làm thế nào để duy trì và khai thác hợp lý giá trị di sản văn hóa của Văn Miếu – Quốc Tử Giám và biến các giá trị đó trở thành nguồn lực cho sự phát triển du lịch bền vững ở Hà Nội đang là một vấn đề đặt ra một cách nghiêm túc.

Do vậy, việc nghiên cứu các GTVH của di tích này với việc phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội nói chung là đề tài mà luận án: "Giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay (Qua nghiên cứu trường hợp Văn Miếu - Quốc Tử Giám )" quan tâm phân tích, đánh giá. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Làm rõ GTDSVH và việc phát huy GTDSVH của VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay. Bàn luận về những vấn đề đặt ra để phát huy hơn nữa các giá trị của di sản VMQTG trong bối cảnh phát triển du lịch Hà Nội trước mắt và lâu dài.

Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện được mục đích nghiên cứu trên, luận án có các nhiệm vụ chính sau đây: - Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và cơ sở lý luận của luận án; - Khái quát về VMQTG và các giá trị di sản văn hóa VMQTG; - Nhận diện việc khai thác giá trị di sản VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay; - Những vấn đề đặt ra đối với việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô hiện nay (bất cập và mâu thuẫn) trong điều kiện KTTT và hội nhập quốc tế. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Vai trò của giá trị di sản văn hóa của VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay. Phạm vi nghiên cứu - Về mặt thời gian: Luận án tập trung khảo sát thực trạng việc phát huy giá trị di sản văn hóa VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2012 - 2017.

- Về mặt không gian: Luận án tập trung nghiên cứu tại không gian VMQTG ở Thủ đô Hà Nội. Ngoài ra còn mở rộng không gian trên địa bàn thành phố Hà Nội và cả nước với các hoạt động du lịch gắn điểm đến VMQTG. 3 - Về mặt nội dung: Luận án tập trung tìm hiểu giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4.