Luận án tiến sĩ: Thể chế thúc đẩy công nghiệp xanh tỉnh Hưng Yên

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN LỆ HƯƠNG THỂ CHẾ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP XANH Ở TỈNH HƯNG YÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ HÀ NỘI - 2024 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN LỆ HƯƠNG THỂ CHẾ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP XANH Ở TỈNH HƯNG YÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ Mã số: 9 31 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. ĐOÀN XUÂN THỦY 2. PHẠM ANH HÀ NỘI – 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Những kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào. Tác giả Nguyễn Lệ Hương MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN THỂ CHẾ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP XANH. Tổng quan tình hình nghiên cứu về công nghiệp xanh và phát triển công nghiệp xanh.

Tình hình nghiên cứu liên quan thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh. Khái quát kết quả nghiên cứu thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh, những khoảng trống khoa học và những vấn đề trọng tâm nghiên cứu của luận án. 30 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THỂ CHẾ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP XANH TRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH. Cơ sở lý luận về thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh trên địa bàn cấp tỉnh.

Nội dung, tiêu chí, nhân tố ảnh hưởng thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh cấp tỉnh. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh. 70 Chương 3: THỰC TRẠNG THỂ CHẾ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP XANH Ở TỈNH HƯNG YÊN. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh tỉnh hưng yên.

Thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh ở tỉnh hưng yên giai đoạn 2017 - 2022. Đánh giá chung về thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh ở tỉnh hưng yên. 123 Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỂ CHẾ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP XANH Ở TỈNH HƯNG YÊN. Dự báo bối cảnh và phương hướng hoàn thiện thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh.

Giải pháp hoàn thiện thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh ở tỉnh hưng yên. 157 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .161 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 175 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT HĐND : Hội đồng nhân dân UBND : Uỷ ban nhân dân DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Cơ cấu ngành kinh tế trên địa bàn Hưng Yên từ năm 2017 đến năm 2021 (tính theo giá thực tế) .2: So sánh tốc độ phát triển các ngành công nghiệp trọng yếu. Sản lượng điện phục vụ sản xuất công nghiệp giai đoạn 2016- 2022.

Tổng hợp doanh nghiệp lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh Hưng Yên. 121 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Quy trình phát triển từ công nghiệp truyền thống đến công nghiệp xanh. Diễn tiến từ “nâu” sang “xanh” hướng tới phát triển bền vững của ngành công nghiệp.

Phân cấp chủ thể trong ban hành chính sách, pháp luật và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan phát triển CNX. Tốc độ tăng trưởng kinh tế tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2016-2022. Quy mô diện tích các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hưng Yên. Dự án FDI vào Hưng Yên giai đoạn 2011 - 2020.

Tỷ trọng lao động các khu công nghiệp/quy mô dân số tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2012-2022. Số lượng các văn bản liên quan đến phát triển công nghiệp xanh giai đoạn 2017 - 2022. Tỷ trọng của các kênh chuyển giao công nghệ môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất ở các KCN trên địa bàn tỉnh Hưng Yên năm 2021. Năng lực xử lý nước thải ở các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hưng Yên.

Số lượng doanh nghiệp xanh trên địa bàn tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2018 - 2022. Tính cấp thiết của đề tài Bất kỳ một số chuyển biến tích cực để đi từ mô hình truyền thống sang mô hình hiện đại đều đòi hỏi cần có quá trình và tồn tại một thể chế đi trước (J. Sự thành công của các quốc gia phát triển có sự góp phần to lớn từ các thể chế bởi một khi thể chế càng cụ thể thì định hướng và khuôn khổ cho quá trình phát triển một lĩnh vực, ngành nghề càng có cơ hội thành công cao (Hung. Dẫn chứng từ một quốc gia cụ thể, Yvo de Boer (2016) cho rằng: thể chế cụ thể trong lĩnh vực công nghiệp đã góp phần xanh hoá ngành này ở Hàn Quốc bắt đầu từ năm 2009.

Thành công lớn khi thông qua các quy định về thể chế đã tái cơ cấu các ngành công nghiệp lõi của Hàn Quốc theo hướng xanh; thúc ép các doanh nghiệp lồng ghép các nội dung về tiêu chuẩn môi trường trong quá trình sản xuất, nhất là các lĩnh vực mũi nhọn của Hàn Quốc như điện tử, ô tô, hoá chất. J (2021) cho rằng: khi thử nghiệm những giá trị của công nghiêp xanh như một mô hình phát triển hiện đại, đóng góp lớn nhất của chính quyền cộng đồng EU ở sự táo bạo và lạc quan trong việc thiết lập các thể chế phát triển cụ thể trong đó có các yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường, lồng ghép trong các chương trình mục tiêu quốc gia và cộng đồng. Có thể thấy, thể chế thúc đẩy công nghiệp xanh có một vai trò quan trọng trong việc đưa công nghiệp xanh trở thành hướng phát triển chủ đạo của các quốc gia phát triển trên thế giới. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa có vai trò hết sức quan trọng đối với xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc ở Việt Nam nói chung, tại từng địa phương, trong đó có tỉnh Hưng Yên nói riêng, đặc biệt trong thời kỳ đổi mới từ sau năm 1986 đến nay.

“Sự phát triển công nghiệp ở Hưng Yên với 17 khu công nghiệp, trong đó 9 khu công nghiệp phát triển theo trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng có diện tích khoảng 4.395 ha (gồm 11 khu 2 công nghiệp đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và đang hoạt động, với 437 dự án có tổng vốn đầu tư 9 tỷ USD), đã mang lại doanh thu năm 2022 ước đạt 5,5 tỷ USD, giá trị xuất khẩu khoảng 3,1 tỷ USD, thu ngân sách nội địa khoảng 2.700 tỷ đồng, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Bên cạnh những tác động tích cực, sự của phát triển công nghiệp ở tỉnh Hưng Yên cũng đang đặt ra những vấn đề nóng bỏng cần phải tập trung giải quyết. Việc thực hiện phát triển công nghiệp theo lối mòn truyền thống, sử dụng những công nghệ, thiết bị cũ, lạc hậu trong các lĩnh vực, nhất là phát điện, sản xuất thép, xi măng và hóa chất…, tạo ra nguồn phát thải lớn, đã và đang gây ô nhiễm và suy thoái môi trường trầm trọng. Theo báo cáo của UBND tỉnh Hưng Yên (2022) [74], lượng khí phát thải từ các khu công nghiệp có xu hướng tăng nhanh trong giai đoạn 2015-2020, trong đó bụi tổng, SO2, NOx và CO đang gây ra những hệ lụy lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như đời sống dân sinh quanh các khu công nghiệp.589 nguồn thải xả vào hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải (Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải là hệ thống thủy lợi chạy qua địa bàn 4 tỉnh/thành: Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Dương) với tổng lưu lượng ước tính hơn 502 nghìn m3/ngày đêm, trong đó, nước thải sinh hoạt chiếm 58,81%; nước thải công nghiệp chiếm 24,60%; nước thải thủy sản chiếm 7,35%; nước thải chăn nuôi chiếm 5,53%, còn lại là nước thải từ các cơ sở sản xuất kinh doanh, y tế, làng nghề.

Kết quả quan trắc cho thấy, có tới 75% số vị trí bị ô nhiễm nghiêm trọng; trong đó, cống Xuân Thụy (sông Cầu Bây), cống Ngọc Đà (kênh Kiên Thành) và cống Bình Lâu (kênh T2) qua tất cả các đợt quan trắc, nước ở mức ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng. Tỷ lệ mẫu có từ năm thông số trở lên vượt quy chuẩn tăng từ 17,5% năm 2005 lên 69,44% vào năm 2021; tỷ lệ số mẫu bị ô nhiễm nghiêm trọng tăng từ 10,52% năm 2005 lên 75% vào năm 2021. Tình trạng đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi cách thức phát triển kinh tế nói chung, phát triển công nghiệp nói riêng ở tỉnh Hưng Yên 3 và một trong những xu hướng nhân loại đã biết tới, đang nỗ lực áp dụng là chuyển đổi xanh, phát triển công nghiệp xanh. Thực tế cho thấy, đảm bảo một tốc độ tăng trưởng kinh tế cao đi kèm với các điều kiện về môi trường luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc.

Nhà nước đã hết sức nỗ lực thể chế hóa các quan điểm của Đảng về lĩnh vực này thông qua ban hành Luật Bảo vệ môi trường (năm 1993, 2005 và năm 2014) với nhiều văn bản cụ thể hóa, hướng dẫn thi hành, đặc biệt là: Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020; Chiến lược Phát triển bền vững Việt Nam, giai đoạn 2011 - 2020; Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Chiến lược Quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050… Nhận thức được vị thế và vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh, UBND và HĐND tỉnh Hưng Yên đã ban hành các chủ trương, chính sách nhằm giúp ngành công nghiệp trên địa bàn Hưng Yên thực sự “chuyển mình” sang xanh trong thời gian sắp tới.” Tuy nhiên, cho đến nay, phát triển công nghiệp xanh trên địa bàn Tỉnh vẫn chậm, đang gặp nhiều khó khăn, rào cản, nhất là về thể chế.