Luận án tiến sĩ: Thực hiện chính sách phát triển đảng viên huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam - Nguyễn Văn Châu

Bối cảnh đổi mới đất nước đòi hỏi Đảng Cộng sản Việt Nam không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo. Huyện Thăng Bình có địa bàn rộng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch nhanh từ nông nghiệp sang dịch vụ. Tình hình di biến động dân cư diễn ra mạnh mẽ tại các xã đồng bằng và ven biển. Thanh niên nông thôn có xu hướng đi làm ăn xa hoặc làm việc trong các khu công nghiệp. Tình trạng này gây áp lực lớn lên việc tạo nguồn kết nạp Đảng tại các chi bộ thôn xóm. Nhiều tổ chức cơ sở đảng huyện Thăng Bình gặp khó khăn trong việc tìm kiếm quần chúng ưu tú. Vì vậy, nghiên cứu chính sách công xây dựng Đảng mang tính cấp bách cao. Đề tài luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ xây dựng Đảng cung cấp giải pháp đồng bộ. Nghiên cứu giúp tháo gỡ các điểm nghẽn thực tiễn trong công tác phát triển đảng viên tại cơ sở.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là hệ thống hóa lý luận và đánh giá thực tiễn thực hiện chính sách. Đề tài phân tích rõ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan tham mưu cấp ủy huyện. Nghiên cứu xác định các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết nạp đảng viên mới. Luận án tiến sĩ xây dựng Đảng làm rõ sự tương tác giữa số lượng và chất lượng đảng viên. Đề tài đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng đảng viên cho Đảng bộ huyện Thăng Bình. Các kiến nghị hướng đến việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn kết nạp. Nghiên cứu đồng thời đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho các địa phương có cùng điều kiện kinh tế - xã hội. Luận văn tạo nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho công tác đào tạo cán bộ quản lý công.

Công tác phát triển đảng viên là quá trình bổ sung liên tục những quần chúng ưu tú vào hàng ngũ của Đảng. Quá trình này bảo đảm sự kế thừa liên tục và phát triển vững mạnh của tổ chức Đảng. Đảng viên là cầu nối trực tiếp giữa đường lối của Đảng và nhân dân lao động. Đảng bộ huyện Thăng Bình chỉ có thể vững mạnh khi từng tổ chức cơ sở đảng có lực lượng đảng viên tiên phong. Nâng cao chất lượng đảng viên là yêu cầu sống còn của công tác tổ chức xây dựng Đảng. Đội ngũ đảng viên gương mẫu giúp lan tỏa chủ trương, chính sách vào đời sống nhân dân. Công tác này vừa củng cố số lượng, vừa nâng cao bản lĩnh chính trị của tổ chức Đảng.

Nội dung thực hiện chính sách phát triển đảng viên bao gồm nhiều giai đoạn chặt chẽ. Giai đoạn đầu tiên là công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng cho quần chúng. Tiếp theo là khâu phát hiện, bồi dưỡng đối tượng cảm tình Đảng và tạo nguồn kết nạp Đảng. Cấp ủy tiến hành thẩm tra lý lịch chính trị, lấy ý kiến nhận xét của các đoàn thể nhân dân. Quy trình xét kết nạp đảng viên mới phải tuân thủ đúng Điều lệ Đảng và hướng dẫn của Trung ương. Giai đoạn sau kết nạp bao gồm việc phân công đảng viên chính thức giúp đỡ đảng viên dự bị. Đánh giá chất lượng đảng viên dự bị trước khi chuyển đảng chính thức được thực hiện nghiêm túc. Toàn bộ chu trình bảo đảm tính dân chủ, minh bạch và kỷ cương trong tổ chức.

Tiêu chuẩn kết nạp đảng viên mới đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn. Người xin vào Đảng phải có giác ngộ lý tưởng cách mạng sâu sắc. Quần chúng ưu tú cần thể hiện đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh và tinh thần trách nhiệm cao. Việc tạo nguồn kết nạp Đảng phải hướng vào các đối tượng tích cực trong phong trào thi đua yêu nước. Các tổ chức đoàn thể giữ vai trò trung tâm trong việc phát hiện và giới thiệu nhân tố điển hình. Yêu cầu đặt ra là không chạy theo số lượng đơn thuần mà phải coi trọng chất lượng đầu vào. Chính sách phát triển đảng viên quy định rõ trách nhiệm của chi bộ trong việc theo dõi, rèn luyện quần chúng.

Tổ chức cơ sở đảng huyện Thăng Bình có mạng lưới rộng khắp, bao phủ toàn bộ các lĩnh vực đời sống. Khối cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và trường học có nguồn kết nạp dồi dào. Trình độ học vấn của cán bộ, công chức, viên chức ở khu vực này tương đối cao. Ngược lại, các chi bộ nông thôn, chi bộ thôn ven biển gặp nhiều khó khăn về nguồn nhân lực. Lực lượng đoàn viên thanh niên tại chỗ sụt giảm do nhu cầu đi học tập và làm việc tại các đô thị. Bộ máy cán bộ làm công tác Đảng từ huyện đến cơ sở đã được củng cố về số lượng. Năng lực tham mưu của Ban Tổ chức Huyện ủy đáp ứng tốt các yêu cầu chỉ đạo thực tiễn.

Trong giai đoạn 2011 - 2019, kết nạp đảng viên mới tại Thăng Bình đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hàng năm, Đảng bộ huyện kết nạp hàng trăm đảng viên mới, đóng góp vào sự tăng trưởng chung của tỉnh Quảng Nam. Cơ cấu đảng viên mới có sự chuyển biến tích cực về độ tuổi và trình độ chuyên môn. Tỷ lệ đảng viên nữ và đảng viên trong lực lượng vũ trang, ngành y tế, giáo dục tăng đều. Công tác thẩm tra, xác minh lý lịch được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đảng viên có xu hướng chậm lại trong những năm cuối giai đoạn nghiên cứu. Một số tổ chức cơ sở đảng huyện Thăng Bình chưa đạt chỉ tiêu kết nạp đề ra hàng năm.

Phát triển đảng viên khu vực nông thôn là vấn đề trăn trở lớn đối với cấp ủy huyện Thăng Bình. Địa bàn nông thôn chiếm tỷ trọng lớn về diện tích và dân số của toàn huyện. Nguồn phát triển Đảng tại các thôn xóm chủ yếu dựa vào lực lượng dân quân tự vệ, cán bộ hội phụ nữ, nông dân. Thanh niên trong độ tuổi lao động phần lớn đi làm xa, ít tham gia sinh hoạt đoàn thể tại chỗ. Tình trạng già hóa đội ngũ đảng viên ở các chi bộ nông thôn xuất hiện ngày càng rõ nét. Việc tạo nguồn kết nạp Đảng tại các vùng bãi ngang, cồn bãi gặp muôn vàn trở ngại. Thực tế này đòi hỏi Đảng bộ huyện Thăng Bình phải có giải pháp thích ứng linh hoạt.

Thành tựu nổi bật nhất là việc giữ vững vai trò hạt nhân lãnh đạo của Đảng tại các địa bàn dân cư. Đảng bộ huyện Thăng Bình đã xóa bỏ tình trạng thôn trắng đảng viên và chi bộ sinh hoạt ghép. Chất lượng đội ngũ đảng viên mới từng bước được nâng lên về trình độ chính trị và học vấn. Đa số đảng viên mới kết nạp thể hiện tốt tính tiền phong, gương mẫu trong lao động sản xuất. Họ tích cực tham gia phong trào xây dựng nông thôn mới và giữ gìn an ninh trật tự địa phương. Công tác kiểm tra, giám sát thực hiện chính sách phát triển đảng viên được duy trì thường xuyên. Tinh thần đoàn kết, kỷ luật trong toàn Đảng bộ huyện luôn được giữ vững.

Bên cạnh thành tựu, công tác kết nạp đảng viên mới còn bộc lộ một số tồn tại đáng chú ý. Một số cấp ủy cơ sở chưa thực sự coi trọng công tác tạo nguồn kết nạp Đảng lâu dài. Tình trạng kết nạp dồn dập vào cuối năm hoặc chạy theo chỉ tiêu hình thức vẫn xảy ra. Việc bồi dưỡng lý luận chính trị cho quần chúng ưu tú có lúc chưa sát với đặc điểm từng đối tượng. Một bộ phận đảng viên trẻ sau khi kết nạp phải đi làm ăn xa, gây khó khăn cho việc quản lý sinh hoạt Đảng. Công tác phát triển đảng viên khu vực nông thôn và khối doanh nghiệp tư nhân chưa có bước đột phá mạnh mẽ. Trách nhiệm của người đứng đầu ở một số chi bộ chưa được phát huy đầy đủ.

Mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn tới là nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của toàn Đảng bộ. Đảng bộ huyện Thăng Bình đặt mục tiêu kết nạp đảng viên mới bảo đảm cả số lượng và chất lượng. Tỷ lệ đảng viên có trình độ chuyên môn từ đại học trở lên và lý luận chính trị trung cấp cần được gia tăng. Nhiệm vụ cấp bách là củng cố các chi bộ yếu kém, nâng cao chất lượng đảng viên trong sinh hoạt định kỳ. Cấp ủy các cấp phải thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình. Công tác sàng lọc, đưa những người không còn đủ tư cách ra khỏi Đảng phải được tiến hành kiên quyết. Đây là tiền đề để xây dựng tổ chức cơ sở đảng huyện Thăng Bình trong sạch, vững mạnh.

Hoàn thiện khâu tạo nguồn kết nạp Đảng đòi hỏi sự vào cuộc chủ động của các tổ chức chính trị - xã hội. Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân cần đẩy mạnh các phong trào hành động cách mạng. Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Thăng Bình cần đổi mới phương pháp giảng dạy lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng. Nội dung bài giảng cần gắn liền với thực tiễn địa phương và giải quyết các tình huống cụ thể. Cần mở rộng nguồn kết nạp sang các chủ trang trại, hộ sản xuất kinh doanh giỏi và công nhân lành nghề. Chi bộ cơ sở phải phân công đảng viên có uy tín trực tiếp kèm cặp, giúp đỡ quần chúng ưu tú.

Đổi mới quy trình thẩm tra lý lịch giúp rút ngắn thời gian nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ, chính xác. Ban Tổ chức Huyện ủy cần ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý hồ sơ và dữ liệu đảng viên. Sự phối hợp giữa cấp ủy cơ sở với các cơ quan an ninh, tư pháp cần được thực hiện nhịp nhàng. Quy trình lấy ý kiến nhận xét của tổ chức đoàn thể và nơi cư trú phải tiến hành dân chủ, khách quan. Nghi lễ kết nạp đảng viên mới cần được tổ chức trang trọng, giàu tính giáo dục truyền thống. Đảng viên mới phải nhận thức rõ nghĩa vụ và quyền lợi thiêng liêng khi đứng trong hàng ngũ của Đảng.

Để thúc đẩy phát triển đảng viên khu vực nông thôn, huyện cần có chính sách khuyến khích thanh niên khởi nghiệp. Huyện ủy Thăng Bình cần chỉ đạo hỗ trợ vốn vay, chuyển giao kỹ thuật sản xuất nông nghiệp cho đoàn viên. Cần thu hút trí thức trẻ, con em địa phương tốt nghiệp đại học về công tác tại các hợp tác xã, trạm y tế, trường học. Tổ chức cơ sở đảng huyện Thăng Bình cần đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ thôn, tránh sự đơn điệu, xơ cứng. Thời gian sinh hoạt chi bộ cần bố trí linh hoạt, phù hợp với mùa vụ và công việc của bà con nông dân. Những giải pháp này giúp tập hợp thanh niên và xây dựng nguồn kết nạp Đảng phong phú, bền vững.

Tổ chức cơ sở đảng huyện Thăng Bình là nền tảng trực tiếp quyết định chất lượng công tác phát triển đảng viên. Cần nâng cao năng lực của đội ngũ bí thư chi bộ thôn, khu phố thông qua các lớp tập huấn nghiệp vụ. Người đứng đầu cấp ủy phải gương mẫu, sâu sát quần chúng và có tinh thần trách nhiệm cao. Huyện ủy cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát định kỳ đối với việc thực hiện chỉ tiêu kết nạp Đảng. Biểu dương kịp thời các chi bộ có cách làm sáng tạo trong tạo nguồn kết nạp Đảng. Đồng thời, phê bình nghiêm khắc những đơn vị buông lỏng công tác xây dựng đội ngũ đảng viên. Thực hiện đồng bộ các giải pháp sẽ củng cố vững chắc sức mạnh lãnh đạo của Đảng bộ huyện Thăng Bình.